Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«orttir» boʻyicha 121 ta natija

Filtr
Lugʻat turi

← Barcha natijalar

Lugʻat maqolalari

121 ta · 1-sahifa / 7
ort
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ORT ’orqa tomon’. Yuk mashinalari o r t d a holdi. Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’orqa qism’ maʼnosini anglatgan ar otidan oʻrin maʼnosini ifo — dalovchi —t qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ЭСТЯ, I, 180; Devon, I, 77); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga al— mashgan: ar + t = art > ârt

1. Kimsa yoki narsaning yuz, bet, old tomoniga teskari tomon; orqa, ket

Ortga qaramoq. Ortga tisarilmoq. Ortda qolmoq. Ortidan bormoq. Yuk mashinaning ortidagi pritsep

Yormat boshini ortga, xotini tomonga burib, oʻqraydi — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Biror narsadan narigi tomon; narigi, u yoq

Devor ortida bir odam bor

Quyosh oltin barkash boʻlib, ufq ortiga yashirinishi bilan salqin tushadi — Gazetadan

3. 3-sh. egalik va j.k., oʻ.-p. k. va ch.k. qoʻshimchalari bilan koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi (q. ortiga, ortida, ortidan)

Muammoni hal qilish uchun bu ish ortidan koʻp yugurdi. Bormagan tashkiloti qolmadi — Gazetadan

Toʻliq maqola →
orttirmoq
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

fl. 1. Ortmoq I 1-6 feʼlining orttirma nisbati.

Ixlosni orttirmoq. Quvonchini orttirmoq. Shubhani orttirmoq.

Rais:

Goʻyo koʻrinishda ish qilasiz, haqiqatda boshqalarga ish orttirasiz. — N. Safarov, Xadicha Ahrorova

U [Saodatxon] ustasi Aleksandr Mixaylovichning koʻrsatmalarini koʻngildagidan koʻra ham orttirib bajarar edi. — N. Safarov, Uygʻonish

2. Tejab-tergab, iqtisod qilib koʻpaytirmoq, oz-ozdan yigʻib toʻplamoq.

Bir qancha tanga orttirib qola bilsa, roʻzgʻorga xarjlaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

[Ali] Oʻzining baxtsizligidan, topganini roʻzgʻordan orttirolmay, shu kungacha uylanolmay kelishidan hasrat qilib ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Topmoq, erishmoq, yetishmoq; ega boʻlmoq; qozonmoq.

Obroʻ orttirmoq. Hunar orttirmoq.

Boisjon Ergashev armiya safida xizmat qila boshlagan yilning dastlabki oyidayoq yangi ixtisos orttirib oldi. — N. Safarov, Yangi yer

Ming afsuslar boʻlsinkim, kim nomimni eshitsa, laʼnatladi, laʼnat orttirdim! — Shukrullo, Saylanma

Bola-chaqa orttirib, deyarli Toshkentda turgʻun boʻlib qolayotganiga qaramay, kindik qoni toʻkilgan ona tuproq tortgani-tortgan edi. — J. Abdullaxonov, Xonadon

  • Dunyo orttirmoq Boylik toʻplamoq. Men kimlarningdir mol-u mulkini talab, dunyo orttirib, dong taratib, qadr-qiymat topdimmi? — Shukrullo, Saylanma
Toʻliq maqola →
ORTAM turkcha

1. Canlı bir varlığın içinde bulunduğu doğal veya maddi şartların bütünüMUHIT, SHART-SHAROIT

2. Bir kimsenin veya bir insan topluluğunun yaşayışını etkileyen ruhsal, toplumsal ve kültürel etkilerin bütünü

Toʻliq maqola →
ortiq
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

sft. 1. Belgili miqdordan, meʼyordan ziyod; oshiq, koʻp.

Yigʻilishga yuzdan ortiq kishi keldi.

Adolat kasalxonada bir oydan ortiq yotdi. — S. Zunnunova, Gulxan

Ellikdan ortiq duradgor faqat belkurag-u ketmonga sop yasash bilan ovora. — S. Ahmad, Ufq

Ellikboshi

Darrov hovlini oʻz bahosidan ancha ortiqqa olibdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Meʼyoridan yoki keragidan oshiq, haddan tashqari.

Ortiq darajada qaygʻurmoq. Haddan ortiq kulmoq.

Har holda, Toshkent aholisi Azizbek istibdodidan ortiq toʻydi, kimdan koʻmak soʻrashni ham bilmaydi! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Ziyod, yaxshi, afzal, aʼlo.

