Поиск

fl. 1. Bezak buyumlari, medal, qurol va shu kabilarni tananing (kiyimning) biror joyiga oʻtkazib, osib yoki bogʻlab oʻrnatmoq.

Barmoqqa uzuk taqmoq. Koʻkrakka medal taqmoq. Quloqqa isirgʻa taqmoq. Boʻyinga marjon taqmoq. Belga qilich taqmoq. Sochga lenta taqmoq.

Gunafshalar ochildi, chakkangga taq, chakkangga; Atir hidi sochildi, Chakkangga tak,, chakkangga. — Z. Diyor

Toʻgʻridagi devorga Oxunboboyevning chaqmoq telpak kiyib, koʻkragiga qizil lenta taqib tushgan surati yopishtirilgan. — S. Ahmad, Hukm

2. Toʻgʻnamoq, chatmoq.

Koʻylakka tugma taqmoq. Belbogʻga munchoq taqmoq.

3. Teshigidan oʻtkazib qoʻymoq, oʻtkazmoq.

Kecha sutdek oydin. Ignaga ip taqsa boʻladigan. — Oydin, Koʻngli toʻldimi, yaxshi yigit

4. Umuman, bir narsani boshqa narsaga mahkamlamoq.

Olimov tayoqlar tepasiga chillakday ayrilar bogʻlab, ularga qizil qogʻozdan varrak qulogʻiday shokilalar taqib qoʻydi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Oʻz aybingni birovga taqma. ^Aytdingiz, aytdingiz, nega tonasiz?Men sizga ayb taqyotganim yoʻq-ku! — A. Qahhor, Munofiq

Bu bitta odamning [Rahmonqulovning] odati. Uni sen kollektivga taqma — A. Muxtor, Chinor

Peshonasi taq etib devorga tegmoq Oʻz

fl. Taqmoq feʼlining majhul nisbati.

fl. Taq-taq etgan tovush chiqarmoq.

Eshik taqilladi.

U koʻzini yumdi deguncha, xayolida qorabayir javlon qilar, taqalarining toshlarga urilib taqillashi quloqlariga eshitilayotganday tuyulardi. — H. Gʻulom, Mashʼal

fl. Taqillamoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Taqillatmoq feʼlining birgalik nisbati.

Ot-ulov tuyogʻini zararlanishdan, sirgʻanishdan saqlash uchun tuyoq ostiga mixlab qoqiladigan yarim doira shaklidagi metall buyum

Otning taqasi

Qishloq tinchligini buzgan bu yakka ot tuyoqlarining taraq-turuqi, taqalarning toshlarga urilishidan chiqqan yalt-yalt chaqmoq dam oʻtmay uzoqlashdi — S. Anorboyev, Oqsoy

узбекскийyana, yana birрусскийещеанглийскийelse

Taqï biri erkä bu artuq qïlïnč Kishi uchun eng yaramas qiliqlardan biri bu – feʼl ortiqligi – [несколько вещей представляет зло] dlya muja, i odnim iz nix yavlyayetsya

taqal qilmoq Biror ishni bajarishga darrov kirishmay, oʻylanib qolmoq, kechiktirmoq; ketga surmoq, galga solmoq; bahona qilmoq

Tojixon, qoʻying shu vajhu taqalni — A. Muxtor, Kumush tola

Hayallamay jallod, endi boringlar, Taqal qilmay, tezroq borib kelinglar — "Alpomish"

Yomon xotin koʻp qiladi taqalni, Qirqqa kirmay oqartirar soqolni — M. Alaviya, Oʻzbek xalq qoʻshiqlari

узбекскийsabr-toqatрусскийтерпениеанглийскийpatience

Učuzluq qïnïqa kimïŋ taqatï Kamsitilish azobiga kim toqat qiladi? – У кого есть терпение [переносить] страдания, [причиняемые] унижением? – Who has the patience to suffer the humiliation?

ot 1. Zimdan, bildirmasdan koʻz-quloq boʻlib kuzatish.

Yurish-turishini taʼqib. Taʼqibdan qutulmoq.

