Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «ko» — результатов: 3881

Фильтр

← Все результаты

Словарные статьи

3881 · страница 1 из 195
koʻk

sft. 1. Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori.

Koʻk koʻz. Koʻk boʻyoq.

Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda koʻk, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. — I. Muslim.

2. Kul rangidagi, kulrang.

Koʻk boʻri. Koʻk kaptar.

Qamchi koʻk ot bilan saman toyni yetaklab, daryo tomonga ketdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

3. Yashil, sabza.

Koʻk oʻt.

Qarshimda tebranar koʻk barglar har on — Yu, Hamdam

4. Yer ustida gumbaz shaklida koʻrinib turadigan havo qatlami; osmon.

Enkayganga enkaygin, boshing yerga tekkuncha, Kekkayganga kekkaygin, boshing koʻkka yetguncha. — Maqol

Martning oxirgi kunlari. Koʻk yuzida suzib yurgan bulut parchalari oftobni bir zumda yuz kuyga solyapti. — A. Qahhor, Ming bir jon

5. Oʻsayotgan oʻt-oʻsimlik, oʻt-oʻlan; maysa, koʻkat.

Yomgʻirlar yogʻib, yerda oʻt-oʻlanlar koʻrina boshladi, hayvonlarning ogʻzi koʻkka tegdi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Mening brigadamga qarashli yerdan uch gektariga Misr paxta ekdim. Koʻki juda yaxshi. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda

6. Bahorda yangi chiqqan, somsa, chuchvara kabi ovqatlarga ishlatiladigan otquloq, yoʻngʻichqa, jagʻjagʻ, ismaloq kabi koʻkatlarning umumiy nomi va shunday koʻkatlar qoʻshib tayyorlangan ovqat.

Koʻk somsa. Koʻk shoʻrva.

Koʻk terish bahonasi bilan dalalarni tusay boshlagan edi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

7. Kashnich, janbil, ukrop kabi ovqatga qoʻshib yeyiladigan rezavor oʻsimliklar, koʻkat.

Koʻk solib qatiqlangan mastavaning lazzatli hidi keldi. — A. Muxtor, Opa-singillar

8. (3-sh. birl. shaklida — koʻki) Dollar.

Bir pachka koʻki bilan qoʻlga tushibdi, ish chatoq.

  • Koʻk somsa Ichiga yangi oʻsib chiqqan jagʻ-jagʻ, yoʻngʻichqa, ismaloq, yalpiz kabi oʻt-oʻlanlar bargini piyoz bilan qiymalab, oshirma yoki oddiy xamirga oʻrab tayyorlangan somsa.
  • Boshi koʻkka yetdi
  • Yer-u koʻkka ishonmaslik Oʻta darajada ehtiyotlamoq. Qizim bechora uni [Yodgorani] yerga ham, koʻkka ham ishonmaydi. — E. Raimov, Ajab qishloq
  • Kuliki koʻkka sovurmoq
  • Koʻkka koʻtarmoq Taʼrif, tavsifini juda oshirmoq, oʻta maqtamoq. — Mushtoqman, ammo bir oz sabr et, — dedi lablaridan meva shirasini artib Ahmad Husayn. — Qani, sen hali koʻkka koʻtargan taʼlimot qaysi? — Oybek, Nur qidirib
  • Tutuni koʻkka chiqmoq Oʻta darajada xafa boʻlmoq, xunob boʻlmoq. Oʻzbek oyim oʻgʻlining oʻlganni ustiga chiqib tepish qabilidan boʻlgan bu harakatidan tutuni koʻkka chiqib, borliq qahr-gʻazabini eri ustiga toʻkadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Полная статья →
koʻp

KOʻP ' miqdori meʼyordan ortiq'. Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda K oʻ p ertak eshitgandim (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli köp tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 396; Devon, III, 130; DS, 317), oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: köp > kop

