Қидирув

от 1. Янги туғилган, ҳали кўкракдан, она бағридан ажратилмаган гўдак; чақалоқ.

Бола эмизмоқ. Болани аллалаб ухлатмоқ. Бола йиғламаса, она сут бермайди. — Мақол

Ўзбек ойим бурчакда бола кўтариб ўтирган Зайнабдан чақалоқни олиб, уни жомни тўкиб келишга буюрди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Ҳали ёш, вояга етмаган одам.

Болани ёшдан асра, ниҳолни бошдан асра. — Мақол

Яхши боладан — раҳмат, Ёмон боладан — лаънат. — Мақол

Мен куяман боламга, Болам куяр боласига. — Мақол

Алдагани бола яхши. — Қанотли сўзлар

— Ҳали бола экансиз, — деди Кумуш. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Анвар келишган, дўндиқ бола эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Аёл кишининг фазилати бола билан бўлган муносабатида очилади. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

3. Фарзанд, ўғил-қиз, зурриёт.

Одамнинг меваси — бола. — Мақол

Бол ширин, болдан бола ширин. — Мақол

Бола азиз, одоби ундан азиз. — Мақол

Бир онадан алвон хил бола туғилади, деганларидек, Анварнинг яратилиши оғаларига нисбатан бошқача эди. А. Қодирий, Меҳробдан чаён.

4. кўчма Ёши улуғ, аммо гўдакларча иш тутадиган, болаларча мулоҳаза юргизадиган одам ҳақида.

— Нега кўнглимга олмай, мен ёш боламанми! — деди [Кумуш]. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Эй хотин, бола бўлиб қолган-сан десам, аччиғинг келади. Ахир гапнинг охирига қадар тинглаб турмайсанми. — Ойдин, Ширин келди

5. (кўпинча 1-шахс эгалик аффикси билан) Ёши катталарнинг ёшларга мурожаат шакли.

— Узр айт, болам. Золим билан тенглашма! — деди чол. — Ойбек, Танланган асарлар

— Меники бедаво дард. Уҳ! — енгил хўрсинди Тоҳиржон. —Ундай дема, болам. Ноумид шайтон. — Ойбек, Танланган асарлар

6. Янги туғилган, тухумдан чиққан, ҳали вояга етмаган ёш ҳайвон ёки парранда.

Қўнғиз боласини оппоғим дер, кирпи боласини юмшоғим дер. — Мақол

Илоннинг боласи — илон, Чаённинг боласи — чаён. — Мақол

7. Ҳомила, қориндаги гумона.

— Боланг неча ойлик бўлди, ер ютгур? — бўғилиб сўради ва қизни бир тепди. — Ойбек, Танланган асарлар

Меҳри иккиқат. Бола икки ойлик, уч ойлик беш ойлик Қандай қилиб бўлса ҳам, болани тушириш керак. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам

от 1. Бутуннинг бир қисми; қисм, парча, кесим.

Энгашиб, яшикдан икки бўлак кўмир олиб солди. — С. Кароматов, Олтин қум

Қози пиёлани олдига қўйди-да, сўйилган анордан бир бўлагини олиб, йирик қизил доналарни кафтига уқалай бошлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ниҳоят, у жонлироқ кесилган гўшт бўлаклари қолиб, бундайроқларини олиб, узата бошлади. — М. Мансуров, Ёмби

2. Нарсаларнинг тортиб, ўлчаб ажратилган ҳар бир қисми, донаси, ўрами.

Бир бўлак совун.

Мирзакаримбойнинг хотини бир катта бўлак чойни Ёʻлчига бериб, Гулнорни имлади. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўйимизнинг эртасига совғага икки бўлак кирсовун олиб келган. — С. Аҳмад, Уфқ

3. сфт. Бошқалардан фарқ қиладиган; бошқа, ўзга, бошқача.

Бу бўлак гап. У бутунлай бўлак одам,

Бундай пайтларда у ҳеч нарсани эшитмайди, ҳеч кимга қулоқ солмайди: ўзига хос бир бўлак дунёда — хаёл дунёсида яшайди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Ундоқ эмас, янга, энди замон бўлак, энди давлат ҳисоб-китоб билан барака топади. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

4. Ўзига мустақил, алоҳида, ажратилган; бошқа-бошқа.

