Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «qil» — результатов: 1081

Фильтр

← Все результаты

Словарные статьи

1081 · страница 1 из 55
qil

QIL 'hayvon dumining, yolining uzun tolasi', 'soch tolasi'. Argʻamchiga h i l huvvat (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qïl tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 324; DS, 442); keyinchalik oʻzbek tilida ï unlisining qat- tiqlik belgisi yoʻqolgan: qïl > qil

ot 1. va baʼzi boshqa hayvonlar dumi yoki yolining har bir tolasi; umuman, jun, soch, moʻy va shu kabilarningtolasi. .1. Ochilning ot kiliday qaysar, koʻngʻirtob sochlari doʻppi chetidan qayrilib chikib turar.. edi. P. Qodirov, Uch ildiz

Ot dumining qili. Qi

elak. Qil tuzok. Argʻamchiga qil quvvat — Maqol

2. s.t. esk. Musiqa asboblarining tebranganda ovoz chiqaradigan ipi; tor. [Gulandomning] Barmoklari dutor killarida mohir oʻynadi. Oybek, Tanlangan asarlar

Полная статья →
qilmoq

fl. 1. Bajo keltirmoq, bajarmoq, ijro etmoq, amalga oshirmoq.

Ish qilmoq. Qilamiz desak ish koʻp. Aytganingizning hammasini qildim. Bilganingni qil. Qush uyasida koʻrganini qiladi. — Maqol

Qiz tomon, garchand toʻyni bir yil keyin qilish sharti bilan boʻlsa ham, rozilik beribdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

2. Baʼzi otlar bilan birikib, shu ot anglatgan narsani tayyorlash, hozirlash, pishirish maʼnosini bildiradi.

Xamir qilmoq. Guvala qilmoq. Eshik qilmoq. Pichoq qilmoq. Rom qiladigan usta. Oʻtin qilmoq. Non qilmoq. Shoʻrva qilmoq.

3. Biror-bir ishga, lavozimga qoʻymoq, belgilamoq, tayinlamoq, lozim koʻrmoq, tanlab olmoq.

Vakil qilmoq. Direktor qilmoq. Boʻlim boshligʻi qilmoq.

Qanday vazifa berishni oʻzlaringga havola qilamiz, lekin hosilot kengashiga rais qilsalaring, kuymaysizlar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Biz Homidboyni oʻzimizga kuyov oʻgʻil qilishdan hech bir monelik koʻrmaymiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Soʻz yasash uchun xizmat qiladi — ot, sifat va boshqalar turkumga oid soʻzlardan turli maʼnoli feʼllar yasaydi.

Tomosha qilmoq. Taklif qilmoq. Rashk qilmoq. Eʼlon qilmoq. Orzu qilmoq. Zoʻrlik qilmoq. Dushmanlik qilmoq. Obod qilmoq. Shod qilmoq. Bezovta qilmoq. Sarishta qilmoq. Oh-voh qilmoq. Lip-lip qilmoq. Taqir-tuqur qilmoq.

Oʻgʻrilik qilgani uchun qoʻl kesiladir va yo dorga osiladir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yana bir marta opalik qilsangiz, deb maslahatga kelgan edim. — B. Rahmonov, Yurak sirlari

Boʻtaboyga, kolxoz mustahkam boʻladi, degan gapning oʻzi kifoya qildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor, chiroqlari

Yoʻgʻon kishi, xuddi gʻozga oʻxshab, gʻat-gʻat-gʻat qilib kuldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Bogʻlama vazifasida qoʻllanadi.

Oʻqituvchilik qilmoq. Oʻgʻlini muhandis qilmoq.

Sidiqjon hali buzilmagan toʻqayning narigi tomonida aravakashlik qilar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Mansur ham oʻrtoqlari bilan shu maydonda futbol oʻynar qora kepkasini qoshigacha bostirib, darvozabonlik qilar edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Полная статья →
QÏLQ

узбекскийxulq, qiliqрусскийхарактер, природаанглийскийcharacter, nature

Aqï alp atïm bolsa alčaq köñül, tuzi etmäki keñ ne qïlqï amul Saxovatli, shijoatli, muloyim tabiatli, non-tuzi moʻl (dasturxoni yoziqli), vazmin feʼlli boʻlsa – [свойством] пусть будут великодушие, доблесть, скромность, хлебосольство и хладнокровие – [property] let there be generosity, valor, modesty, hospitality and composure

Полная статья →
qilt
  • Qilt etmoq 1. Bilinar-bilinmas qimirlamoq, qoʻzgʻalmoq, qimir etmoq. Havo dim yaproqlar qilt etmasdi. — Sh. Rashidov, Qudratli toʻlqinSahro yoʻli, sahro tabiati, sahro jaziramasi boshlandi. Na dov-daraxt, na suv, na qilt etgan shabada. — H. Nazir, Gazqaynar dostoniIchkaridan qilt etgan tovush eshitilmas, faqat eshik darzidan uzun yoʻlakning yarmigacha qingʻir chiroq yorugʻi tushib turardi. — J. Abdullaxonov, YoʻlBashirjon choydan hoʻpladi, ogʻzini chaygandek qilt etib yutindi. — N. Aminov, Qahqaha
Полная статья →
qiliq

ot 1. Kishining yurish-turishidagi, boshqalar bilan muomalasidagi oʻziga xos harakatlari, xulq-atvori.

