Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«со» бўйича 4701 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

4701 та · 1-саҳифа / 236
соф
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

сфт. 1. Беғубор, тоза, мусаффо.

Соф ҳаво. Соф сув.

Соф, яшил табиат юракларга куч бағишлади. — Ойбек, Қуёш қораймас

Соф осмонда маъсум боққан, Тўлин ойдир ёʻлдошим. Бойчечак.

Уфқларга оташ қалаб, Тонг отади соф, нафис. — Э. Воҳидов

2. Бошқа нарса аралашмаган; асил, тоза.

Соф олтин. Соф ҳолда учрамайдиган кимёвий элементлар.

Бир грамм соф радий олиш учун бир неча тонна уран рудасини қайта ишлашга тўғри келади. — Фан ва турмуш

3. Ўзга унсурлардан холи; тоза.

У [рус жувон] айвонга қараб келаётган кишини таниб: — Э, Ғуломжон, келинг! — деди соф ўзбек тилида. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. Доғ тушмаган, ҳар қандай айб, гуноҳ, нуқсондан холи; тоза, покиза, ҳалол.

Соф виждон. Соф муҳаббат.

Назаримда, шу ўй унинг содда, соф юрагига шундай азоб бермоқдаки, бу азоб олдида устида қанот ёзиб турган ўлим ҳам писанд эмасдек туюлар эди. — А. Мухтор, Асарлар

Гулнор соф номусига отилган қорани бутунлай ювиб ташлашга жазм қилди. — Ойбек, Танланган асарлар

Бу бозор аҳлига, бу ердаги соф-у нософ икир-чикир бандаларга менинг нима дахлим бор? — А. Мухтор, Асарлар

  • Соф фойда Чиқим, харажат ва шу кабилар чиқариб юборилгандан кейин қолган пул, даромад.
Тўлиқ мақола →
соғ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

СОҒ 'касали ёʻқ', 'соғлом'. Ўшандан бери бир кун с о ғ бўлсалар, уч кун касал (Абдулла Қаҳҳор). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сифат асли сағ тарзида талаффуз қилинган (ДС, 480; ПДП, 419; Девон, ИИИ, 168); ўзбек тилида а унлиси â ун — лисига алмашган: сағ > сâғ

Касали ёʻқ, сиҳат-саломатлиги яхши; соғлом

Соғтиш. Соғюрай десанг, озода бўл! Соғ танда соғлом ақл — Мақол

Соғ бориб, саломат келгин, Авазжон, Боргин, болам, сени ҳаққа топширдим — "Маликаи айёр"

Ёшсан, соғсан, ишла, ўйна, улфат қур, ҳар бир шўхлик йигитликда ярашади, болам — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
сўк
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

СЎК 'тозаланган тариқ'. Сўк ошига сурнай (Мақол). Эски ўзбек тилида ҳам шундай маънони англатган бу от сўк тарзида талаффуз қилинган (КРС, 659); ҳозирги ўзбек тилида ў унлисининг юмшоқлик белгиси ёʻқолган: сўк > сок

1. Тозаланган, оқланган тариқ

Хом сўк. Қовурилган сўк. Сўк оши. Овқатга сўк солмок. Сўк толқон

Дастурхонда яна ўша қурт, сузма, сўк пайдо бўлди, салдан кейин эшикдан бир гуруҳ қизлар кўринди — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

Палоссиз, зах сементда ётасан, Ҳар куни ейдиган бир чўмич ёвғон сўк оши ёки сули бўтқадан ҳам маҳрум бўлиб, икки юз грамм нон ва сувга кунинг қолади — "Ёшлик"

2. Оғзига сўк солмоқ айн. оғзига толқон солмоқ қ. толқон. . . Сўк ошига сурнай қ. сурнай

Ниҳоят, Файзулла чидаб туролмади: сўкх а > оғзингларга сўк солволди-ларингми бугун? — Х. Султонов, Бир оқшом эртаги

Мана бугун ҳам Ҳабиба билан Қудрат, ораларидан оламушук ўтгандай, оғзи-ларига сўк солиб кириб келишди — Қ. Кенжа, Тоғ ёʻлида бир оқшом

Тўлиқ мақола →
сол
Изоҳли луғат · яна 10 та луғатда

СОЛ 'ходаларни бирлаштириб ясалган сувда су— зиш мосламаси'. Сирдарёда юрибди с о л ҳам ҳайиҳ, ёр-ёр, Қишлоғингизда борми бизга лойиҳ, ёр-ёр (Қўшиқдан). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли сал тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 171); ўзбек тилида а унлиси â унлисига ал— машган: сал > сâл. лот. сол — қуёш

Мусиқа гаммасининг бешинчи товуши ва унинг нота белгиси

Тўлиқ мақола →
сон
Изоҳли луғат · яна 13 та луғатда

от 1. Нарсаларнинг қанчалигини, саноғини, ададини ҳисоблаш учун хизмат қиладиган восита; математик тушунча.

Бутун сонлар. Каср сонлар. Сонлар нисбати. Сонлар назарияси.

Сон тушунчасининг ривожланишига ўрта аср математиклари ҳам катта ҳисса қўшдилар. — Ўзме

2. Рақам.

Бир сони. Йигирма беш сони.

3. Миқдор, саноқ; адад.

Келаётган аёлларнинг сони ёʻқ. — Ойбек, Танланган асарлар

Сўнгги сирк, йил мобайнида республикамизда илмий ходимларнинг умумий сони 103 марта., кўпайди. — Фан ва турмуш

4. Номер; тартиб номери.

