Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «ilin» — результатов: 903

Фильтр

← Все результаты

Словарные статьи

903 · страница 1 из 46
ilmoq

fl. 1. Mix, qoziq, ilgak va shu kabilarga osmoq, osib qoʻymoq.

Hoʻl, ogʻir shinelini va gimnastyorkasini daraxtga ildi. — Oybek,Quyosh qoraymas

Yigit boshidan qalpogʻini olib, qoziqqa ildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tursunboy ota otning boʻyniga yemtoʻrvasini ilib shoshib-pishib, namozi shomni oʻqib chiqdi. — S. Ahmad, Ufq

2. Ilmoq va shu kabilarga olmoq, tushirib tortmoq.

Suvdagi xas-xashaklarni ilib tortmoq.

uchta eski koʻrpani soʻkdik. Qovugʻidan iplarni ignaning orqasi bilan ilib oldik. — A. Hamdam, Doʻstingdan

3. Otilgan yoki yuqoridan tushayotgan narsani yerga tushirmay tutmoq, tutib olmoq.

Bolalar qoʻllarini choʻzib, sapchib, sochqilarni ilib oldilar. — T. Murod, Yulduzlar mangu yonadi

It jon-jahdi bilan ikki sakrashdayoq pirillab ketayotgan konvertni lunjiga hap etib ilib oldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. Kiymoq (odatda, yengil-yelpi, rasman boʻlmagan kiyish haqida).

U kavushini mahsisining uchiga ilib, hovliga tushar ekan, xotiniga qayta taʼkidladi — H. Gʻulom, Mashʼal

  • Gapni (yoki soʻzni va shu kabilarni) ilib ketmoq Birovning ogʻzidan gapni olib, davom ettirib ketmoq. — Ha, boyatdan beri senga tikilib oʻtiribman, aylanay, — kampir gapni ilib ketdi, —undoq qarayman, mundoq qarayman, koʻzlarimga ishonmayman. — A. Muxtor, Opa-singillarToʻgʻonbek bir hikoyani bitirib, boshqasini oʻylarkan, Binoiy soʻzni ilib ketdi. — Oybek,Navoiyxushchaqchaq suhbat boshlanishiga ilhaq boʻlib turgan Akramjon Mastura boshlagan askiyani ilib ketdi. — A. Qahhor, Ming bir jon
  • Ilib ketmoq Ega chiqmoq (boshqalardan oldin), oʻziniki qilib olmoq. Qizi tovuq fermasida ishlaydi. Bir traktorchimiz ilib ketdi. — Sh. Toshmatov,Tongdagi koʻlankaInnaykeyin, hozir boʻlinglar, qaqir yerlarga jon kirganda, tagʻin Teilaboy ilib ketmasin. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Ilib olmoq Tushunib yetmoq (olmoq), bilib olmoq. Ishdan horib-tolib chiqqan Shoqosim chala-chulpa eshitsa-da, maʼnoni tez ilib oldi. — Oybek,Tanlangan asarlarjuda shoʻx, sergap, har narsani darrov ilib oladi. — R. Fayziy, Hazrati insonU [Tursunoy] ustaxonaga oʻtadigan aravakashning yallalarini ham ilib olgan edi. — A. Muxtor, Opa-singillar
  • Koʻzga (yoki nazarga) ilmaslik Nazar-pisand qilmaslik, mensimaslik. baʼzi birovlar Xotin kishining qoʻlidan nima ish kelardi? deb nazariga ilmagan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Oyoq ilmoq Surnay navosi chiqayotgan, quyuq tutun oʻrlayotgan toʻyxona ostonasida oyoq ildik. — T. Murod, Ot kishnagan oqshomYaxshisi, bunday qilsak. Yoʻlda oyoq ilsak: qishloqqa qorongʻilatib kirib borsak. — T. Murod, Ot kishnagan oqshom
  • Quloqqa ilmoq Soʻz(gap)ni eʼtiborga olmoq; tinglamoq. Gapimni uch bora quloqqa ilgil. — Voqif.
Полная статья →
ilinmoq

fl. 1. Ilmoq I feʼlining oʻzlik va majhul nisbati.

