Поиск

sft. 1. Past harorat, past temperatura.

Sovuq oyoqdan urar, Issiq — boshdan. — Maqol

Toshkentdan kelgan lektor Oyda hayot bormi? degan mavzuda leksiya oʻqib: — Oyda kechasi yuz gradus sovuq, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, — degandi. — S. Ahmad, Ufq

Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, sovuq uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

2. ot etn. Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi.

Sovuqni oshiradigan ovqat.

3. Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz.

Sovuq havo. Sovuq kun.

Men esa darchadan toʻnib boqaman, Sovuq kuz tunidan maʼni chaqaman. — A. Sher, Qadimgi kuy

4. sft. Harorati, temperaturasi past.

Muzdek sovuq suv.

Ichkilik deganni sovuq suvdek simirgan bilan uncha kayf qila olmaysiz. — A. Qodiriy, Kichik asarlar

Sovuq shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. — Saodat

5. Isitilmagan, qizitilmagan.

Sovuq uy.

Teatr binosi sovuq, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi. — Gazetadan

Sovuq, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni. — A. Oripov, Yillar armoni

6. Sovigan yoki sovitilgan, yaxna.

Sovuq ovqat.

Qodir uygʻondi, u haddan tashqari

chanqagan edi, choynakda qolgan sovuq choyni shimirib, atrofiga qaradi. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

7. sft. koʻchma Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz.

Sovuq odam. Sovuq bashara. Oʻzi sovuqning qiligʻi ham sovuq. — Maqol

Quloqdan kirgan sovuq soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar. — Maqol

Bir vaqtlar dehqonlarga, deb havas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqizilgan keng supa., koʻziga sovuq, gʻarib, mungli koʻrindi. — S. Nurov, Narvon

Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachchagʻarning aslida Feʼli sovuq ediyov. — A. Oripov, Yillar armoni

Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram sovuq, besoʻnaqaysiz. — M. Boboyev, Goʻzallik istab

8. Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydigan; qoʻpol, dagʻal.

Sovuq hazil. Sovuq javob. Sovuq muomala.

[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, sovuqqina iljaygancha: — Odamni qoʻrqitib yubordingiz, oka, — dedi. — N. Qilichev, Chigʻiriq

Poʻlat u [Husniddin] bilan juda sovuq salomlashdi — ensasi qotib, qoʻlining uchini berdi. — Mirmuhsin, Qahramonnoma

9. Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush.

Sovuq xabar.

Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin mening eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tash-lagan sovuq maktubi tushdi. — O. Yoqubov, Ikki muhabbat

Mashriqiy bu sovuq xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi. — Mirmuhsin, Qahramonnoma

ot 1. Harorati, temperaturasi past ekanlik.

Havoning sovuqligi. Uyning sovuqligi.

2. ayn. Sovuq 1.

Manglayida sovuqlik his etib, Kumush koʻzini ochdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Sovuq gap, muomala, qiliq; yoqimsizlik; qoʻpollik. Qiliqning sovuqligi.

Gapining qoʻrsligi, muomalasining sovuqligi uchun qishloqilar uni Soli sovuq deb atardilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Hozir uning [Sidiqjonning] koʻziga juvon biron sovuqligi bilan erkakni oʻzidan qochiradigan qari qiz emas, koʻp yigitlarni oʻziga shaydo qilgan bir nozanin boʻlib koʻrindi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. ayn. Sovuqchilik.

Oraga sovuqlik solmoq.

[Yorqinoy] Dadasining ters yurganidan qaynonasi oldida oʻzini gunohkor sezardi. Xayriyat, oradagi sovuqlik xiyla yumshabdi. — R. Rahmon, Mehr koʻzda

5. Xalq tabobatida: past kaloriyali ov-qatlar (yovgʻon xoʻrda, sut-qatiq, sabzavot va shu kabilar); zid. issiqlik 3.

— E, choyi kabud, mijozga sovuqlik qilur, — dedi u. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

sft. 1. Boʻlar-boʻlmasga hovliqib yoki tutaqib ketmaydigan; ogʻir, vazmin.

Sovuqqon odam.

U [Toʻgʻonbek] shahzodaga niyatlarini dilga yashirishni, har qanday sharoitda ham yashirin ishlashni, har vaqt sovuqqon boʻlishni kengash berdi. — Oybek, Navoiy

2. Eʼtiborsiz, beparvo.

Sovuqqon rahbar.

ot 1. ayn. Muzxona.

2. Mahalliy hammomlarning issiqxonasiga kiraverishda joylashgan, issiqxonadan chiqib, dam olib, nafasni rostlab oʻtiriladigan alohida sovuqroq xona.

Sovuqxonada yuvinmoq. Sovuqxonaga chiqib dam olmoq.

3. tar. Zindonning alohida muzdek sovuq boʻlmasi.

sft. ayn. Sovuqqon.