Уларнинг рўзғорлари бўлак.

Ҳар кимнинг гўри бўлак! — Н. Норқобилов, Тўқнашув

5. кўм. взф. (ч.к. сўз билан) Бошқа, ташқари.

Бундан бўлак гапим ёʻқ.

Элмурод, эрталабдан бери нон-чойдан бўлак ҳеч нарса емаганликдан, кўнгли озганлигини сезди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Карим аканинг ота-онаси эрта ўлиб кетган. Фазилат опадан бўлак ҳеч кими ёʻқ, камбағалгина йигит эди. — М. Ҳазратқулов, Журъат

Укасидан бўлак Ҳамиданинг яқини қолмади. — Ёш куч

сфт. Боласи, фарзанди бор, бола-чақали.

Болалилар бош бўлар, боласизлар ёш бўлар. — Мақол

Болали уй — бозор, боласиз уй — мозор. — Мақол

Болали уйда ғийбат бўлмас. — Мақол

от айн. Асалари.

Яхши чечакка болари қўнади. — Мақол

Боларилар шошиб зувуллар, Ҳатто қўнғиз ясатар инин. — А. Шер, Бешиктерватар ҳақида баллада

сфт. Болаларга мўлжалланган, болалар учун аталган ёки болалар бажариши мумкин бўлган.

Ўзим икки марта бордим. Болабоп иш ёʻқ дейишади. — Ёшлик

от 1. Бола 1, 2 сўзининг кичрайтириш шакли.

2. Кичкина қовун; сапча, хомак.

3. Бир турдаги нарсаларнинг энг кичиги, жажжиси.

1. Бўлмоқ И феълининг келгуси замон шакли.

Бу совға бўлажак ўлкамизга зеб, Фарҳод ва Ширинда ёзилганидек. — Ғ, Ғулом

Шундагина аблаҳлар тезда яксон бўлажак. — З. Диёр

2. Бўлиши маълум бўлган, кейинчалик бўладиган, бўлғуси.

Бўлажак куёв.

Ўрмонжон бу нарсаларнинг ҳаммасига бўлажак лаборатория, бўлажак клуб, кутубхона, дам олиш уйи, радиотелефон, умуман янги қишлоқнинг куртаги деб қарар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Бўлажак завжамни ўша ерда кўриб, ошиқи беқарор бўлдим. — Шарқ юлдузи

Майли, бугун бўлажак келинингиз билан танишайлик бўлмаса. — Гулдаста

сфт. 1. Бола 1, 2 сўзидан эркалаш шакли.

Ма, е шуни, болажоним, атайин сенга илиниб олиб келдим. — Ш. Сулаймон, Ота ўғил

Ўша қон-хўрлар мени ўлдириб кетиша қолса бўлмас эканми? Болам, болажоним! — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

2. сфт. Болаларни ниҳоятда яхши кўрадиган, болага ўта меҳрибон, болапарвар.

Озод ақлини танигандан бери бу қадар меҳрибон, болажон аёлни учратган эмас. — Ёшлик

Балки менда пайдо бўлган меҳр тоғамнинг болажон бўлганидандир. — Н. Сафаров, Оловли излар

от Бола 1, 2 сўзининг эркалаш шакли.

Қани, ўша бир пайтлар катталарнинг суҳбатига аралашмасдан, меҳр билан кузатадиган тортинчоқ болакайлар ва қизалоқлар. — Газетадан

— Ҳа, болакайлар, нима гап? — деди Жўранинг дадаси, туядаги болалар етиб келгач. — Н. Фозилов, Ирмоқ

арабчаابناء, abnaa`русчаДетиинглизчаChildren

от 1. Ёш болаларга хос хатти-ҳаракат, қилиқ.

Бола болалигига боради.

Бола-да, мурти сабза уриб қолган бўлса ҳамки, болалигини қўймайди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Сафарали қаерда туради десак, биров айтиб берадими? Болалигинг қурсин! Дунёда Сафаралидан кўпи ёʻқ. — Ойдин, Мардлик — мангулик

2. Одамнинг ҳали вояга етмаган даври; ёшлик.

