Қидирув

ўзбекчаталамоқ, маҳкам ушламоқрусчаграбить, разорятьинглизчаsteal

Bu Afrasiyab tuttï ellär talab Бу Афросиёб элларни ўз тасарруфига олиб тутди – Этот [самый] Афрасиаб, грабя, захватывал страны – Тҳис [мост] Афрасиаб, плундеринг, сеизед тҳе коунтрй

фл. 1. Зўрлик билан ёпирилиб тортиб олмоқ, олиб қўймоқ.

Қўқонни талаб, бизнинг устимизга қўшин тортиб келаётган Султон Аҳмад мирзо эса бизнинг подшомиз билан бир отадан бўлган оға-инилар. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Талашиб-тортишиб харид қилмоқ.

Янги китобни бирпасда талаб кетишди.

3. Кўп бўлиб, биргалашиб ташланмоқ, ёпишмоқ.

Арилар таламоқ.

Болалар бараварига Раҳимни талай бошлашди. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

4. Киши ёки нарсага давомли (такрор-такрор) ҳужум қилмоқ, шу тарзда юлиб-юлқимоқ.

Ҳув анави ялангликка қаранглар! Унда одамзод суяги ётибди. Бечорани қашқир талаган бўлса керак. — Мирмуҳсин, Меъмор

5. кўчма с. т. Қаттиқ уришиб бермоқ, юлиб-юлқиб ёпишмоқ.

Кичкина бир қизчадан дакки еган аёл Эргашойни талаб берди. — Н. Сафаров, Олияхон Султонова

6. кўчма с. т. Таталамоқ, тирнамоқ, ғаш қилмоқ.

[Алишернинг] Кўнглини шубҳа, ғазаб, пушаймон ҳислари талар эди. — М. Осим, Зулмат ичра нур

от 1. Қатъият билан қилинган сўров, илтимос.

Лекин нима қилсин, раҳбарнинг буйруғи, талаби. — Ҳ. Шамс, Душман

Замира кўпчиликнинг талаби билан ўрнидан турар экан, қизил атлас кўйлагининг ранги юзига ургандай, қип-қизариб кетди. — П. Қодиров, Уч илдиз

2. Бажарилиши, бўлиши шарт ва тақозо этиладиган нарса (нарсалар).

Олий ўқув юртига кириш талаблари. Стандарт талабларига жавоб бермоқ.

Бироқ жангнинг энг масъулиятли пайтида устав талабини бажариш имкони бўлмади. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Мантиқ талаби шу эрур, шоҳим. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. Эҳтиёж, истак.

Унинг талаби катта. Маданий молларга талаб кучаймоқда.

Ҳозирча у бу ҳужжат билан мамлакат талабини қондиришга — маориф фронтига боради — П. Турсун, Ўқитувчи

4. иқт. Харидор, истеъмолчининг бозор-да муайян товарларни, неъматларни сотиб олиш истаги.

Муайян товарга ёки товарлар тўпламига барча харидорлар билдирган талаб йиғиндиси бозор талаби дейилади. — Ўзме

5. с. т. Талабгор, хоҳловчи.

Талаб борми?У билан курашишга талаб чиқмади.

Кулич келиб ялаб-ялаб, Икки ёв урушга талаб. — Ширин билан Шакар

6. сфт. Отларга бирикиб, ўша отдан англашилган нарсани истайдиган, унга муҳтож, талабгор маъносини билдиради (Бундай бирикмаларнинг аксарияти қўшма сўзга айланган).

Сув талаб экинлар. Изоҳ талаб ибора. Чопиқ талаб ғўзалар.

Ўктамнинг қовжироқ лаблари чойталаб эди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Чунончи, Алпомиш, Манас —умр бўйи тирноқ кўрмай, фарзанд талаб бўлиб юрган чол ва кампирнинг ўғиллари. — Ғ. Саломов, Таржима назариясига кириш

joq bolıw, nabıt bolıw

İslam dininde evliliğin sona ermesi, boşanma.ТАЛОҚ

Talas

от 1. эск. кт. Юз, чеҳра; қиёфа.

Оҳ торцам, сарғайди гулдайин талъат — Гулшанбоғ

Нечукким, менга нурли талъатинг жаннат билан тенгдир. — Э. Воҳидов

2. Талъат (эркаклар исми).

Анча, кўп, кўпгина.

Шу кўйи бошига тушган кулфатларни бир чеккадан айтишга чоғланди-ю, ташқаридан талай одамлар ўзларига боқиб туришганини кўрди. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк

Домла талай вақтгача ухлай олмади. — А. Қаҳҳор, Сароб

от Олий ёки ўрта махсус ўқув юрти ўқувчиси.

Мадраса талабалари “аъло”, авсат ва адно номи билан уч гуруҳга бўлинган эди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Йигиталининг ҳамхонаси — ҳозир институт талабаси Ғолибжон уйга бориб келаман, деётгандай бўлувди. — Д. Нурий, Осмон устуни

Билим юрти талабаларининг ҳаёти ҳар томонлама сермазмун ўтмоқда. — Газетадан

от 1. Юқори даражали туғма қобилият; истеъдод.

