Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
Peshonasi taq etib devorga tegmoq Oʻz
Qidiruv
«TAQ» boʻyicha 332 ta natija
Filtr
Lugʻat turi
Tildan
Lugʻat maqolalari
332 ta · 1-sahifa / 17
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
fl. 1. Bezak buyumlari, medal, qurol va shu kabilarni tananing (kiyimning) biror joyiga oʻtkazib, osib yoki bogʻlab oʻrnatmoq.
Barmoqqa uzuk taqmoq. Koʻkrakka medal taqmoq. Quloqqa isirgʻa taqmoq. Boʻyinga marjon taqmoq. Belga qilich taqmoq. Sochga lenta taqmoq.
Gunafshalar ochildi, chakkangga taq, chakkangga; Atir hidi sochildi, Chakkangga tak,, chakkangga. — Z. Diyor
Toʻgʻridagi devorga Oxunboboyevning chaqmoq telpak kiyib, koʻkragiga qizil lenta taqib tushgan surati yopishtirilgan. — S. Ahmad, Hukm
2. Toʻgʻnamoq, chatmoq.
Koʻylakka tugma taqmoq. Belbogʻga munchoq taqmoq.
3. Teshigidan oʻtkazib qoʻymoq, oʻtkazmoq.
Kecha sutdek oydin. Ignaga ip taqsa boʻladigan. — Oydin, Koʻngli toʻldimi, yaxshi yigit
4. Umuman, bir narsani boshqa narsaga mahkamlamoq.
Olimov tayoqlar tepasiga chillakday ayrilar bogʻlab, ularga qizil qogʻozdan varrak qulogʻiday shokilalar taqib qoʻydi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
Oʻz aybingni birovga taqma. ^Aytdingiz, aytdingiz, nega tonasiz?Men sizga ayb taqyotganim yoʻq-ku! — A. Qahhor, Munofiq
Bu bitta odamning [Rahmonqulovning] odati. Uni sen kollektivga taqma — A. Muxtor, Chinor
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
TAQA 'ot tuyogʻi ostiga mixlanadigan yarim doira shaklidagi metall buyum'. .. taqalarning toshlarga urilishidan chiqqan yalt-yalt chaqmoq dam oʻtmay uzoqlashdi (Sunnatilla Anorboyev). Bu ot eski oʻzbek tilida 'birkit-' maʼnosini anglatuvchi taq- feʼlidan -a qoʻshimchasi bilan yasalgan (КРС, 691), keyinchalik a unlilari ä unlilariga almashgan taq- + a = taqa > täqä
Ot-ulov tuyogʻini zararlanishdan, sirgʻanishdan saqlash uchun tuyoq ostiga mixlab qoqiladigan yarim doira shaklidagi metall buyum
Otning taqasi
Qishloq tinchligini buzgan bu yakka ot tuyoqlarining taraq-turuqi, taqalarning toshlarga urilishidan chiqqan yalt-yalt chaqmoq dam oʻtmay uzoqlashdi — S. Anorboyev, Oqsoy
oʻzbekchayana, yana birruschaещеinglizchaelse
Taqï biri erkä bu artuq qïlïnč Kishi uchun eng yaramas qiliqlardan biri bu – feʼl ortiqligi – [несколько вещей представляет зло] dlya muja, i odnim iz nix yavlyayetsya
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
taqal qilmoq Biror ishni bajarishga darrov kirishmay, oʻylanib qolmoq, kechiktirmoq; ketga surmoq, galga solmoq; bahona qilmoq
Tojixon, qoʻying shu vajhu taqalni — A. Muxtor, Kumush tola
Hayallamay jallod, endi boringlar, Taqal qilmay, tezroq borib kelinglar — "Alpomish"
Yomon xotin koʻp qiladi taqalni, Qirqqa kirmay oqartirar soqolni — M. Alaviya, Oʻzbek xalq qoʻshiqlari
[a.]
oʻzbekchasabr-toqatruschaтерпениеinglizchapatience
Učuzluq qïnïqa kimïŋ taqatï Kamsitilish azobiga kim toqat qiladi? – У кого есть терпение [переносить] страдания, [причиняемые] унижением? – Who has the patience to suffer the humiliation?