2. Erkin harakat-faoliyat koʻrsatishga qoʻymaslik, shu maqsaddagi nazorat, kuzatish.

Podsho Ibrohim Sultonga ahli ulamo-yu fuzalo ustidan taʼqibni haddan ziyod qilmaslik, mumkin qadar ularga tegmaslik kerakligini aytdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Izdan tushmoq, ketidan quvmoq, orqama-orqa bormoq, yurmoq.

Uning harakati bir narsadan shubhalanib emas, ammo orqadan dushman taʼqibi boʻlmadimi uchun edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot Oyoqning tizza osti bukiladigan joyi.

Uning oʻzi ham sochini ikkita qilib oʻrib, taqimiga tushirib yurishni yaxshi koʻrardi. — P. Qodirov, Erk

Shu zahoti taqimim, umuman, butun badanim qichishayotganini payqadim. — H. Shayxov, Tutash olamlar

— Iya, Obidjon, — tirjayib gapirdi Qambar, — men oʻylovdimki, uloqni taqimga bosib kelasiz, bu yerda qozon osamiz deb, quruq tomosha deng. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot Man, qatagʻon.

Islom dini sanʼatni oʻziga xizmat qildirish bilan bir qatorda rassomlik, musiqa va qoʻshiq sanʼatiga muayyan taqiqlar kiritdi. — Fan va turmush

sft. 1. Geogr. Qattiq qatqaloq bilan qoplangan yer.

Tuya quvlasa, shudgorga qoch, Ilon quvlasa — taqirga.

Qum uyumlari orasida nuqul gildan hosil boʻlgan maydonlar uchraydi. Bunday joylar taqir deb ataladi. — Oʻzbekiston geografiyasi

Oqmagan daryoning nomidir taqir. — A. Oripov, Yillar armoni

2. sft. Giyoh oʻsmaydigan yoki deyarli oʻsmaydigan; yaydoq, yalangʻoch.

Toʻgʻri, olti-yetti yil ilgari bu joylar — Qarshi choʻli taqir yerdan farqi yoʻq edi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

3. sft. Oʻt-oʻlansiz, oʻt-oʻlani yerdan koʻrinmaydigan (oʻsmagan) darajada.

Qoʻnishdagi taqir yalanglikda kuni bilan toʻyib oʻtlagan qoʻy-echkilar kavsh qaytarib yotibdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. sft. Sochi, juni, tuki yoʻq; tuksiz.

baʼzi oʻrtoqlarning aldamchiligini koʻrganda, taqir dahanimga soqol chiqib ketishiga oz qoldi. — Mushtum

Jamshid shundoq deraza tagida, taqir gilam ustida uxlab qoldi. — Sh. Xolmirzayev, Togʻlarga qor tushdi

5. sft. Koʻchma Hech narsa toʻshalmagan; yalangʻoch.

Taqir yerda uxlamoq.

Yoʻldosh aka taqir sholchaga, xuddi sakkiz qavat koʻrpachaga oʻtirganday, bamaylixotir yostanib oldi. — H. Nazir, Vasiyat

6. rvsh. Sira, aslo; mutlaqo, butunlay.

Bu ishdan taqir xabarim yoʻq.

[Nodira:] Uy anjomlarim, kiyimlarim koʻzimga taqir koʻrinmadi. Hamza, — Maysaraning ishi

— Koʻz tikib turgan yerlarimiz eski ariqdanki suv icholmaydi, yangi ariqdan taqir icholmaydi, yana azalgiday qaqrab yotaveradi, — dedi Xasan soʻfi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Mumkinmi, aytgin axir? Bu ish yaramas taqir. — Q. Muhammadiy

7. Sira qoldirmasdan, tozalab, qirtishlab; tozalangan.

Sochini taqir qirdirgan bir kishi sal jilmayib qarab turardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

U kishi [boy] shoʻrvani pishiradi, lekin moyini suzib ichadi, goʻshtini yeydi, menga taqir suyak bilan bir kosa jirsiz suv keltiradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

8. shv. Chala tugʻilgan chaqaloqning terisi.

ot Baʼzi narsa, harakat va shu kabilarning birdan, butunlay, batamom yuz berishini kuchaytirib, taʼkid bilan bildiradi.

