фл. Тақиллатмоқ феълининг биргалик нисбати.
Қидирув
«тақиллатишмоқ» бўйича 138 та натижа
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
138 та · 1-саҳифа / 7
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
Пешонаси тақ этиб деворга тегмоқ Ўз
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
фл. Тақ-тақ этган товуш чиқармоқ.
Эшик тақиллади.
У кўзини юмди дегунча, хаёлида қорабайир жавлон қилар, тақаларининг тошларга урилиб тақиллаши қулоқларига эшитилаётгандай туюларди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
- Томоғи тақилламоқ
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
ТАҚА 'от туёғи остига михланадиган ярим доира шаклидаги металл буюм'. .. тақаларнинг тошларга урилишидан чиққан ялт-ялт чақмоқ дам ўтмай узоқлашди (Суннатилла Анорбоев). Бу от эски ўзбек тилида 'биркит-' маъносини англатувчи тақ- феълидан -а қўшимчаси билан ясалган (КРС, 691), кейинчалик а унлилари ä унлиларига алмашган тақ- + а = тақа > тäқä
От-улов туёғини зарарланишдан, сирғанишдан сақлаш учун туёқ остига михлаб қоқиладиган ярим доира шаклидаги металл буюм
Отнинг тақаси
Қишлоқ тинчлигини бузган бу якка от туёқларининг тарақ-туруқи, тақаларнинг тошларга урилишидан чиққан ялт-ялт чақмоқ дам ўтмай узоқлашди — С. Анорбоев, Оқсой
ўзбекчаяна, яна биррусчаещеинглизчаelse
Тақï бири эркä бу артуқ қïлïнč Киши учун энг ярамас қилиқлардан бири бу – феъл ортиқлиги – [несколько вещей представляет зло] для мужа, и одним из них являеця
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
тақал қилмоқ Бирор ишни бажаришга дарров киришмай, ўйланиб қолмоқ, кечиктирмоқ; кетга сурмоқ, галга солмоқ; баҳона қилмоқ
Тожихон, қўйинг шу важҳу тақални — А. Мухтор, Кумуш тола
Ҳаялламай жаллод, энди боринглар, Тақал қилмай, тезроқ бориб келинглар — "Алпомиш"
Ёмон хотин кўп қилади тақални, Қирққа кирмай оқартирар соқолни — М. Алавия, Ўзбек халқ қўшиқлари
[а.]
ўзбекчасабр-тоқатрусчатерпениеинглизчаpatience
Уčузлуқ қïнïқа кимïŋ тақатï Камситилиш азобига ким тоқат қилади? – У кого есть терпение [переносить] страдания, [причиняемые] унижением? – Вҳо ҳас тҳе патиенке то суффер тҳе ҳумилиатион?
Изоҳли луғат
· яна 7 та луғатда
от 1. Зимдан, билдирмасдан кўз-қулоқ бўлиб кузатиш.
Юриш-туришини таъқиб. Таъқибдан қутулмоқ.
2. Эркин ҳаракат-фаолият кўрсатишга қўймаслик, шу мақсаддаги назорат, кузатиш.
Подшо Иброҳим Султонга аҳли уламо-ю фузало устидан таъқибни ҳаддан зиёд қилмаслик, мумкин қадар уларга тегмаслик кераклигини айтди. — Мирмуҳсин, Меъмор
3. Издан тушмоқ, кетидан қувмоқ, орқама-орқа бормоқ, юрмоқ.
Унинг ҳаракати бир нарсадан шубҳаланиб эмас, аммо орқадан душман таъқиби бўлмадими учун эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Таъқиб қилмоқ (ёки этмоқ) 1. Кўздан ўтказмоқ, кузатмоқ. Онаси унинг бутун ҳаракатларини таъқиб қилиб турарди. — Шуҳрат, Шинелли йилларОтабек хомуш ўтирар, Ҳасанали эса унинг ҳолини таъқиб этмоқда эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар;Гулсумбиби қизнинг феъли-атворини, юриш-туришини очиқ ва бекитгич равишда узоқ таъқиб этди. — Ойбек, Танланган асарлар;Улоқни олган Содиқжон бойвачча ҳаммадан олдинда, Сулаймон оқсоқол бошлиқ қолган кўпкаричилар уни қуюндай таъқиб қилиб келишарди. — К. Яшин, ҲамзаЖўрақул дўстлари билан душманни таъқиб қилиб, олдинга силжирди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
от Оёқнинг тизза ости букиладиган жойи.