1. Son, miqdor jihatidan, meʼyordan yoki nisbatan ortiq

Koʻp kitob

Koʻp odam

Ular bizdan koʻp

Shunaqa koʻp latifa, choʻpchak, maqol biladiki — Sa’dulla Siyoyev, Yorugʻlik

Bolalik kunlarimda, uyqusiz tunlarimda Koʻp ertak eshitgandim, Soʻzlab berardi buvim — Hamid Olimjon

Kichkina chugʻurchuqlar shuncha koʻp qoʻndilarki, daraxtlarning shoxlari, qishda qalin qor bosgandagi singari, yerga salom berib qoldi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Vaqt eʼtibori bilan ortiq, uzoq vaqt davomida; uzoq

Koʻp kutmoq

Oʻzing bilasan, bolam. Koʻp oʻtirma — Oybek, Tanlangan asarlar

U [Otabek] Marg‘ilonda koʻp toʻxtamas, bir kun, uzoqqa tortilsa, ikki-uch kun turib qaytar edi — Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Esimda bor, koʻp boʻldi, yoshlik chogʻimda shahardagi simkorlar ish tashlaganlar — U. Ismoilov, Saylanma

3. Oradan uzoq vaqt oʻtmasdan, tez-tez, dam-badam

Men uni koʻp koʻraman

Ular biznikiga koʻp kelishadi

Boʻyim yetib, aqlim kirgan sayin, ilularni koʻproq oʻylaydigan boʻlib qoldim — O‘tkir Hoshimov, Qalbingga quloq sol

4. Ortiq darajada, ortiq; juda, gʻoyatda

Boyoqish koʻp yaxshi odam edi, insofli, hamiyatli edi — Oybek, Tanlangan asarlar

[Qozi boyga:] Mingboshi dodho sizga qilgan beadabligidan koʻp pushaymon — Hamza, Boy ila xizmatchi

Bahor, sogʻintirding axir koʻp uzoq! — Abdulla Oripov, Yillar armoni

5. ot vazifasida. Koʻp kishilar, koʻpchilik. Gap koʻp - biror narsaning mohiyatan, amalda ahamiyati katta, juda muhim xususiyatlarga ega ekanini qayd etadi. Koʻpga bormaydi - koʻp davom etmaydi, uzoqqa choʻzilmaydi, tez barham topadi. Koʻpga kelgan toʻy - toʻy. Koʻpi bilan yoki Koʻp deganda - koʻp boʻlsa, eng uzogʻi bilan. Koʻpni koʻrgan - koʻp voqea-hodisalarni boshidan kechirgan, koʻp turmush tajribasiga ega. Xudo koʻp koʻrdi - biror odam yoki narsadan ayrilganda ishlatiladigan ibora

Koʻpdan quyon qochib qutulmas — Maqol

Koʻpga kelgan toʻy

Balki shuning uchun koʻplar tayyor uy turganda, imorat solaman, deb shahar chekkasiga yugurar — Oʻtkir Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Tibbiyotda aniq va tez fursatda diagnoz qoʻyishda gap koʻp — Gazetadan

Bunday muloyimlik koʻpga bormaydi — Ergash Raimov, Ajab qishloq

Xoʻp desangiz.. koʻpi bilan uch-toʻrt kechada saranjomlab tashlayman — Abdulla Qaqhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Siz koʻpni koʻrgansiz. Sizni eshitsak, aqlimizga aql qoʻshiladi, otaxon, soʻzlayvering — Sunnatilla Anorboyev, Oqsoy

Gavharning qarshisida, boya oʻzi o‘ylagandek, olifta kiyinishni yaxshi koʻradigan qiz emas, koʻpni koʻrgan, turmushning pastu baland soʻqmoqlaridan oʻtib kelgan inson oʻtirardi — Hoshimov, Qalbingga quloq sol

[Iqbol:] Birgina koʻngil chirogʻim siz edingiz. Xudoyim sizni ham manga koʻp koʻrsa — N. Safarov, Uygʻonish

Полная статья →
kor

ot 1. Biror maqsadda qilinadigan faoliyat, harakat, ish.