Elektronlarning sovuq emissiya effektidan foydalaniladigan katod.русскийхолодный катод, Катод, использующий эффект холодной эмиссии электронов.английскийcool cathode

холодное оружиеcold arms

ot Bir-birini ranjitish, oʻzaro adovat, nizo va shu kabilar tufayli yuzaga kelgan holat, sovuq munosabatlar.

Oraga sovuqchilik solmoq.

Shu sabab boʻlib, ota-onalar oʻrtasiga sovuqchilik tushib qolishi ham hech gap emas. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar

Oraga rasmiyatchilik tushdimi — sovuqchilik alomati. Sharq yulduzi. Sovuqchilik quda chaqiriqdan boshlandi. — Sharq yulduzi

ot 1. Ogʻir, vazmin boʻlish xususiyati.

Oʻzini sovuqqonlikka solmoq.

Albatta, el foydasidan koʻra oʻz manfaatini oldinga suruvchi bu choʻtalchi beklarga qarshi hojining sovuqqonlik saqlay olishi va asabiylashmasligi mumkin emas edi. — A. Qodiriy, Utgan kunlar

Soʻz Gulshan bilan uchrashish va undan olingan javobga yetganda, Anvarning tusi oʻzgarib, kiprik ostlari uchib ketdi. Ammo kutilmagan ravishda yana sovuqqonlik saqladi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Mansabdor shaxsning, umuman, biror kimsaning oʻz vazifalariga eʼtiborsizligi, beparvoligi; masʼuliyatsizlik.

Oʻz ishiga sovuqqonlik bilan qaramoq.

Keyingi payt-da baʼzi tibbiyot xodimlarining oʻz ishlariga sovuqqonlik va tamagirlik bilan munosabatda boʻlayotganliklari aniqlandi. — Saodat

past harorat taʼsirida toʻqimalarning cheklangan shikastlanishi. S.o. ning toʻrt darajasi ajratiladi: I — teri sezgirligining yoʻqotilishi va oqarib ketishi, u isitilganda biroz shishish bilan birga koʻkimtir yoki qip-qizil tusga kiradi; II — bayon etilgan hodisalar sharoitida terining shikastlangan sohalarida shaffor yoki qon aralash suyuqlik bilan toʻlgan pufakchalar paydo boʻladi; III — S.o. dan bir necha kun oʻtib boshlanadigan, tananing sovuqqa oldirilgan qismidagi terining barcha qatlamlari nobud boʻlishida koʻrinadi; IV — nafaqat teri, balki yumshoq toʻqimalar va

fl. Sovib ketmoq, sovimoq.

Elektronlarning tashqi elektr maydon taʼsirida qattiq yoki suyuq jismlar, shuningdek, gaz razryad plazmasi orqali chiqishi.русскийхолодная эмиссия, Испускание электронов твердыми или жидкими телами, а также плазмой газового разряда, происходящее под действием внешнего электрического поля.английскийcold emission

пойкилотермные животные

криофиты

криофилы

погов. лучше малокалорийная пища, чем высококалорийная (так лучше для здоровья).

ot 1. Issiq va sovuq; har xil darajadagi havo sharoiti.

Oʻlim yetib keldi. U eng avval suyaklari juda moʻrt va etlari issiq-sovuqqa chiniqmagan goʻdakni nishonga oldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Och qolib, issiq-sovuq demay kurashganimizni farovon turmushni orzu qilganimizni xotirlashdi. — K. Yashin, Hamza

2. Koʻchma Hayotning yaxshi-yomon, ogʻir-yengil kunlari, har xil sharoitlari.

Yusufbek hojining: — Oʻgʻlim yosh, sen dunyoning issiq-sovugʻini totigan va mening ishongan kishimsan — deb taʼkidlashi quloqlari ostida takrorlangandek boʻlar edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Boshliq] Qirq beshlar chamasida, ancha pixi qayrilgan, issiq-sovuqni boshdan kechirgan. — S. Abdulla, Kuyovlar, kelinlar

3. Issiq va sovuq taomlar, kundalik yeyiladigan, ichiladigan narsalar.

Temir polvonning oʻgʻil-qizlari ahyon-ahyon uning issiq-sovugʻidan xabar olib turishardi. — Q. Kenja, Notanish gul

4. etn. Kishini goʻyo biror kimsaga isitadigan yoki undan sovitadigan amal, duo va shu kabilar narsalar.

Dala-yu dashtlarda odamlarni kuf-suf qilib, ezibichki yozib berib, issiq-sovuq qilib, binoyidek tirikchilik qilib yuribman. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

Keyingi qildirgan issiq-sovugʻi kor qildi, shekilli, biratoʻlasiga Margʻilonni tiliga olmayoq qoʻydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot etn. Issiq-sovuq qiluvchi duoxon.

[Yusufbek hoji] Xotinining shikoyatlarini hamma vaqt eshitar, doimo issiq-sovuqchi domla, xoʻjalarnikida bosh ogʻritib yurishini ham bilar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ساخنة جدا/باردة جداне определенSaaxina jiddan /baarida jiddanрусскийСлишком жарко/холодноанглийскийVery hot/ Very cold