Koʻchada ketayotgan bir xotinning yupqa xitoyi zonti qoʻlidan uchib ketib, parashyutday lapanglab bordi-da, bir daraxtga ilindi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar.

Devoriy gazetalarning imtihonga bagʻishlangan yangi sonlari ilindi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

2. Tushmoq, tutilmoq (tuzoq, qopqon va shu kabilarga).

Qarmoqlarga bitta ham baliq ilinmadi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Ovchi asta-sekin toʻrning ipini tortibdi, hamma kaptar tuzoqqa ilinibdi. — Chalpak yoqqan kun

3. (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga) Duchor boʻlmoq, yoʻliqmoq.

U kun Nurinisoning hiylasiga ilinib soʻng qocharkan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ha, bu Mastura yallalar tuzogʻiga ilingan pok, begunoh qizlarning taqdiri haqida yigʻlab-yigʻlab kitob yozsa boʻladi. — K. Yashin, Hamza

[Toʻgʻonbek] Baʼzi qassoblardan, oshpazlardan bir necha dinor qarzga ham ilinadi. — Oybek, Navoiy

4. (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga) Ulgurmoq, erishmoq, olmoq.

Oʻzing-ku, zoʻrgʻa uchga ilinib yuribsan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Ha picha roʻmol oluvdik, epchillar ilinib, epsizlar quruq qoldi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Medalga ilinganlar, har qalay, [oʻqishga] joylashib ketadi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

U Buxoroda joy topib, tuzukkina maoshga ilinganidan xursand boʻldi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

5. Oʻz holati, mansabi va shu kabilarda zoʻrgʻa turmoq; ketay-ketay deb turmoq.

Ilinib turganingni bilasanmi, rais endi sen haqiqiy rais emas, sobiq raissan. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Aqrab, qora sovuq oyida Buxoroda oʻlim koʻp boʻldi — baʼzi ilinib yurgan keksalar kuz yaprogʻidek chirs-chirs keta boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

6. Ushlash, kiyish va shu kabilar darajasiga yetmoq, yaramoq.

Soqolingiz ustaraga ilinmaydi. — S. Ahmad, Hukm

Oʻroqqa ilinmagan maysalarni qoʻy chilpiganday bittalab yulib olaman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Men pul beray, shu atrofdan oz-moz durust, oyoqqa ilinadigan bir narsa topib bering. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. Oʻzi ishlatmay, oʻzgaga bermoq yoki atab saqlab qoʻymoq (asosan taom haqida).

Sher kosasidagi ilikni bobosiga ilinib olib kirsa, u kishi bosh chayqaydi. — S. Anorboyev, Hamsuhbatlar

Uyidan posilka olgan ekan, menga ham ilinibdi: ozgina shirin tolqon, mayiz. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

  • Koʻzga ilinmoq 1. Koʻzga tashlanmoq, koʻrinmoq. Yomgʻir betinim yogʻar, lekin uning tomchilari chang zarralaridek koʻzga ilinmas edi. — P. Tursun, OʻqituvchiIshda ham Nazarov tez koʻtarildi. Saidgʻozi boʻlsa chekkada, koʻzga ilinmay qolib ketaverdi. — S. Anorboyev, OqsoyQizaloq koʻzga ilinadigan boʻlib qolibdi.
  • Koʻzi ilinmoq Koʻzi uyquga ketmoq. Koʻzi endi ilinganda, sapchib oʻrnidan turib ketar, bolalari ustini yopib qoʻyar, keyin devordagi soatga qarardi. — S. Abduqahhor, Koʻzlar
  • Pichoqqa ilinadigan Biror narsa uchun maʼqul boʻladigan, yaraydigan, yaroqli. Umuman mollarning pichoqqa ilinadigani yoʻq hisob. — MushtumXullas, oʻylab tursam, zikr qilingan Sharipovlar ichida pichoqqa ilinadigani temir-tersak mudiri. Tojiboy Sharipov ekan. — Gazetadan
  • Tilidan (yoki gapidan, ogʻzidan, soʻzidan) ilinmoq Oʻz gapi (soʻzi) bilan oʻzini fosh qilib qoʻymoq. Boy ota.. men Suyarni tergovchi toʻraning oldiga olib boray. Bir umrida tergovchiga soʻrov bermay yurgan odam oʻz tilidan ilinib oʻtirmasin. — N. Safarov, Uygʻonish
  • Tumshugʻidan ilinmoq Qoʻlga tushmoq. Mugʻambir tumshugʻidan ilinar. — Maqol
Полная статья →
ilinj