Otlar koʻprik oldida taqqa toʻxtadi. Ariqda suv taqqa toʻxtadi. Ogʻriq taqqa toʻxtadi.

Alimardon tormozni taqqa bosdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Boyvachchaning vajohatini koʻrgan xizmatkorlar turgan joylarida taqqa qotib qolishdi. — K. Yashin, Hamza

Yomgʻir yogʻa boshlasa, ish taqqa toʻxtaydi. — H. Gʻulom, Feruza

osmondan soʻnggi tomchilar tushib boʻlib, chaqmoq ham taqqa toʻxtadi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

ot 1. Mustahkam diniy eʼtiqod; xudojoʻylik, dindorlik.

2. Harom-harishdan hazar qilish, oʻzini saqlash, tiyish.

[Eshonlarning] Taqvo emish qilmishlari, Yaʼni shuldir ishlari: Faqir molin chaynarga Oʻtkir boʻlgan tishlari. — Hamza

ot esk. Sidirgʻa matodan tayyorlangan gulsiz doʻppi.

Shoirning boshida uchli koʻk taqyaga silliq oʻralgan koʻrkamgina salla. — Oybek, Navoiy

Bir ozdan keyin es-hushini yigʻib olib, oyoq tovushi kelayotgan tomonga qaradi va erkak kishi ekanini bilib, taqya ustidan oʻralgan kichkina shol roʻmolini yuziga tortdi. — Oydin, Suhbati jonon

ot Tavsiya, taklif.

Yuqori idoralarning taqdimiga koʻra ishga tayin etmoq.

Jamoatchilik asosida ishlaydigan rais (oqsoqol) maslahatchilari oʻrtasidagi vazifalar taqsimoti, raisning taqdimiga koʻra, fuqarolarning yigʻini tomonidan amalga oshiriladi. — Gazetadan

ot 1. din. Oldindan belgilab qoʻyilgan, peshonaga bitilgan koʻrgilik; yozmish, qismat.

Qora taqdir. Shum taqdir.

Nima qilardik, bandasining qoʻlidan nima kelardi, taqdir. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

— U ham emas, bu ham emas, — dedi [Kumush], — hammasi xudoning taqdiri! A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

2. Kelgusi hayot; kelajak, istiqbol.

Avval Adolat oʻz taqdiridan boshqa hech narsani oʻylay olmasdi. Endi boʻlsa u yolgʻiz oʻz taqdirini emas, oʻziga oʻxshagan yuzlab xotin-qizlarning taqdirini oʻylaydi. — S. Zunnunova, Gulxan

3. Kelgusi natija, uning nima boʻlishi, qanday ekani.

Hosilning taqdiri ana shu zovurlarni har yili, hech boʻlmaganda, yil ora tozalab turishga bogʻliq. — Gazetadan

Georgiy Sinyavskiy otasi tuzgan loyihaning taqdiri nima boʻlishini bilib berishni iltimos qilibdi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

ot 1. Shaxs yoki narsaning ovozi, xatti-harakati va shu kabilarni iloji boricha aniqlik bilan, oʻziday qilib aytish, bajarish; oʻxshatma ovoz, harakat qilish.

Shodon askiyalar, payrov va taqlid Davrani porlatar misoli chiroq. — A. Isroilov

Ming yildirkim, bulbul kalomi Oʻzgarmaydi, yaxlit hamisha. Ammo shoʻrlik toʻtining holi Oʻzgalarga taqlid hamisha. — A. Oripov, Yillar armoni

2. Ijod, faoliyatda oʻzgalarga ergashish, oʻzgalar namunasi asosida ish olib borish.

Taqlid esa, aksincha, boshqa yozuvchiga koʻr-koʻrona ergashish, unda tasvirlangan hayot lavhalarini oʻzlashtirib, mexanik surat-da koʻchirishga olib keladi — Gʻ. Salomov, Tarjima nazariyasiga kirish