Унинг ўзи ҳам сочини иккита қилиб ўриб, тақимига тушириб юришни яхши кўрарди. — П. Қодиров, Эрк
Шу заҳоти тақимим, умуман, бутун баданим қичишаётганини пайқадим. — Ҳ. Шайхов, Туташ оламлар
— Ия, Обиджон, — тиржайиб гапирди Қамбар, — мен ўйловдимки, улоқни тақимга босиб келасиз, бу ерда қозон осамиз деб, қуруқ томоша денг. — Ойбек, Танланган асарлар
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
от Ман, қатағон.
Ислом дини санъатни ўзига хизмат қилдириш билан бир қаторда рассомлик, мусиқа ва қўшиқ санъатига муайян тақиқлар киритди. — Фан ва турмуш
- Тақиқ қилмоқ (ёки этмоқ) Тақиқламоқ. Тақиқ қилинган қўшиқларни айтмоқ. Бесўроқ кириш тақиқ этилган.
Изоҳли луғат
· яна 4 та луғатда
сфт. 1. Геогр. Қаттиқ қатқалоқ билан қопланган ер.
Туя қувласа, шудгорга қоч, Илон қувласа — тақирга.
Қум уюмлари орасида нуқул гилдан ҳосил бўлган майдонлар учрайди. Бундай жойлар тақир деб аталади. — Ўзбекистон географияси
Оқмаган дарёнинг номидир тақир. — А. Орипов, Йиллар армони
2. сфт. Гиёҳ ўсмайдиган ёки деярли ўсмайдиган; яйдоқ, яланғоч.
Тўғри, олти-етти йил илгари бу жойлар — Қарши чўли тақир ердан фарқи ёʻқ эди. — Ўзбекистон қўриқлари
3. сфт. Ўт-ўлансиз, ўт-ўлани ердан кўринмайдиган (ўсмаган) даражада.
Қўнишдаги тақир ялангликда куни билан тўйиб ўтлаган қўй-эчкилар кавш қайтариб ётибди. — С. Анорбоев, Оқсой
4. сфт. Сочи, жуни, туки ёʻқ; туксиз.
баъзи ўртоқларнинг алдамчилигини кўрганда, тақир даҳанимга соқол чиқиб кетишига оз қолди. — Муштум
Жамшид шундоқ дераза тагида, тақир гилам устида ухлаб қолди. — Ш. Холмирзаев, Тоғларга қор тушди
5. сфт. Кўчма Ҳеч нарса тўшалмаган; яланғоч.
Тақир ерда ухламоқ.
Ёʻлдош ака тақир шолчага, худди саккиз қават кўрпачага ўтиргандай, бамайлихотир ёстаниб олди. — Ҳ. Назир, Васият
6. рвш. Сира, асло; мутлақо, бутунлай.
Бу ишдан тақир хабарим ёʻқ.
[Нодира:] Уй анжомларим, кийимларим кўзимга тақир кўринмади. Ҳамза, — Майсаранинг иши
— Кўз тикиб турган ерларимиз эски ариқданки сув ичолмайди, янги ариқдан тақир ичолмайди, яна азалгидай қақраб ётаверади, — деди Хасан сўфи. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Мумкинми, айтгин ахир? Бу иш ярамас тақир. — Қ. Муҳаммадий
7. Сира қолдирмасдан, тозалаб, қиртишлаб; тозаланган.
Сочини тақир қирдирган бир киши сал жилмайиб қараб турарди. — С. Анорбоев, Оқсой
У киши [бой] шўрвани пиширади, лекин мойини сузиб ичади, гўштини ейди, менга тақир суяк билан бир коса жирсиз сув келтиради. — Ойбек, Танланган асарлар
8. шв. Чала туғилган чақалоқнинг териси.
- Тақири чиқмоқ Ўт-ўлани ейилиб тугаб бўлган. Мол оралаб кетган анғизларнинг аллақачон тақири чиққан. — Н. Қобил, Унутилган соҳиллар
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
от Баъзи нарса, ҳаракат ва шу кабиларнинг бирдан, бутунлай, батамом юз беришини кучайтириб, таъкид билан билдиради.
Отлар кўприк олдида таққа тўхтади. Ариқда сув таққа тўхтади. Оғриқ таққа тўхтади.
Алимардон тормозни таққа босди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Бойваччанинг важоҳатини кўрган хизматкорлар турган жойларида таққа қотиб қолишди. — К. Яшин, Ҳамза
Ёмғир ёға бошласа, иш таққа тўхтайди. — Ҳ. Ғулом, Феруза
осмондан сўнгги томчилар тушиб бўлиб, чақмоқ ҳам таққа тўхтади. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
от 1. Мустаҳкам диний эътиқод; художўйлик, диндорлик.
