Qidiruv

fl. kam qoʻll. Yiqitmoq, qulatmoq.

Bilagi zoʻr birni yiqar, bilimi zoʻr mingni yiqar. — Maqol

Oʻroq oʻtkir edi. Oʻralib-chaplashib oʻsgan qalin maysani [Yoʻlchi] shar-shar yiqib borar ekan, oʻzi ham zavqlandi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Eskini yiqamiz, yangini quramiz. — Uygʻun, Navbahor

oʻzbekchayiqilmoq, qulamoq, buzmoqruschaвалить, разрушатьinglizchabring down

Buzuldï bu tapyuŋ yïqïldï ulï– Bu toat-iboding buzildi, asosi yemirildi – Расстроилась эта твоя служба [перед богом], разрушилось основание – Your service was upset, the foundation was destroyed

sft. kam qoʻll. Yiqilgan, buzilgan, vayron.

Maston xola bilan Tursunoy yiqiq devorlardan oʻtib, hovliga qadam bosganlarida, qarshidagi ayvonda shayxning katta gavdasi koʻrindi. — Uygʻun, Tursunoy

падение

• imtihondan yiqilish провалить экзамен

fl. 1. Tik holatini yoʻqotib, yer tomon tushmoq; qulamoq.

Koʻkka boqqan yiqilar. — Maqol

Said Jalolxon oʻrnidan turgan edi, gandiraklab yiqildi. — A. Qahhor, Bashorat

Isfandiyorxon Avazning betiga shapaloq tortib yubordi. Avaz gandirakladi-yu, yiqilmadi. — S. Siyoyev, Avaz

Koʻchada gursillab devorlar yiqiladi, sharaqlab daraxtlar qulaydi. — A. Qahhor, Bashorat

2. Tepadagi joyidan pastga tomon qulamoq.

Daraxtdan yiqilmoq. Tomdan yiqilmoq.

Chavandozlardan biri marraga yaqin qolgan-da, otdan yiqilib tushdi. — K. Yashin, Hamza

3. Kurashda yengilmoq, magʻlubiyatga uchramoq.

Yiqitgan mard emas, yiqilganni turgʻizib qoʻygan mard. — Maqol

Yiqilgan kurashga toʻymas. — Maqol

4. koʻchma Imtihonda yomon baho olmoq, sinovdan oʻtolmay qolmoq.

[Nigora] Toshkentga oʻqishga kelgan ekan, kimyodan topshira ol-may yiqilibdi. — M. Qoriyev, Oydin kechalar

5. koʻchma Hokimiyatdan mahrum boʻlmoq, ajralmoq; agʻdarilmoq; yoʻq qilinmoq.

Mustabid hokimiyat yiqildi.

fl. 1. Kuch bilan qulatmoq, agʻdarmoq; agʻnatmoq, buzmoq.

Shamol daraxtlarni yiqitdi. Devorni yiqitmoq.

Chakalakzordan katta-kichik daraxtlarni yiqitib, majaqlab chiqqan tank Ahmadjon tomon kela boshadi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

2. Balandlikdan pastlikka tushirib yubormoq; qulatmoq.

Tomdan yiqitib yubormoq.

3. Kurashda gʻolib chiqmoq, ustun kelmoq; kuch bilan yerga yotqizmoq.

— Yiqitgan polvon yiqilganni koʻtarib qoʻyadi, — dedi Oʻrmonjon Qurbon otaga koʻz qisib. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. koʻchma Kuch, zoʻr bilan hokimiyatdan mahrum qilmoq, chetlashtirmoq; yoʻq qilmoq.

Rahmatxonning ovozi yigʻin tepasida yangrab ketdi: — Xalq podshoni yiqitdi. Lekin xalqning ahvoli oʻzgarmadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. koʻchma Imtihon, sinovda yomon baho qoʻymoq; imtihondan oʻtkazmay qoʻymoq.

Ikki marta darsga qatnasha olmagani uchun fransuz tili oʻqituvchisi uni imtihonda yiqitmoqchi boʻldi.

fl. Yiqitmoq feʼlining majhul nisbati.

ot Yiqitmoq feʼlidan sifatdosh.

fl. Yiqitmoq feʼlining orttirma nisbati.

Не пинай того, кто (уже и без того) лежит на земле.

— ...Tagʻin degin, raykomdagilar qattiq xafa qilishdi. Shu mahalgacha qilgan hamma toat-ibodatlarim qolib, arzimagan bir ish uchun ota goʻri qozixona qilishdi. Endi mana sen yiqilganning ustiga chiqib tepyapsan. — О. Ёқубов, Қанот жуфт бўлади.

Jismoniy kuch qoʻllanadigan toʻpolon, ola-gʻovur; mushtlashish; bir-birini oʻldirish; qirgʻin.

Qorongʻi uyda ur-yiqit, mushtlash, otishma, dod-voy boshlandi. Gʻulom, — Mashʼal

Kayfi xiyla darajaga yetgan bek ur-yiqit orasidan eson-omon chiqib, otiga bazoʻr minib oldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Mushtlashish, ur-yiqitni mirshablar ham bosolmadi. — Mirmuhsin, Qahramonnoma

погов. (букв. тот, кто смотрит на небо, споткнется, упадет), не задирай нос, не гордись — споткнёшься.

Тот, кто смотрит на небо, упадет.

посл. смелый (храбрый) остается на поле боя.

Когда комаров тучи, то и слона они валят.

посл.ирон. дело сделано, а теперь дружба врозь, ≈ после нас хоть потоп, хоть трава не расти.

Семь муравьев, вместе собравшись, повалят одного врага.

погов. сильный мускулами одного сокрушит, сильный знаниями — тысячу.