Izohli lugʻat
· yana 7 ta lugʻatda
ot 1. Zimdan, bildirmasdan koʻz-quloq boʻlib kuzatish.
Yurish-turishini taʼqib. Taʼqibdan qutulmoq.
2. Erkin harakat-faoliyat koʻrsatishga qoʻymaslik, shu maqsaddagi nazorat, kuzatish.
Podsho Ibrohim Sultonga ahli ulamo-yu fuzalo ustidan taʼqibni haddan ziyod qilmaslik, mumkin qadar ularga tegmaslik kerakligini aytdi. — Mirmuhsin, Meʼmor
3. Izdan tushmoq, ketidan quvmoq, orqama-orqa bormoq, yurmoq.
Uning harakati bir narsadan shubhalanib emas, ammo orqadan dushman taʼqibi boʻlmadimi uchun edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Taʼqib qilmoq (yoki etmoq) 1. Koʻzdan oʻtkazmoq, kuzatmoq. Onasi uning butun harakatlarini taʼqib qilib turardi. — Shuhrat, Shinelli yillarOtabek xomush oʻtirar, Hasanali esa uning holini taʼqib etmoqda edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar;Gulsumbibi qizning feʼli-atvorini, yurish-turishini ochiq va bekitgich ravishda uzoq taʼqib etdi. — Oybek, Tanlangan asarlar;Uloqni olgan Sodiqjon boyvachcha hammadan oldinda, Sulaymon oqsoqol boshliq qolgan koʻpkarichilar uni quyunday taʼqib qilib kelishardi. — K. Yashin, HamzaJoʻraqul doʻstlari bilan dushmanni taʼqib qilib, oldinga siljirdi. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
ot Oyoqning tizza osti bukiladigan joyi.
Uning oʻzi ham sochini ikkita qilib oʻrib, taqimiga tushirib yurishni yaxshi koʻrardi. — P. Qodirov, Erk
Shu zahoti taqimim, umuman, butun badanim qichishayotganini payqadim. — H. Shayxov, Tutash olamlar
— Iya, Obidjon, — tirjayib gapirdi Qambar, — men oʻylovdimki, uloqni taqimga bosib kelasiz, bu yerda qozon osamiz deb, quruq tomosha deng. — Oybek, Tanlangan asarlar
Izohli lugʻat
· yana 6 ta lugʻatda
ot Man, qatagʻon.
Islom dini sanʼatni oʻziga xizmat qildirish bilan bir qatorda rassomlik, musiqa va qoʻshiq sanʼatiga muayyan taqiqlar kiritdi. — Fan va turmush
- Taqiq qilmoq (yoki etmoq) Taqiqlamoq. Taqiq qilingan qoʻshiqlarni aytmoq. Besoʻroq kirish taqiq etilgan.
Izohli lugʻat
· yana 4 ta lugʻatda
sft. 1. Geogr. Qattiq qatqaloq bilan qoplangan yer.
Tuya quvlasa, shudgorga qoch, Ilon quvlasa — taqirga.
Qum uyumlari orasida nuqul gildan hosil boʻlgan maydonlar uchraydi. Bunday joylar taqir deb ataladi. — Oʻzbekiston geografiyasi
Oqmagan daryoning nomidir taqir. — A. Oripov, Yillar armoni
2. sft. Giyoh oʻsmaydigan yoki deyarli oʻsmaydigan; yaydoq, yalangʻoch.
Toʻgʻri, olti-yetti yil ilgari bu joylar — Qarshi choʻli taqir yerdan farqi yoʻq edi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari
3. sft. Oʻt-oʻlansiz, oʻt-oʻlani yerdan koʻrinmaydigan (oʻsmagan) darajada.