ot Yetishish umidi, koʻzlangan dard-maqsad; umidvorlik.

Muhabbatni bilarmidi? Ilinji pul. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kunlardan bir kuni Zokirxoʻja qassob Abdurasuldan ot soʻraydi. Abdurasul undan goʻsht qarz olish ilinji boʻlganidan, yoʻq deyolmaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Asar qahramonlari bir-birlaridan judo boʻlgan boʻlsalar-da, qandaydir ilinj bilan yashaydilar. — Gazetadan

U Charos haqida togʻasidan biron gap eshitish ilinjida edi. — U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Mening bu uyda shu boladan boʻlak ilinjim yoʻq. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Полная статья →
ilk

1. Dastlabki, birinchi; boshlangʻich. Quyoshning ilk nurlari. Shoirning ilk sheʼrlari. Kishilik tarixining ilk davri.

Sherbek studentlik hayotining ilk damlarida oʻzini xuddi qafasdagi qushga oʻxshash his etdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Bu jarayon tanlovning ilk bosqichida tuman va viloyatlarning oʻzida amalga oshiriladi. — Tafakkur

2. Erta. Ilk bahor.

Ilk sahardan to qora kechgacha odamlar tinim bilmagan ana shu kunlarning birida, quyosh endi tigʻ yoya bosh-lagan salqin sabohda Qorabuloq qishlogʻidan biri keksa, biri yosh — ikki otliq chiqib kelaverdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Полная статья →
ilm

ot 1. Oʻqish-oʻrganish va tadqiqot, tahlil etish bilan erishiladigan bilim; koʻnikma, maʼlumot.

Ilm darajasi. Ilm olish huquqi. Ilm dargohi. Shariat ilmi. Dunyoviy ilmlar.

Jamolboy aka, dini islomni qoʻldan bermasdan zamon ilmlarini oʻqilsa, zarar qilmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Domlamiz bizga bunday ilmlarni oʻqitmaganlar. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Kashfiyotsiz ilm boʻlmaganidek, ilm ham kashfiyotsiz nafas ololmaydi. — Saodat

Olim ilmi bilan hurmat topur, hofiz xush ovozi bilan odamlarning dilini xush qilur — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Ish-faoliyatning ilm bilan bogʻliq sohasi; tabiat va jamiyat haqidagi bilimlar tizimi; fan.

Ish va hunar. Ilm va maʼrifat. Ilm va sanʼat.

Yangi maktablar ochib, Qurʼoni karim va boshqa darslar bilan birga jugʻrofiya, tarix, hisob kabi ilmlarni ham taʼlim beraylik. — Oybek, Tanlangan asarlar.

3. Ish-faoliyatning maʼlum bir sohasiga oid bilim, taʼlimot, malaka.

Islim barlos — sodda, dilovar, ov va qush ilmining piri. — Oybek, Navoiy

Bogʻdorchilik ilmini bilar ekan. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Harb. ilmida hamma yoʻl bekilganda, jangchi uchun oʻlimdan boshqa chora qolmagandagina oʻzini oʻzi halok qiladi, deyiladi. — S. Ahmad, Hukm

  • Ilmi gʻayb (s. t. ilmi gʻoyib) Yashirin, sirli narsalarni bilish ilmi. yoʻqsa ilmi gʻaybni kim bilibdur. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon[Xon eshon] dami oʻtkir, har qanday baloni ham daf qila oladigan, ilmi gʻoyibdan xabardor deb ovozasi ketgan. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar
Полная статья →