У болаликданоқ отларни севар, яхши отларни боқиш, томоша қилишдан ҳар вақт завқланар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Дунёдаги энг мароқли сайр болалик йиллари ўтган кўчалар бўйлаб сайр этиш бўлса керак. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

3. Фарзандлик, фарзанд қилиб олиш, фарзанд қилиб асраш.

[Ўғлимни] Бир бефарзандга болаликка бердим. Қаерда бўлса, эсон бўлсин. — Ойбек, Танланган асарлар

сфт. Боласи ёʻқ, бола кўрмаган, бефарзанд.

Боласиз хотин. Хотинсиз ўтиш — хато, боласиз ўтиш — жафо. — Мақол

Болали уй — бозор, боласиз уй — мозор. — Мақол

Боласизга тангриси ҳам, бандаси ҳам бермас экан. Йигирма йил турмуш қилиб, бола кўрмадим. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

от Бола 1, 2 сўзининг кичрайтириш-эркалаш шакли.

сфт. 1. Кичкина бўлак, парча; бўлакнинг бўлаги.

Тош бўлакчалари.

Бир неча ҳафтами, ойми, сен яшаган ана шу жойда алланарсанг қолгандай бўлади. Аллақаеринг жиз этиб кетади. Шунда қалбингнинг кичик бир бўлакчасини қолдиргандай ҳис қиласан. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

2. Бошқаларидан, аввалгиларидан бирор жиҳати билан ёки тамомила фарқланадиган; бошқача, ўзгача.

Бўлакча илтифот. Бўлакча қараш.

Тоғ-яйловнинг гашти бўлакча. — Ёшлик

Обиджоннинг бу қараши аввалги бефарқ қарашлардан мутлақо бўлакча эди. — И. Раҳим, Зангори кема капитани

Хато қилибман, сен олов экансан, бўлакча йигит экансан. — Ойбек, Танланган асарлар

от 1. Бошқачалик, фарққа эга бўлиш, ўзига хослик.

2. Ажраганлик, мустақиллик, алоҳидалик.

ҳайвонларда приплод

фл. 1. Ўзидан насл қолдирмоқ; бола туғиб ёки очиб кўпаймоқ; урчимоқ.

Мушук болалади. Каптар болалади.

Уммат сурнайчининг ити болалаган эди, битта кучугини олдим. — С. Сиёев, Ёруғлик

айни баҳор пайтида тоғдаги ноёб қуш ва ҳайвонлар тухум қўйган ва болалаган бўлади. — Н. Раҳмонов, Бетайин овчилар

2. кўчма Кўпаймоқ, урчимоқ.

Чипқон болалабди. Бир орзу ўн орзу болалайди. — Мақол

Билишмайдики, пул болалаб туради, индамасдан туғади, чақалоқлари ингилламайди. — Ойбек, Танланган асарлар

Кўзидаги тундлиги аримади, қайтага болалади, оғирлигини ташлаб, кўзини чўктирди. — Ёшлик

от Бечора, иложсиз.

Гавдалироқ бир эркак бир мушт туширган эди, боланинг телпаги бошидан учиб, қорга тушди. Болапақирни бирпасда оломон қилиб юборишди. — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси

Болапақир бу гапларни ичига солавериб сиқилиб кетган экан, шекилли, сал юрагини бўшатиб олсин. — Ёшлик

фл. 1. Бўлиб олмоқ; бўлишиб олмоқ, ўзаро тақсимламоқ.

Бир зоғорани бўлашиб едик. — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси

Бир қоп ёнғоқни болаларга бўлашиб бераёцам, Иброҳимжон ёнимда турган экан. — Аския

2. Тарафини олмоқ.

Энди салом берганда ҳам сўрашмайман, Бировлар гап отганида бўлашмайман. — М. Юсуф, Уйқудаги қиз

от Катта-кичик ёшли болалар; бола-чақа.

Майсазор тўла бола-бақра, қий-чув; қаердадир патефон хириллаб айланар эди. — А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда

Кенгроқ кўчада бола-бақра чуввос солиб, у ёқдан бу ёққа югуришарди. — Ж. Абдуллахонов, Орият

Дудутлатинг, Қулмуҳаммадбой, бизнинг кўчада бола-бақра кўп! — Ёшлик