Qoʻnishdagi taqir yalanglikda kuni bilan toʻyib oʻtlagan qoʻy-echkilar kavsh qaytarib yotibdi. — S. Anorboyev, Oqsoy
4. sft. Sochi, juni, tuki yoʻq; tuksiz.
baʼzi oʻrtoqlarning aldamchiligini koʻrganda, taqir dahanimga soqol chiqib ketishiga oz qoldi. — Mushtum
Jamshid shundoq deraza tagida, taqir gilam ustida uxlab qoldi. — Sh. Xolmirzayev, Togʻlarga qor tushdi
5. sft. Koʻchma Hech narsa toʻshalmagan; yalangʻoch.
Taqir yerda uxlamoq.
Yoʻldosh aka taqir sholchaga, xuddi sakkiz qavat koʻrpachaga oʻtirganday, bamaylixotir yostanib oldi. — H. Nazir, Vasiyat
6. rvsh. Sira, aslo; mutlaqo, butunlay.
Bu ishdan taqir xabarim yoʻq.
[Nodira:] Uy anjomlarim, kiyimlarim koʻzimga taqir koʻrinmadi. Hamza, — Maysaraning ishi
— Koʻz tikib turgan yerlarimiz eski ariqdanki suv icholmaydi, yangi ariqdan taqir icholmaydi, yana azalgiday qaqrab yotaveradi, — dedi Xasan soʻfi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Mumkinmi, aytgin axir? Bu ish yaramas taqir. — Q. Muhammadiy
7. Sira qoldirmasdan, tozalab, qirtishlab; tozalangan.
Sochini taqir qirdirgan bir kishi sal jilmayib qarab turardi. — S. Anorboyev, Oqsoy
U kishi [boy] shoʻrvani pishiradi, lekin moyini suzib ichadi, goʻshtini yeydi, menga taqir suyak bilan bir kosa jirsiz suv keltiradi. — Oybek, Tanlangan asarlar
8. shv. Chala tugʻilgan chaqaloqning terisi.
- Taqiri chiqmoq Oʻt-oʻlani yeyilib tugab boʻlgan. Mol oralab ketgan angʻizlarning allaqachon taqiri chiqqan. — N. Qobil, Unutilgan sohillar
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
ot Baʼzi narsa, harakat va shu kabilarning birdan, butunlay, batamom yuz berishini kuchaytirib, taʼkid bilan bildiradi.
Otlar koʻprik oldida taqqa toʻxtadi. Ariqda suv taqqa toʻxtadi. Ogʻriq taqqa toʻxtadi.
Alimardon tormozni taqqa bosdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Boyvachchaning vajohatini koʻrgan xizmatkorlar turgan joylarida taqqa qotib qolishdi. — K. Yashin, Hamza
Yomgʻir yogʻa boshlasa, ish taqqa toʻxtaydi. — H. Gʻulom, Feruza
osmondan soʻnggi tomchilar tushib boʻlib, chaqmoq ham taqqa toʻxtadi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
ot 1. Mustahkam diniy eʼtiqod; xudojoʻylik, dindorlik.
2. Harom-harishdan hazar qilish, oʻzini saqlash, tiyish.
[Eshonlarning] Taqvo emish qilmishlari, Yaʼni shuldir ishlari: Faqir molin chaynarga Oʻtkir boʻlgan tishlari. — Hamza
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
ot esk. Sidirgʻa matodan tayyorlangan gulsiz doʻppi.
Shoirning boshida uchli koʻk taqyaga silliq oʻralgan koʻrkamgina salla. — Oybek, Navoiy
Bir ozdan keyin es-hushini yigʻib olib, oyoq tovushi kelayotgan tomonga qaradi va erkak kishi ekanini bilib, taqya ustidan oʻralgan kichkina shol roʻmolini yuziga tortdi. — Oydin, Suhbati jonon
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
ot Tavsiya, taklif.
Yuqori idoralarning taqdimiga koʻra ishga tayin etmoq.
