Qidiruv

fl. 1. Talamoq feʼlining birgalik nisbati.

2. Oʻziniki qilish uchun tirishib yopishmoq, aytishmoq, olishmoq.

Joy talashmoq.

Talashib, tortishib, koʻproq olgan bir ayol oʻz nasibasidan Buvinisoning kosasiga ozgina solib berdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Yigit, boshliq bilan pul talashib, aytishib qolgani esiga tushib, yana zardasi qaynadi. — M. Mansurov, Yombi

3. Daʼvolashib urush-janjal qilmoq, nizolashmoq, urishmoq.

Taxt talashmoq.

Nega podsholar urishadi? — Yer-suv talashib urishadi! — P. Tursun, Oʻqituvchi

Qaynsinglisining uy-joyini talashib nima qilardi? — Bunisi oʻziga ayon. — Gazetadan

4. Bahslashmoq, tortishmoq.

Devorga orqasini berib, yonma-yon turgan oʻrta yoshdagi ikki ayol nima haqidadir talashmoqda edilar. — N. Safarov, Oliyaxon Sultonova

Bahslashadilar, har kim oʻz yonidagi bilan talashadi. — A. Qodiriy, Uloqsa

fl. 1. Zoʻrlik bilan yopirilib tortib olmoq, olib qoʻymoq.

Qoʻqonni talab, bizning ustimizga qoʻshin tortib kelayotgan Sulton Ahmad mirzo esa bizning podshomiz bilan bir otadan boʻlgan ogʻa-inilar. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Talashib-tortishib xarid qilmoq.

Yangi kitobni birpasda talab ketishdi.

3. Koʻp boʻlib, birgalashib tashlanmoq, yopishmoq.

Arilar talamoq.

Bolalar baravariga Rahimni talay boshlashdi. — H. Nazir, Yonar daryo

4. Kishi yoki narsaga davomli (takror-takror) hujum qilmoq, shu tarzda yulib-yulqimoq.

Huv anavi yalanglikka qaranglar! Unda odamzod suyagi yotibdi. Bechorani qashqir talagan boʻlsa kerak. — Mirmuhsin, Meʼmor

5. koʻchma s. t. Qattiq urishib bermoq, yulib-yulqib yopishmoq.

Kichkina bir qizchadan dakki yegan ayol Ergashoyni talab berdi. — N. Safarov, Oliyaxon Sultonova

6. koʻchma s. t. Tatalamoq, tirnamoq, gʻash qilmoq.

[Alisherning] Koʻnglini shubha, gʻazab, pushaymon hislari talar edi. — M. Osim, Zulmat ichra nur

oʻzbekchatalamoq, mahkam ushlamoqruschaграбить, разорятьinglizchasteal

Bu Afrasiyab tuttï ellär talab Bu Afrosiyob ellarni oʻz tasarrufiga olib tutdi – Этот [самый] Афрасиаб, грабя, захватывал страны – This [most] Afrasiab, plundering, seized the country

ot 1. Qatʼiyat bilan qilingan soʻrov, iltimos.

Lekin nima qilsin, rahbarning buyrugʻi, talabi. — H. Shams, Dushman

Zamira koʻpchilikning talabi bilan oʻrnidan turar ekan, qizil atlas koʻylagining rangi yuziga urganday, qip-qizarib ketdi. — P. Qodirov, Uch ildiz

2. Bajarilishi, boʻlishi shart va taqozo etiladigan narsa (narsalar).

Oliy oʻquv yurtiga kirish talablari. Standart talablariga javob bermoq.

Biroq jangning eng masʼuliyatli paytida ustav talabini bajarish imkoni boʻlmadi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Mantiq talabi shu erur, shohim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. Ehtiyoj, istak.

Uning talabi katta. Madaniy mollarga talab kuchaymoqda.

Hozircha u bu hujjat bilan mamlakat talabini qondirishga — maorif frontiga boradi — P. Tursun, Oʻqituvchi

4. iqt. Xaridor, isteʼmolchining bozor-da muayyan tovarlarni, neʼmatlarni sotib olish istagi.

Muayyan tovarga yoki tovarlar toʻplamiga barcha xaridorlar bildirgan talab yigʻindisi bozor talabi deyiladi. — OʻzME

5. s. t. Talabgor, xohlovchi.

Talab bormi?U bilan kurashishga talab chiqmadi.

Kulich kelib yalab-yalab, Ikki yov urushga talab. — Shirin bilan Shakar

6. sft. Otlarga birikib, oʻsha otdan anglashilgan narsani istaydigan, unga muhtoj, talabgor maʼnosini bildiradi (Bunday birikmalarning aksariyati qoʻshma soʻzga aylangan).

Suv talab ekinlar. Izoh talab ibora. Chopiq talab gʻoʻzalar.

