Поиск

soʻr. olm. Qaysi?; qanday? n -tuman, zalolat. E. Shukur, Hamal ayvoni

Hay vaqtda oʻqiysiz? Qay mahalda keldingiz? Qay darajada? Qay ahvolda?

Bir oshno iz-laydir devona dilim, Qay taraf qarasam

Buvim soʻzlar xoʻrsinib, Utmishidan oʻksinib: -Oʻt oʻrdim, mashoq terdim, Qay ish duch kel-saqildim — Q. Muhammadiy

Tongla mahsharda qay yuz bilan senga boqaman? — Oybek, Tanlangan asarlar

узбекскийtol novdasi, qamchiрусскийивовая ветвь, розгаанглийскийwillow branch

Qayïl teg köni bod egildi Niholdek toʻgʻri boʻy quyi egildi – Стройный, словно ивовая ветвь, стан согнулся вниз – His body bent down like a willow branch.

ot “Ota”, “ona”, egachi, singil soʻzlari oldidan kelib, shu soʻzlar bilan ifodalangan qarindoshlarning er yoki xotinga qarindoshlik munosabatini bildiradi.

Kuyovning qayin otasi. Kelinning qayin onasi. Qayin ogʻam.

Ular mening qayin inilarim, kambagʻal, uyatchan kishilar, oʻzlari kelishdan uyalib, arizalarini mendan yubordilar. — S. Ayniy, Qullar

ot Daryo, koʻl va boshqalar suv havzalari uchun moʻljallangan suzish vositasi.

Eshkakli qayiq. Motorli qayiq. Qayiq haydamoq.

Meni daryodan Umurzoq ota degan chol qayiqda oʻtkazib qoʻydi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Qayiqlar koʻprikka yetar-yetmas toʻxtadi. — J. Sharipov, Xorazm

Vodiy tubining, daryo tarmoqlari va sunʼiy kanallar etaklari (qirgʻoqlari)ning daryo toshganda suv bosadigan joylari; yerosti suvi yuqori (yuza) boʻlgan yerlar. . . Bu —

Zarafshon daryosi qayirida, yaʼni daryo suvi bosadigan oʻtloq yerlarda ham botqoqliklar bor — P. Gʻulomov, Zarafshon etaklarida

Ibtidoiy sugʻorish dehqonchiligi bilan bir qatorda qadimgi xorazmliklar qayirlarda.. dehqonchilik qilganlar — I. Jabborov, Koʻhna xarobalar siri

daryo oʻrtasidagi orolchami? Biz bu yerlarni oʻrta qayir deymiz — Gazetadan

sft. 1. Qayiriladigan, qaytariladigan; bukiladigan; buklama.

Qayirma pichoq.

Qayirma yoqa koʻylak ustidan, Kiyib olgan yangi choponni. — E. Rahim, Yangi qadam

2. Egilgan, bukilgan, qayrilgan.

Uzun yogʻoch boshiga bogʻlangan qayirma uchli oʻtkir temir oydinda yaltirardi. — J. Sharipov, Xorazm

3. Tepki (miltiq, toʻpponcha va shu kabilarda).

fl. s. t. Qayrilmoq.

Mix qayilib ketdi. Yoʻlovchi chap tomonga qayildi.

Tomdan sakrashda qayilib, toʻpigʻi oʻynab ketgan oyogʻi hadeganda tuzala bermay, keyinchalik Boʻrixoʻja chap oyogʻini tersroq bosadigan boʻldi. — Mirmuhsin, Chiniqish

ot Qayin daraxtlari bilan band yer, joy, maydon.

ot 1. Qayiqni yurgizuvchi, boshqaruvchi, qayiq haydovchi.

Koʻprik yoʻq ekan, daryodan oʻtay deb, qayiqchini chaqiribdi. Qayiqchi pul soʻrasa, polvon mushtini koʻrsatibdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. ayn. Qayiqsoz.

ot Qayiq yasovchi usta.

fl. 1. Bukib qavatlamoq, bukib qavatlab qoʻymoq, qaytarmoq.

Gilamni qayirib qoʻymoq. Dasturxonning chetini qayirib bosmoq.

