Қидирув

фл. 1. эск. кт. Чет, пастқам жой, овлоқ; бурчак.

Қишлоқнинг қоронғи пучмоғи.

Ахир, фолклорчи бўлиш, қайси бир пучмоқларда кўздан пана ётган халқ ижодининг дурдоналарини қидириб топиш уларни ёзиб олиб, китоб қилиб чиқариш — эҳ-ҳа, игна билан қудуқ қазишнинг айни ўзи-ку! — Саодат

Тоғларнинг бу хил пучмоқлари унга бегона эди. — С. Аҳмад, Жимжитлик

Атроф тумонат оппоқ эди. Бу оқлик жамики пучмоқлар-у хилват гўшаларга ҳам алланечук ғайритабиий куч орқали тарқалган. — Ш. Бўтаев, Қўрғонланган ой

2. кўчма Таг, туб; чуқур жой.

Юрак пучмоғида қолган кирларни қалам билан тозалов шоирнинг иши. — Ғ. Ғулом, Танланган асарлар

Ён-атроф қанчалик рутубатли, яъни қанчалик қора-қуюқ ранглар билан ўралган бўлмасин, кўнглингизга негадир илиқлик инади, бундан ҳам кўнглингиз ёришади, ҳам шуурингизнинг хира тортган пучмоқларида нимадир ғимирлайди. — Газетадан

кўчма Асоссиз; амалга ошмайдиган; хом, қуруқ, ёлғон

Пуч даъво. Пуч ваъда

Олий мактаб орзуси мен учун ёлғиз пуч хаёл бўлса ҳам, ундан воз кеча олмадим — Ойбек, Нур қидириб

Дўстлар, деманг бу пуч хаёл — Ҳамза

от 1. 1 Ичи бўш; пуч.

Пучак шар. Баллон пучак бўлди.

2. кўчма Ҳеч нарсага арзимайдиган, қиммати тушиб кетган; қадрсиз, пуч.

[Ғофир:] Бу ёруғ дунёга нима учун келдик? Наинки муҳаббат, дўстлик, мурувват, одамгарчилик деган улуғ гапларни бозорга олиб чиқсалар, пучак пулга соцалар! — Ҳамза, Бой ила хизматчи.

3. кўчма Асоссиз, пуч.

У [Машҳадий] султонларни, бекларни пучак, лекин кўз қамаштиргич ялтироқ сўзлар билан мадҳ этмоққа моҳир. — Ойбек, Навоий.

4. Қўлидан иш келмайдиган; қуруқ.

Шундай улуғ ишларда кишиларнинг сараги саракка, пучаги пучакка чиқади. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар.

от айн. Пучак.

Пучаки чигит. Пучаки пул. Пучаки гап. Пучаки одам.

фл. Шишган, қаппайган ҳолатидан бўшаб, кичрайиб қолмоқ; бўшашиб, шалвираб кичраймоқ.

Копток пучайиб қолибди. Қорни пучайиб қолибди. Дами чиққан пуфакдай пучаймоқ.

фл. Пучаймоқ феълининг орттирма нисбати.

сфт. Сара ва пучак.

— Мана бу йигитнинг касблари чойфурушлик бўлса ҳам, хушхатликда, шеърни чиройли ўқиш ва сара-пучакка ажратишда каттагина фазилат эгаси, — деди Ёʻлдош. — С. Абдулла, Мавлоно Муқимий

сфт. 1. Ясси, ёпишган ёки шикастланган (бурун ҳақида).

Раҳимжон жуда хунук эди: қип-қизил гўшт, пучуқ бурнида доғлар, бошида тук. — А. Мухтор, Туғилиш

2. Қаншари паст, бурни ясси, ёпишган, кичик ёки шикастланган.

Пучуқ бола.

Кўса ва пучуқ хоннинг бошидаги қимматбаҳо тожи худди сигирга урилган эгардек бесўнақай қўнқайиб турарди. — М. Осим, Элчилар

Пучуқнинг келишдан мақсади фақат шу ёзиб бериладиган хатгина эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бизни ҳақорат қилиб саваётган киши шу ерларнинг эгаси, машҳур Азим пучуқ деган бой экан. — Ғ. Ғулом, Шум бола

3. Болаларга нисбатан эркалаш, суйиш маъносида қўлланади.

Пучуқ қизим, мунча ширинсан.

Кичик Телман, сал пучуққина, қорагина, ўзи шўхгина. — Миртемир, Асарлар

4. Жўмраги синган ёки учган.

Пучуқ чойнак.

Бояги гапни айт, деяпман! Сен пучуқ обдаста ўлгурга ким қўйибди бировларнинг ишига аралашишни? — С. Аҳмад, Чўл шамоллари

5. кўчма Япасқи, учи кемтик (поябзал ҳақида).

Пучуқ этик,

Оёқларида кавуш ўрнига пучуқ калиш. — Ёшлик

от айн. Пуч 1.

пустоплод