Qiligʻi issiq odam. Qiligʻi sovuq yigit.

Uning qiliqlari oʻziga juda mos tushar, hatto qoʻli qattiqligi ham fazilatdek tuyulardi. — F. Musajonov, Pushaymon

— Kechirasiz! — dedi oʻz qiligʻiga uyalib, sholgʻomday qizarib ketgan — Mastonov. Gʻayratiy, Yoʻqlov

2. Gʻayritabiiy yoki nojoʻya ish, harakat, odat va shu kabilar

Kelishmagan qiliqlar.

Zebixon shunaqayam qiliqlar qildiki, Tursunboy angrayib qoldi. — S. Ahmad, Ufq

Bunaqa qiliq Nishopuriy janoblaridan chiqadi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Fuqarolarning kechagi qiligʻi Sultonali hojini telba qilib qoʻyay dedi. — S. Siyoyev, Avaz

3. Umuman, kishining odati, rasmi.

— Hali ham eski qiligʻini qoʻmsaydi. Uyga chaqirib, oldiga dasturxon yozmaguncha, suv bermaydi, — dedi [Davlatyor]. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Keldi qonli qilichin Koʻtarib Tugʻliq. Bu ham chiqardi yana Koʻp nayrang, qiliq. — Gʻayratiy

Полная статья →
qilich

ot 1. Bir tigʻli, gʻilof (qin) bilan yonga osiladigan, chopish, sanchish bilan yovga shikast yetkazadigan qurol.

Oʻtkir qilich. Uchi qayrilgan qilich. Qilich yalangʻochlamoq. Qilichni qindan sugʻurmoq. Qilich solmoq. Qilich bilan urmoq.

Mudofelar qoʻllaridagi miltiq, shashvar, oybolta, qilich va nayzalari bilan tizilishib oldilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Qilich (erkaklar ismi).

  • Qilich oʻynatmoq (yoki koʻtarmoq) Qilich bilan tahdid qilmoq. Ot ustida qilich oʻynatgan Toʻxtasin oʻz yigitlari bilan bosib kiradi. K. Yashin va — M. Rahmon, Sirdaryo
  • Qilichdan oʻtkazmoq (yoki kechirmoq) Qilich solib oʻldirmoq, qirmoq. Parizodni, xonni ham, Ikki nomard jonni ham Qilichdan oʻtkazmoqqa Hozir edi shul zamon. — H. OlimjonUshbu farmonimizni olgan on, darhol oʻn besh yoshdan to yetmish yoshgacha boʻlgan qipchoq er zotini qilichdan kechirgaylar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Qilichidan qon tomadigan Bu yerda Shoʻroga qarshi isyon chiqarish u yoqda tursin, qilichidan qon tomadigan besh-oʻnta maslakdosh ham topilmadi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Полная статья →
QÏLMAQ

узбекскийqilmoq, bajarmoqрусскийдействие, совершениеанглийскийdo

Könilikki könilik kišilikkä kišilik qïlmaqnï aytur (Bu bob) toʻgʻrilikka toʻgʻrilik, odamgarchilikka odamgarchilik qilish kerakligini aytadi – [глава] повествует [о том, что следует] отвечать (букв. делать) человечностью на человечность и правдивостью на правдивость – [chapter] narrates [about what should] be answered (literally) by humanity on humanity and by truthfulness on truthfulness

Полная статья →
qilvir

ot Aldam-qaldam, qalb, nopok ish qiladigan; aldamchi, firibgar, qallob.

Boyning qilvir taroziboni ham ming xil nayranglar bilan har bir kanor paxtadan bir necha qadogʻini urib qolar edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Bilasizmi, oʻsha eski, kirpi, qilvir Boymat buning ham chorasini allaqachon topib qoʻygan. — K. Yashin, Oʻlim bosqinchilarga

Полная статья →
qilmish

ot 1. Qilingan ish, harakat, faoliyat.

Har kim oʻz qilmishiga qarab topadi. — Maqol

Tergovchi oʻz qilmishi bilan faxrlanganday, hammaga bir-bir qaradi. — A. Qahhor, Sarob

Uning xafa boʻlganini avzoyidan, qilmishidan bilib boʻlmaydi — Gazetadan

2. Nojoʻya ish, harakat, qilgʻilik.

Oʻz qilmishiga iqror boʻlmoq.

Togʻamning qilmishidan nomuslarga oʻladi kishi. — A. Qahhor, Yangi yer

Adolatli hukm chiqarish, gunoh-korlarni qilmishiga yarasha toʻgʻri jazolash oson ish emas. — Gazetadan

  • Qilmish-qidirmish Har kim oʻz qilmishiga yarasha jazolanadi, yomonlik qilgan yomonlik koʻradi, maʼnosidagi ibora.
Полная статья →
QÏLÏČLÏΓ

qilichliрусскийвооруженный мечоманглийскийwith sword

Kümüš yïγsa sačlur qïlïčlïγ qur er Qilichli mard er kumush yigʻsa, sochilib ketadi – Если будешь копить серебро, то разбегутся вооруженные мечами, храбрые мужи – If you will save money, then armed with swords, brave men will scatter

Полная статья →