Иккинчи сон ўрта мактаб.

Мулла Насриддиннинг у сонини очиқ эслай олмасам ҳам, кўрганлигим хотирамда равшан бор. — А. Қодирий, Кичик асарлар

5. Предметларнинг миқдорини, сон-саноғини ва саноқ жиҳатидан тартибини билдирувчи сўз туркуми.

Саноқ сонлар. Тартиб сонлар. Чама сонлар.

  • Сон мингта Жуда ҳам кўп, неча-неча мингта. Ёшуллини, марҳума Қурбоной қизимизни мақтаганлар сон мингта. Уларни сўяйлик, менинг ўзимни мақтаганлар-чи? — М. М. Дўст, Лолазор
  • Сони бор, салмоғи ёʻқ
  • Сон кирди (ёки тегди) Дуруст бўлиб қолди, тузалди. Унга ҳеч сон тегмайди.[Қўчқорнинг] Қўполликлари ҳам ёʻқолиб боряпти. Кийим-бошига сон кириб солди. — А. Ёқубов, Ш. Шодиев, Топилган қиз
  • Сонга қўшилмоқ (ёки кирмоқ) 1. Ҳисобга, қаторга кирмоқ. Кимгаки бўлмаса ақл-у билим ёр, Қўшма уни одам сонига зинҳор. — Фан ва турмушСонсиз хотиннинг уйи сонга кирмас. — Мақол[Ошно:] Бу ерлар ҳам сонга киради, яшилдан либос кияди, боғ-у бўстонга айланади — М. М. Дўст, Лолазор
  • Сондан чиқмоқ 1. Ҳисобдан, қатордан, одамгарчиликдан чиқмоқ. — Ҳадеб уйда ўтиравериш ҳам одамни сондан чиқаради, — деди кампир Санамга. — Ш. Холмирзаев, ТўлқинларУруш ҳаммани сондан чиқарди. — Ёшлик
Тўлиқ мақола →
соп
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от Баъзи асбобларнинг қўл билан ушланадиган қисми; тутқи, даста, банд.

Теша сопи. Қошиқнинг сопи. Ўғирнинг сопи. Ёʻқолган пичоқнинг сопи олтин. — Мақол

Олтмиш ёшлардаги жиккак чол тешасининг сопини белбоғидан ўтказиб, сўрига келади. — С. Аҳмад, Жимжитлик

— Чиқинглар, — Бек атрофга сергак қулоқ тутиб, ҳеч сас эшитмагач, шундай шивирлади ва ханжарининг сопидан янада маҳкамроқ чангаллади. — Ёшлик

Бундай тиғли, сопи гулдор пичоқни фақат Хўжанд усталари ясарди. — Мирмуҳсин, Темур Малик

  • Кетмоннинг сопини ушламаган Деҳқончилик ишидан хабари ёʻқ, умрида кетмон билан иш қилмаган; хом. Ўзингиз айтинг-чи, ахир, бу елкаси офтоб кўрмаган сояпарварлар, кетмон сопини ушламаган номардлар колхозда нима қилиб беради? — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Сопини ўзидан чиқармоқ Ёнидан маблағ ёки куч сарф қилмай, бошқалар ҳисобига иш битирмоқ. — Актга қўл қўйилиб, уйингизга етиб олгунча, ҳар қандай ис-писдан холи бўлиб қолади. Сопини ўзидан чиқаряпман-да, — деди Одил Эгамбердига. — Б. Раҳмонов, Хўжайин кўчди
Тўлиқ мақола →
СОҚ

ўзбекчасуқлик, очкўзликрусчажадкостьинглизчаgreedy

Қараюрма дунякä соқлуқ қïлïб Бу дунёга суқлик қилиб, ўзингни қорайтирма – Не порочь этот мир, испытывая к нему зависть – До нот дефаме тҳис ворлд, феелинг жеалоус оф ҳим

Тўлиқ мақола →
сор
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от Қарчиғайлар оиласига мансуб йиртқич қуш; сариқсор.

Сорларнинг икки тури Халқаро табиатни муҳофаза қилиш иттифоқининг Қизил китобига киритилган. — Ўзме

Қор бетига чиқса, дарҳол тулки-ю сор қушларга ем бўладиган кўрсичқонлар [кабел] симларни емириб ташлаган экан. — Ш. Холмирзаев, Сайланма

Тўлиқ мақола →
сой
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Икки адир ёки тоғ оралиғидаги, кўпинча оқар сувлар ҳаракати ва бошқалар натижасида ҳосил бўлган пастлик жой, сув ёʻли, водий.

Бой бойга боқар, сув сойга оқар. — Мақол

Ҳозир кўклам кунлари: қирлар, сойлар кўк-қизил пушти, гўлос ва тағин аллақанча рангли чечаклар билан устларини бежаб, ошиқларга янги ҳаёт, янги умид бердилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Шундай водийда, пастликда доимий ёки мавсумий оқадиган кичик дарё, ариқ, ирмоқ.

Сой суви. Сойда чўмилмоқ. Сойдан кечиб ўтмоқ.

Чой тўкилиб, сой бўлмас, юлдуз йиғилиб, ой бўлмас. — Мақол

У бомдодни адо этгач, харсанг тошлар оралаб шарқираб оқаётган сой бўйига тушиб, табиатнинг мислсиз жамолини томоша қилди. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. Милтиқ стволи ичидаги бурама ариқча.

Тўлиқ мақола →