Бировларга суйкалиб эмас ўз меҳнати, таланти билан обрў олиши керак. — Мирмуҳсин, Умид

Ноёб талант эгаси бўлган Юсуфжон қизиқ ўз халқининг азиз фарзандларидан биридир. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

2. Юксак қобилиятга, катта истеъдодга эга бўлган шахс.

Бизда яхши талантлар жуда кўп.

Абдулла Қодирий, Ғафур Ғулом, Абдулла Қаҳҳор каби туғма талантлардан ҳар қанча ўргансанг арзийди. — М. Жўра, Ноширнома

3. Юнонистон ва бошқалар айрим қадимги давлатларда оғирлик ва пул ўлчови бирлиги.

Қадимги Римдаги кумуш ёмбилар бир талант оғирлигида чиқарилган. — Фан ва турмуш

2. Бирор нарсани қўлга киритиш ёʻлидаги зиддиятли олишув, жанг

Ўзаро тож-тахт талашлари Абдулатифни ёвуз инсонга, отасининг котилига айлантиради — Мирмуҳсин, Меъмор

Жанг боради олисда, Ер талаш, осмон талаш — "Шарқ юлдузи"

Қутлуғ Нигор хоним.. ўғлининг бу талашларга, адоватларга аралаитасдан, ўз мулкида осойишта ҳукм суришини истарди — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

3. Ўзиники қилиш учун ёпишиш, тиришиш ҳаракати (кам, етишмаётган нарсаларга нисбатан)

Вагонда жойлар талаш. Чувур-чувур — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

Бутун бошлиқ колхозда битта универсал талаш — И. Раҳим, Чин муҳаббат

4. Жанжал, низо. — Меҳнатни, савдони, қўшиқни эзди. М. Шайхзода

Ўзаро талашлар, фитналар, фасод

Ушбу дорга осилгувчи бетавфиқ, Авбошларга, осийларга бўлиб бош, Халқ ичига солди нифоқ ва талаш — И. Султон, Номаълум киши

5. Тортишув; баҳс, мунозара. . Қай ҳунарни танлашга Болалар қотди боши. Ҳаммасини ўргансак, —

Яна ўртада хомушлик ҳукм суриб, Ҳасанали ишни тузукроқ очиш ва ё шу куйи қолдириб кета бериш талашида эди — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Қайнар фикр талаши — Қ. Муҳаммадий

Куни билан унинг бошида фикрлар талаши авжга минди — Мирмуҳсин, Чиниқиш

от 1. Урушда берилган қурбонлар; ёʻқотишлар.

Душман катта талафот кўриб, чекинишга мажбур бўлди. — А. Раҳмат, Эллик бир баҳордир

Жангда энг катта талафот пиёдалар орасида бўлур, буни билурсенми? — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Ёʻқотиш, ажраб қолиш; зарар.

Ер силкиниши ҳозир ҳам жуда катта талафотларга сабаб бўлмоқда. — Газетадан

Ур-йиқит, сур-сур ва шу кабилар бесаранжом, нотинч ҳолат; тўс-тўполон.

Ўн минг уйли Қўнғирот талатўп бўлиб, Кашал элига, Қалмоқ юртига кўча бошлади. — Алпомиш

Содиқжон бойваччанинг ҳовлиси бирпасда талатўп бўлиб қолди. Зубайда ерда ётарди — К. Яшин, Ҳамза

от 1. Талаб қилувчи; истовчи, хоҳловчи.

Баковул даврага чорлади: — Насим полвонга талабгор бўлса — чиқсин! — Т. Мурод, Қўшиқ

Талабгорлар кўп, аммо сизга ўхшаган катта олимлар иштирок этишини тайинлашган эди. — Мирмуҳсин, Умид

Келиб ҳар шаҳр-у қишлоқдан талабгор, Олурлар қанча бўлса илм даркор. — Ҳабибий

2. эск. айн. Даъвогар 2.

от Товуш ёки сўзнинг айтилиши, айтилиш хусусияти.

Унли товушларнинг талаффузи. Сўзни тўғри талаффуз қилиш.

— “Олин-олин” эмас, олинг-олинг — берите, кушайте

деган сўз, — деди Элмурод. — Ҳа, талаффузи кийин экан. Майли, ўрганиш мумкин. Ишқилиб, менга ўзбекча ўргатасиз, — деди Михайлов. — П. Турсун, Ўқитувчи

Киши исмлари имлосига хос бўлган яна бир хусусият шундаки, баъзи сўзлар исмга кўчгач, сўзнинг талаффузида ҳам айрим ўзгаришлар юз беради. — Э. Бегматов, Киши исмлари имлоси

фл. Таламоқ феълининг мажҳул нисбати.

сфт. Юқори даражали қобилиятга, талантга эга бўлган; истеъдодли.

Талантли бола. Талантли созанда.

Ичи қора, ҳасадгўй киши ақлли ва талантли кишилардан ўрганиш ўрнига, уларга бахиллик қилади. — Р. Усмонов, Одобнома

Халқ ўзининг талантли фарзанди Ҳамид Олимжонга ҳайкал қўйяпти. — Н. Сафаров, Оловли излар

talasıw, jánjel

фл. Таламоқ феълининг орттирма нисбати.