Etigi loy boʻlganidan, Yoʻlchi tanchaga oʻtirmay, namatning uchini qayirib, pastroqqa choʻkkaladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Yenglari shimarilgan Komiljon, etagining peshini qayirib olgan Davronov eng oldinda borardi. — I. Rahim, Ixlos

2. Egmoq, bukmoq, egib, bukib qiyshaytirmoq.

Mixni qayirmoq. Daraxtning shoxini qayirmoq.

Yer ketmonning betini qayiradigan darajada tosh-metin boʻlib muzladi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Gʻulomjon koʻrdi-yu, sharpa vahimini ham unutib, shoxlarni ikki yonga qayirdi-da, orasidan suqildi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

3. Egib, bukib yoki burib, biror tomonga qaytarmoq yoki sindirmoq.

Qoʻllarini qayirmoq.

Joʻxorini amakimning oʻgʻli uchdan birga qayirib, uqalab keltirib berdi. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda

4. Burmoq, burib biror tomonga yoʻllamoq, boshlamoq, yangi izga solmoq.

[Ochil aka:] — Bu hazil gapmi? —dedi-da, brigadasi tomon otining boshini qayirdi. — A. Hayitmetov, Poʻlat barmoqlar

Oqboʻraning yarmini emas, toʻrtdan birini qayirib kelganimizdayam, qishlogʻimiz — koʻl, oʻzimiz — oʻrdak boʻlardik-ku! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. koʻchma Yomon yoʻldan qaytarmoq; oʻz yoʻliga solmoq.

Hoy, kalla Er deganni xotin qayirib olishi kerak. Hozir qayirib olma-sang, keyin holingga maymunlar yigʻlaydi. — A. Qahhor, Tobutdan tovush

Baʼzi bir amal egalarining ogʻzini moylar, agar rayondan chiqqan birortasini shunday siylay olsa, Qayirdim, bu endi oʻzimizning odam, deb koʻp taltayar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

6. Qaytarib olmoq, olib, ushlab, chegirib qolmoq.

Qarzimni qayirib qoldi.

Bular [kosibbachchalar] choyga, nonga, oʻtinga, tuz-qalampirga ortiqcha pul toʻlab ketar edilar. Albatta, men ularni oʻz choʻntagimga qayirib qolar edim. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

fl. 1. ayn. Mayishmoq.

Otning ingichka beli sal qayishib, uning ustidagi chavandoz asta chayqaldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Mingboshining buyrugʻi, erining gʻazabli hayqirigʻi bilan qaddi bukilib, oyoqlari qayisha boshlagan Joʻraxon bir necha zum oʻzini yoʻqotib turdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Tob tashlamoq, bukilmoq.

Taxta qayishib qolibdi.

3. koʻchma Biror ishga boʻy bermoq, egilmoq.

Bas endi, yota berma. Sal mehnatga ham qayish. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda

asta-sekin uy yumushlariga qayishyapti bechora. — H. Nazir, Koʻkterak shabadasi

4. koʻchma Jon kuydirmoq; boʻlishmoq.

Mansurqori aka kambagʻal oiladan boʻlgani uchun, albatta, oʻz kambagʻalga qayishardi. — N. Safarov, Olovli izlar

Bir xil qizlar bor, qiyin ahvolga tushgan yigitga koʻproq qayishadi. — P. Qodirov, Qadrim

sft. Egiluvchan, egilsa ham sinmaydigan; elastik.

Qayishqoq metall. Qayishqoq yogʻoch.

kichik va oʻrta yoshdagi maktab bollari gavdasining suyaklari tarkibida organik moddalar juda koʻp boʻladi, shuning uchun ham qayishqoq boʻladi. — Fan va turmush

ot Erning yaqin qarindoshlari (uning xotiniga nisbatan) yoki xotinning yaqin qarindoshlari (uning eriga nisbatan).

fl. Qayilmoq feʼlining birgalik nisbati.

fl. Qayilmoq feʼlining orttirma nisbati.

n sister-in-law

ot 1. Qayiq yasash ishi, kasbi.

Qayiqsozlik qilmoq.

2. Xalq xoʻjaligining qayiq ishlab chiqarish bilan shugʻullanuvchi tarmogʻi.

Qayiqsozlik korxonasi.