Endi bu koring qoʻygin, Behuda yuraring qoʻygin. — Tohir va Zuhra

Siz qatorda norim boʻlsa, yukim yerda qolmaydi, deb yuribsiz. Gap norda emas, korda! — S. Abduqahhor, Gap norda emas

2. Hojat-ehtiyoj.

Biror koriga ishlatmoq.

Shunisiga suyunamanki, oʻsha vaqtlarda yaxshigina roʻzgʻor tuzib, qoʻr-qut orttirgan ekanmiz, bari xalqning koriga yaraydi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

3. Toʻgʻrilash yoʻli; iloj.

shundoq qilsam, chakki boʻlmas. Buning kori oson. — Mushtum

Suyangan togʻimiz oʻzingiz, opaxon, bir Korini qilmasangiz, ishkal boʻlishi turgan gap. — A. Toʻlaganxoʻjayev, Chigirtkalar

  • Kori bad Yomon ish, yaramas xatti-harakat. Siz mening maktabimni yondirmadingiz, yoʻq, bolalarning dillarida oʻz kori badingiz bilan oʻzingizga nafrat oʻtlarini yondirdingiz. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Kori xayr Xayrli, yaxshi ish; himmat bilan berilgan (beriladigan) narsa. — Kori xayr ishi davlatga qaramaydi, ogʻayni,— pisanda qildi mulla Berdiyor, — himmatga qaraydi, himmatga. — MushtumBir-birimizga qanot-quyruq boʻlib, vaqt-soat yetganda, kori xayrga kirishamiz. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
  • Kor joyi Nozik joyi, taʼsir qiladigan joyi. Mollarni olib chiqib ketishdi, qiy-chuv solib, chiroq yoqib qarasak, oʻlib yotibdi. Uning kor joyiga pichoq solgan ekan. — H. Nuʼmon va A. Shorahmedov, Ota
  • Kor qilmoq Taʼsir qilmoq. Suv oʻtga kor qila boshladi va oradan biror soat oʻtar-oʻtmas, alanga pasaydi. — H. Gʻulom, MashʼalHoy, Yulduzxon, senga kulishga kuldim-u, boyadan beri oʻzimga kor qilmayapti-da. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi
  • Kori hol Biror ish, hodisa (odatda, nomaqbul ish, hodisa). Mayli, jiddiy kori hol roʻy bermagan boʻlsa boʻldi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv
Полная статья →
koʻy

ot 1. Koʻcha; yoʻl.

Yusufbek hoji, to Eskijoʻvaga yetguncha, oʻzining yuqoridagi soʻzini koʻy, guzar xalqiga takrorlab kelmoqda edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. ( -p. yoki j. k. shaklida — koʻyiga, koʻyida) Biror narsa dardi, savdosi, harakati.

Nimaning koʻyida yuribsiz?

Doʻsmat tirikchilik koʻyiga tushdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Bu uxlaguvchi mening halol rafiqam boʻlib, ikki yildan beri men ham uning koʻyida sargardonman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Ahvolda, holatda.

Elmurod shu koʻyi yana birmuncha yurgach, toʻxtadi-da, yoʻl chetidagi bir toshga oʻtirdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Domla Niyoz turgan koʻyi yorliqni oʻqidi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Полная статья →
kofe

ot 1. Urugʻidan maxsus ichimlik tayyorlanadigan tropik oʻsimlik, qahva daraxti.

2. Shu daraxtning urugʻi va undan tayyorlangan kukun; qahva tolqoni.

Choy, kofe, kakao, garmdori, qora murch va tamaki tarkibida alkaloidlar bor. — Fan va turmush.

3. Shunday kukun, tolqon qoʻshib tayyorlangan ichimlik; qahva.

Bir stakan qora kofe

Mulozim yigitning yelim patnisda issiq kofe keltirganini odam sezmadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Полная статья →