Oʻktamning qovjiroq lablari choytalab edi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Chunonchi, Alpomish, Manas —umr boʻyi tirnoq koʻrmay, farzand talab boʻlib yurgan chol va kampirning oʻgʻillari. — Gʻ. Salomov, Tarjima nazariyasiga kirish

joq bolıw, nabıt bolıw

İslam dininde evliliğin sona ermesi, boşanma.TALOQ

Talas

ot 1. esk. kt. Yuz, chehra; qiyofa.

Oh tortsam, sargʻaydi guldayin talʼat — Gulshanbogʻ

Nechukkim, menga nurli talʼating jannat bilan tengdir. — E. Vohidov

2. Talʼat (erkaklar ismi).

Ancha, koʻp, koʻpgina.

Shu koʻyi boshiga tushgan kulfatlarni bir chekkadan aytishga chogʻlandi-yu, tashqaridan talay odamlar oʻzlariga boqib turishganini koʻrdi. — Sh. Xolmirzayev, Qil koʻprik

Domla talay vaqtgacha uxlay olmadi. — A. Qahhor, Sarob

ot Oliy yoki oʻrta maxsus oʻquv yurti oʻquvchisi.

Madrasa talabalari “aʼlo”, avsat va adno nomi bilan uch guruhga boʻlingan edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Yigitalining hamxonasi — hozir institut talabasi Gʻolibjon uyga borib kelaman, deyotganday boʻluvdi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

Bilim yurti talabalarining hayoti har tomonlama sermazmun oʻtmoqda. — Gazetadan

ot 1. Yuqori darajali tugʻma qobiliyat; isteʼdod.

Birovlarga suykalib emas oʻz mehnati, talanti bilan obroʻ olishi kerak. — Mirmuhsin, Umid

Noyob talant egasi boʻlgan Yusufjon qiziq oʻz xalqining aziz farzandlaridan biridir. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

2. Yuksak qobiliyatga, katta isteʼdodga ega boʻlgan shaxs.

Bizda yaxshi talantlar juda koʻp.

Abdulla Qodiriy, Gʻafur Gʻulom, Abdulla Qahhor kabi tugʻma talantlardan har qancha oʻrgansang arziydi. — M. Joʻra, Noshirnoma

3. Yunoniston va boshqalar ayrim qadimgi davlatlarda ogʻirlik va pul oʻlchovi birligi.

Qadimgi Rimdagi kumush yombilar bir talant ogʻirligida chiqarilgan. — Fan va turmush

ot 1. Urushda berilgan qurbonlar; yoʻqotishlar.

Dushman katta talafot koʻrib, chekinishga majbur boʻldi. — A. Rahmat, Ellik bir bahordir

Jangda eng katta talafot piyodalar orasida boʻlur, buni bilursenmi? — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Yoʻqotish, ajrab qolish; zarar.

Yer silkinishi hozir ham juda katta talafotlarga sabab boʻlmoqda. — Gazetadan

Ur-yiqit, sur-sur va shu kabilar besaranjom, notinch holat; toʻs-toʻpolon.

Oʻn ming uyli Qoʻngʻirot talatoʻp boʻlib, Kashal eliga, Qalmoq yurtiga koʻcha boshladi. — Alpomish

Sodiqjon boyvachchaning hovlisi birpasda talatoʻp boʻlib qoldi. Zubayda yerda yotardi — K. Yashin, Hamza

ot 1. Talab qiluvchi; istovchi, xohlovchi.

Bakovul davraga chorladi: — Nasim polvonga talabgor boʻlsa — chiqsin! — T. Murod, Qoʻshiq

Talabgorlar koʻp, ammo sizga oʻxshagan katta olimlar ishtirok etishini tayinlashgan edi. — Mirmuhsin, Umid

Kelib har shahr-u qishloqdan talabgor, Olurlar qancha boʻlsa ilm darkor. — Habibiy

2. esk. ayn. Daʼvogar 2.

ot Tovush yoki soʻzning aytilishi, aytilish xususiyati.

Unli tovushlarning talaffuzi. Soʻzni toʻgʻri talaffuz qilish.

— “Olin-olin” emas, oling-oling — berite, kushayte

degan soʻz, — dedi Elmurod. — Ha, talaffuzi kiyin ekan. Mayli, oʻrganish mumkin. Ishqilib, menga oʻzbekcha oʻrgatasiz, — dedi Mixaylov. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Kishi ismlari imlosiga xos boʻlgan yana bir xususiyat shundaki, baʼzi soʻzlar ismga koʻchgach, soʻzning talaffuzida ham ayrim oʻzgarishlar yuz beradi. — E. Begmatov, Kishi ismlari imlosi

fl. Talamoq feʼlining majhul nisbati.

sft. Yuqori darajali qobiliyatga, talantga ega boʻlgan; isteʼdodli.

Talantli bola. Talantli sozanda.

Ichi qora, hasadgoʻy kishi aqlli va talantli kishilardan oʻrganish oʻrniga, ularga baxillik qiladi. — R. Usmonov, Odobnoma

Xalq oʻzining talantli farzandi Hamid Olimjonga haykal qoʻyyapti. — N. Safarov, Olovli izlar

talasıw, jánjel