2. Ҳаром-ҳаришдан ҳазар қилиш, ўзини сақлаш, тийиш.
[Эшонларнинг] Тақво эмиш қилмишлари, Яъни шулдир ишлари: Фақир молин чайнарга Ўткир бўлган тишлари. — Ҳамза
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
от эск. Сидирға матодан тайёрланган гулсиз дўппи.
Шоирнинг бошида учли кўк тақяга силлиқ ўралган кўркамгина салла. — Ойбек, Навоий
Бир оздан кейин эс-ҳушини йиғиб олиб, оёқ товуши келаётган томонга қаради ва эркак киши эканини билиб, тақя устидан ўралган кичкина шол рўмолини юзига тортди. — Ойдин, Суҳбати жонон
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
от Тавсия, таклиф.
Юқори идораларнинг тақдимига кўра ишга тайин этмоқ.
Жамоатчилик асосида ишлайдиган раис (оқсоқол) маслаҳатчилари ўртасидаги вазифалар тақсимоти, раиснинг тақдимига кўра, фуқароларнинг йиғини томонидан амалга оширилади. — Газетадан
- Тақдим этмоқ (ёки қилмоқ) 1. Тавсия этмоқ, таклиф қилмоқ. Элмурод ҳаммани мукофотга тақдим этганда, ўзини тушириб қолдирган эди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар;Муҳиддиннинг тақдим қилган совғаси Хосият холанинг бошини кўкка етказди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келдидарс вақтида мени хаёл суриб ўтирганимни расмга олибди Кейин расмни менга тақдим этди. — М. Қориев, Ойдин кечалар
Изоҳли луғат
· яна 8 та луғатда
от 1. дин. Олдиндан белгилаб қўйилган, пешонага битилган кўргилик; ёзмиш, қисмат.
Қора тақдир. Шум тақдир.
Нима қилардик, бандасининг қўлидан нима келарди, тақдир. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
— У ҳам эмас, бу ҳам эмас, — деди [Кумуш], — ҳаммаси худонинг тақдири! А. Қодирий, Ўтган кунлар.
2. Келгуси ҳаёт; келажак, истиқбол.
Аввал Адолат ўз тақдиридан бошқа ҳеч нарсани ўйлай олмасди. Энди бўлса у ёлғиз ўз тақдирини эмас, ўзига ўхшаган юзлаб хотин-қизларнинг тақдирини ўйлайди. — С. Зуннунова, Гулхан
3. Келгуси натижа, унинг нима бўлиши, қандай экани.
Ҳосилнинг тақдири ана шу зовурларни ҳар йили, ҳеч бўлмаганда, йил ора тозалаб туришга боғлиқ. — Газетадан
Георгий Синявский отаси тузган лойиҳанинг тақдири нима бўлишини билиб беришни илтимос қилибди. — Ўзбекистон қўриқлари
- Тақдир бўлиб Тақдир юз бериб, насиб этиб, пешонада ёзилган бўлиб. Лайлонинг отаси ҳам, онаси ҳам менга ўрганиб қолишди тақдир бўлиб, Лайлонинг синглиси Мастурага уйландим. — М. Қориев, Ойдин кечалар
- Тақдир қилмоқ (ёки этмоқ) 1. Насиб қилмоқ, буюрмоқ. Худо тақдир қилган бўлса, бу ҳунарни ҳам топамиз, — деди эшон. — С. Айний, ДохундаОш ўхшаган эди. Биринчи ошамдаёқ, Маҳмуд Нигор ойимни тақдир этди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
- Тақдирга тан бермоқ 2. Умуман кўникмоқ; чидамоқ. Тўхта хола ўзини босиб, кўз ёшларини ютиб, тақдирга тан бериб тура қолди. — И. Раҳим, Чин муҳаббатҲасратдан, йиғидан зериккан фуқаро тақдирга тан бергиси келмайди. — Ҳ. Шамс, Оқпадар
Изоҳли луғат
· яна 4 та луғатда
от 1. Шахс ёки нарсанинг овози, хатти-ҳаракати ва шу кабиларни иложи борича аниқлик билан, ўзидай қилиб айтиш, бажариш; ўхшатма овоз, ҳаракат қилиш.
