Поиск

ot 1. Oʻz qilmishi, nooʻrin xatti-harakatidan xijolatlik hissi; nomus.

Betamizda bet boʻlmas, Bezorida uyat boʻlmas. — Maqol

Koʻnglida uygʻongan qoʻrquvmi, uyatmi — allaqanday tushunib boʻlmas bir tuygʻudan rangi oʻchib ketganini oʻzi ham sezib, Anvarga zimdan qarab qoʻydi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

[Yoʻlchi:] Andak insof, uyat kerak. Cholning mehnatda chirigan koʻksiga bigizni sanchavermang! — Oybek, Tanlangan asarlar

Uyatni yigʻishtirib qoʻyib, Zamiralarnikiga telefon qildi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

2. Axloq-odob, taomil talabiga toʻgʻri kelmaydigan, unga zid ish, xatti-harakat va shu kabilar

Sanam xola ishq-muhabbatni qattiq uyat hisoblar edi. — P. Qodirov, Qora koʻzlar

Yo oʻgʻling sartarosh boʻlsa, uyalasanmi? Dunyoda gʻarlik uyat, oʻgʻirlik uyat! — E. Raimov, Ajab qishloq

3. Uyat boʻladigan, uyatli.

Oʻtgan xotinga gap tashlaydi, uyat gaplarni gapiradi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

Hisobchi uyat soʻz aytib, oyogʻini koʻtardi-yu, tepmadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Uyatli ish, xatti-harakat, holat kabilarni alohida taʼkidlash, qayd etish uchun qoʻllanadi.

Duduqlanma, buyruq bajarildimi, yoʻqmi? Uyat! — I. Rahim, Chin muhabbat

Soqolingizda bitta ham qora tuk yoʻq-ku, yolgʻon gapirasiz, uyat! — Oybek, Tanlangan asarlar

sft. 1. Kishi uyaladigan, kishini uyaltiradigan; xijolatli.

Xolmurod bu haqda endigina shubha qilar, goʻyo bir uyatli ish qilib qoʻyganday, oʻz-oʻzidan nomuslanar edi. — M. Abdulla, Kutilmagan mehmon

Bolalar ketib qolishibdi juda uyatli ish boʻldi-ku-a! — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Uyat boʻladigan, uyat mazmunli.

Dori Zohid [oʻzining] qozikalon oʻgʻli bilan boshidan oʻtkazgan hodisalarni uyatli taʼbirlar bilan yozib qoʻygan ekan. — S. Ayniy, Esdaliklar

Oʻtkinchilarga uyatli gaplar ayta boshladi, hatto bir xotinga hujum qildi. — A. Qahhor, Sarob

sft. 1. Uyat-nomusi yoʻq; nomussiz, sharmanda.

Qanday dahshat! Benomus, uyatsiz xotin. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

2. Axloq-odobga toʻgʻri kelmaydigan.

Uyatsiz xatti-harakatlar. Uyatsiz gap.

3. q Shunday shaxslarga nisbatan haqorat soʻzi sifatida qoʻllanadi (. uyatsiz 1).

Nomard! — deb oʻyladi Charos alamdan qaqshab, — ataylab taʼna qilgani kelibsan-da, uyatsiz! — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

sft. Uyat-nomus his-tuygʻusi kuchli; tortinchoq.

Neʼmatjon xushtabiatli, uyatchan bir yigit boʻlib, odamlar bilan ham juda odobli, bir maromda soʻzlashardi. — J. Sharipov, Saodat

Birovga ishqingiz tushsa, qiz boladan besh battar uyatchan boʻlib qolar ekansiz. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot Uyatsizga xos xatti-harakat, xislat.

Bu xoʻrlik, bu odatdan tashqari uyatsizlik bechora qutidorni juda ezgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Mirzakarimboyning uyatsizligi, dadasining nodonligi va hokazoni hikoya qilardi [Gulnor]. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot Uyatchan ekanlik, uyalish his-tuygʻusi kuchlilik.

Qizning qoʻrqoqligidan, uyatchanligidan foydalanib, ularni zoʻr bilan ajratib, qizni tutib, boshqa kishiga bersalar, oqibati yomon boʻladi. — S. Ayniy, Esdaliklar

— Rahmat! — dedi, keyin shu soʻzning oʻzini uyatchanlik bilan sekin takrorladi. — A. Muxtor, Opa-singillar

русскийбеззастенчевая ложьанглийскийimpudent lie

русскийразвратные действиеанглийскийprofligate act

погов. богатство не цель, а бедность — не порок.

погов. стыд сильнее смерти.

посл. (букв. с хорошим (человеком) поведешься — все твои мечты сбудутся (достигнешь цели), с плохим (человеком) поведешься — осрамишься), ≈ с кем поведешься, от того и наберешься.

til, nutqрусскийязык, речьанглийскийlanguage, speech

Bütün Türkistan elindä Buyra χan tilinčä türk luyatïnča bu kitabdin yaχšïraq härgïz kim ersä tasnif qïlmay turur Butun Turkiston elida Bugʻraxon tilida, yaʼni turk tilida bu kitobdan yaxshiroq kitobni hali hech kim tasnif qilmagan – Никто во всем Туркистане на языке Бугра-хана, на тюркском языке лучше этой книги никогда не составлял – No one in all of Turkistan in the language of Bugra Khan, in the Turkic language better than this book has never been

fl. Suyamoq feʼlining orttirma nisbati.

ot 1. Doni yirik, yirik donli (anor, bugʻdoy haqida).

Patnisdagi novvotrang husayni, oq, qizil olmalar choʻl shamolida tars-tars yorilgan tuyatish anorlar chiroq shuʼlasida anvoyi tovlanardi. — H. Gʻulom, Senga intilaman

2. Xoʻraki, mayizbop, gʻujumi yirik, dumaloq sargʻish-yashil uzum navi.

ot Qumliklarda oʻsadigan, oʻt, buta, chala buta koʻrinishidagi koʻp yillik oʻsimlik turi.

Qovjiragan tuyatovonning nimtatir hidi shoshqaloq kuzning omonatligini eslatadi yovshanlar, shuvoqlar, tikanlar va tuyatovondek qumga xos oʻsimliklar bu sahroning tabiiy koʻrinishlaridan birini tashkil qilardi. — S. Ayniy, Qullar

fl. Suyatmoq feʼlining orttirma nisbati.