Uning sendan ortiq joyi yoʻq. Seni jonimdan ortiq sevaman. Aqldan ortiq boylik yoʻq. — Maqol

Oʻzingiz ham, kelin oyim tekkanida, Gʻaffordan ortiq emasdingiz-ku! — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Tegsa arziydigan yigit. Bundan ortigʻini toparmidim, dedim, koʻngil qoʻydim. — Oydin, Sadagʻang boʻlay, komandir

— Zulm, xoʻrlanish, haqorat shunchalik boʻlar, Qoratoy aka! Bundan ortigʻini kallam sigʻdirmaydi, — gʻazabdan titrab gapirdi — Yoʻlchi. Oybek, Tanlangan asarlar

4. Kuchli, zoʻr.

[Xolisxon:] Haqiqat: ishq oʻti ortiq ekan doʻzax oʻtidankim, Kuyib bagʻrim, kulim koʻklarga sovrilganga yigʻlayman. — Hamza, Paranji sirlari

5. Boʻlib oʻtgandan, koʻrilgandan, kechirilgandan tashqari, undan oshiq.

Ortiq chora yoʻq edi. U, istar-istamas, Gulnordan voz kechdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bu toʻgʻrida [Yusufbek hoji haqida] ortiq bahs qilinmadi va soʻz boshqa xususlarga oʻtdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Badriy:] Men bunday haqoratga ortiq chidolmayman! — 3. Said, N. Safarov, Tarix tilga kirdi.

6. Ortiqcha, behuda, oʻrinsiz.

Yomonning bir qiligʻi ortiq. — Maqol

Xudo oʻsha qora kunni ham ortiq koʻrib, qahriga oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

  • Ortigʻi bilan 1. Oshigʻi bilan, oshirib; belgilangan miqdordan ham koʻpaytirib. Reja ortigʻi bilan bajarildi;Bu maqola, ortigʻi bilan, oʻn bet boʻladi.
  • Oʻlsa oʻligi ortiq Ikki narsani oʻzaro qiyoslashda qoʻllanadigan ibora: hatto oʻligi afzal, ziyod. Bir hisobda har qadamda ming bitta vaʼda berib, sal narsaga yigʻlab yuradigan yigitlardan Shukrulloning oʻlsa oʻligi ortiq. — Yoshlik
Toʻliq maqola →
oʻrtoq
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Yoshi teng yoki yaqin boʻlib, oʻzaro yaxshi aloqada boʻlgan tengdoshlar (bir-biriga nisbatan); birga oʻsgan; tengdosh, doʻst, oshna.

Ukamning oʻrtogʻi. Qalin oʻrtoq.

Xayr, onajon! Mening uchun buvimni quchoqlab qoʻying, oʻrtoqlarimga salom ayting! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Hatto tumsayib oʻtirgan Asrora ham beixtiyor chapak chalar, oʻrtogʻining husn-u latofatiga mahliyo edi. — S. Ahmad, Ufq

Shu xotinning oʻrtogʻi bor edi. Yaxshi jonon — Oybek, Tanlangan asarlar

Bugun stipendiya olishgani uchun ikki oʻrtoq qoʻlbola osh qilishmoqchi edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Dunyoqarashi, faoliyati, yashash sharoiti va shu kabilar jihatidan bir, gʻoyaviy jihatdan yaqin kishi; hamfikr, hamgʻoya.

Qudrat hokimning qon toʻlib ketgan koʻzlaridan yashirinmadi, aksincha, oʻrtoqlari bilan guzarda yarim kechagacha jilmay oʻtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Eski oʻrtoqlaringdan ayrilgansan, yangi oʻrtoq orttirolmading. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Kishilarga murojaatda, odatda ularning familiyasi, kasbi, unvoni va shu kabilar bildiruvchi soʻzga qoʻshib ishlatiladi.

Oʻrtoq direktor. Oʻrtoq mayor.

Qani, oʻrtoq bemor, oyoqlaringizni uzating-chi. — S. Karomatov, Oltin qum

Roʻzimat sahnadan chiqib ketdi-yu, hayal oʻtmay zalda paydo boʻldi va Kanizakning oldiga kelib, qulogʻiga sekin: — Oʻrtoq Ahmedov yoʻqlayotibdilar, — dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.

4. Turmush oʻrtogʻi; er yoki xotin, rafiq yoki rafiqa.

Halimaxon, oʻrtogʻingiz qayerda ishlaydilar? Erkaklar ham roʻzgʻor ishini yaxshi bilishi, oʻrtogʻiga yaqindan yordam berishi kerak. — Gazetadan

5. Biror ish-faoliyatda birga boʻluvchi, biror narsani baham koʻruvchi; sherik.

Oshga oʻrtoq — boshga toʻqmoq. — Matal

Dam boʻlaman oltin quyosh Husniga oʻrtoq. Dam teraman etak-etak Gullar: pushti, oq. — Gʻayratiy

  • Turmush oʻrtogʻi Hoshimjon, birinchidan, jonajon dugonamning turmush oʻrtogʻi, ikkinchidan, oʻz akamday koʻraman uni. — J. Abdullaxonov, Toʻfon
  • Oʻrtoq boʻlmoq ayn. oʻrtoqlashmoq Gʻirromlikni bilmaydigan halol bola koʻrinadi. Oʻrtoq boʻlsang arziydi. — H. Nazir, Yonar daryo
Toʻliq maqola →
OʻRTÜL=

oʻzbekchaqoplamoq, yopmoq, yashirinmoqruschaпокрывать, укрыватьсяinglizchacover, close, hide

Meŋä örtlür ersä anï sen yarut Agar biror narsa menga tushunarsiz bo‘lsa, sen uni yoritgin – Укрывается от меня, раскрой (букв. озари) – Hiding from me, you light up

Toʻliq maqola →