Шодон аскиялар, пайров ва тақлид Даврани порлатар мисоли чироқ. — А. Исроилов
Минг йилдирким, булбул каломи Ўзгармайди, яхлит ҳамиша. Аммо шўрлик тўтининг ҳоли Ўзгаларга тақлид ҳамиша. — А. Орипов, Йиллар армони
2. Ижод, фаолиятда ўзгаларга эргашиш, ўзгалар намунаси асосида иш олиб бориш.
Тақлид эса, аксинча, бошқа ёзувчига кўр-кўрона эргашиш, унда тасвирланган ҳаёт лавҳаларини ўзлаштириб, механик сурат-да кўчиришга олиб келади — Ғ. Саломов, Таржима назариясига кириш
- Тақлид қилмоқ (ёки этмоқ) 1. Ўхшатма овоз, ҳаракат ва шу кабиларни бажармоқ, қилмоқ. У қишлоқ корчалонлари ва боёнларининг юриш-туришларини, қилиқларини жуда дўндириб тақлид қилади. — Ҳ. Шамс, ДушманФрисларнинг одатлари, юриш-туришларини артистлардек ҳаракатлар билан жонли тақлид этиб, масхара қилар эди. — Ойбек, Қуёш қораймасЁмонни танқид қилади, яхшига тақлид қилади. — МақолБола тақлидчи бўлади, у ўз отасига тақлид қилишга ҳаракат қилади. — С. Зуннунова, Янги директор
- Тақлид сўз ёки тақлидий сўз
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
фл. 1. Безак буюмлари, медал, қурол ва шу кабиларни тананинг (кийимнинг) бирор жойига ўтказиб, осиб ёки боғлаб ўрнатмоқ.
Бармоққа узук тақмоқ. Кўкракка медал тақмоқ. Қулоққа исирға тақмоқ. Бўйинга маржон тақмоқ. Белга қилич тақмоқ. Сочга лента тақмоқ.
Гунафшалар очилди, чаккангга тақ, чаккангга; Атир ҳиди сочилди, Чаккангга так,, чаккангга. — З. Диёр
Тўғридаги деворга Охунбобоевнинг чақмоқ телпак кийиб, кўкрагига қизил лента тақиб тушган сурати ёпиштирилган. — С. Аҳмад, Ҳукм
2. Тўғнамоқ, чатмоқ.
Кўйлакка тугма тақмоқ. Белбоғга мунчоқ тақмоқ.
3. Тешигидан ўтказиб қўймоқ, ўтказмоқ.
Кеча сутдек ойдин. Игнага ип тақса бўладиган. — Ойдин, Кўнгли тўлдими, яхши йигит
4. Умуман, бир нарсани бошқа нарсага маҳкамламоқ.
Олимов таёқлар тепасига чиллакдай айрилар боғлаб, уларга қизил қоғоздан варрак қулоғидай шокилалар тақиб қўйди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
Ўз айбингни бировга тақма. ^Айтдингиз, айтдингиз, нега тонасиз?Мен сизга айб тақётганим ёʻқ-ку! — А. Қаҳҳор, Мунофиқ
Бу битта одамнинг [Раҳмонқуловнинг] одати. Уни сен коллективга тақма — А. Мухтор, Чинор
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
от Бирор ҳолатдан, вазиятдан келиб чиқадиган талаб.
Замон тақозоси. Ҳаёт тақозоси.
Тақдир тақозоси билан Акмал шаҳарда яшаб қолди. — М. Ҳазратқулов, Журъат
Козим энди хизмат тақозоси билан Ширинбулоқдаги баъзи ишларни адолат қилгани кетяпти. — Э. Усмонов, Ёлқин
- Тақозо қилмоқ (ёки этмоқ) Шундай бўлишини талаб қилмоқ, кўрсатмоқ. Меъмор ҳозирги ёшларнинг эҳтиёткор ва пухталигини кўриб таажжубланар, замон шуни тақозо қилаётир, деб ўшқирди. — Мирмуҳсин, МеъморАбдураҳмонни топиб айт, бор одамларни шаҳардан тезда кўчирсин, фурсат чекинишни тақозо этади. — С. Кароматов, Бир томчи қон
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
рвш. Ўзаро солиштириш, чоғиштириш; қиёс.
Гул дея атабсан севган ёрингни, Гўзал туюлгандир сенга бу таққос. — Уйғун
- Таққос қилмоқ Бир-бирига қиёс қилмоқ, солиштирмоқ, таққосламоқ. Бу ўзгаришларни бирор нарсага таққос қилиш қийин. Эллар, юртлар, одамлар ўзгарди. — Н. Сафаров, Оловли излар