Jamoatchilik asosida ishlaydigan rais (oqsoqol) maslahatchilari oʻrtasidagi vazifalar taqsimoti, raisning taqdimiga koʻra, fuqarolarning yigʻini tomonidan amalga oshiriladi. — Gazetadan
- Taqdim etmoq (yoki qilmoq) 1. Tavsiya etmoq, taklif qilmoq. Elmurod hammani mukofotga taqdim etganda, oʻzini tushirib qoldirgan edi. — Shuhrat, Shinelli yillar;Muhiddinning taqdim qilgan sovgʻasi Xosiyat xolaning boshini koʻkka yetkazdi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldidars vaqtida meni xayol surib oʻtirganimni rasmga olibdi Keyin rasmni menga taqdim etdi. — M. Qoriyev, Oydin kechalar
Izohli lugʻat
· yana 8 ta lugʻatda
ot 1. din. Oldindan belgilab qoʻyilgan, peshonaga bitilgan koʻrgilik; yozmish, qismat.
Qora taqdir. Shum taqdir.
Nima qilardik, bandasining qoʻlidan nima kelardi, taqdir. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
— U ham emas, bu ham emas, — dedi [Kumush], — hammasi xudoning taqdiri! A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.
2. Kelgusi hayot; kelajak, istiqbol.
Avval Adolat oʻz taqdiridan boshqa hech narsani oʻylay olmasdi. Endi boʻlsa u yolgʻiz oʻz taqdirini emas, oʻziga oʻxshagan yuzlab xotin-qizlarning taqdirini oʻylaydi. — S. Zunnunova, Gulxan
3. Kelgusi natija, uning nima boʻlishi, qanday ekani.
Hosilning taqdiri ana shu zovurlarni har yili, hech boʻlmaganda, yil ora tozalab turishga bogʻliq. — Gazetadan
Georgiy Sinyavskiy otasi tuzgan loyihaning taqdiri nima boʻlishini bilib berishni iltimos qilibdi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari
- Taqdir boʻlib Taqdir yuz berib, nasib etib, peshonada yozilgan boʻlib. Layloning otasi ham, onasi ham menga oʻrganib qolishdi taqdir boʻlib, Layloning singlisi Masturaga uylandim. — M. Qoriyev, Oydin kechalar
- Taqdir qilmoq (yoki etmoq) 1. Nasib qilmoq, buyurmoq. Xudo taqdir qilgan boʻlsa, bu hunarni ham topamiz, — dedi eshon. — S. Ayniy, DoxundaOsh oʻxshagan edi. Birinchi oshamdayoq, Mahmud Nigor oyimni taqdir etdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
- Taqdirga tan bermoq 2. Umuman koʻnikmoq; chidamoq. Toʻxta xola oʻzini bosib, koʻz yoshlarini yutib, taqdirga tan berib tura qoldi. — I. Rahim, Chin muhabbatHasratdan, yigʻidan zerikkan fuqaro taqdirga tan bergisi kelmaydi. — H. Shams, Oqpadar
Izohli lugʻat
· yana 4 ta lugʻatda
ot 1. Shaxs yoki narsaning ovozi, xatti-harakati va shu kabilarni iloji boricha aniqlik bilan, oʻziday qilib aytish, bajarish; oʻxshatma ovoz, harakat qilish.
Shodon askiyalar, payrov va taqlid Davrani porlatar misoli chiroq. — A. Isroilov
Ming yildirkim, bulbul kalomi Oʻzgarmaydi, yaxlit hamisha. Ammo shoʻrlik toʻtining holi Oʻzgalarga taqlid hamisha. — A. Oripov, Yillar armoni
2. Ijod, faoliyatda oʻzgalarga ergashish, oʻzgalar namunasi asosida ish olib borish.
Taqlid esa, aksincha, boshqa yozuvchiga koʻr-koʻrona ergashish, unda tasvirlangan hayot lavhalarini oʻzlashtirib, mexanik surat-da koʻchirishga olib keladi — Gʻ. Salomov, Tarjima nazariyasiga kirish
- Taqlid qilmoq (yoki etmoq) 1. Oʻxshatma ovoz, harakat va shu kabilarni bajarmoq, qilmoq. U qishloq korchalonlari va boyonlarining yurish-turishlarini, qiliqlarini juda doʻndirib taqlid qiladi. — H. Shams, DushmanFrislarning odatlari, yurish-turishlarini artistlardek harakatlar bilan jonli taqlid etib, masxara qilar edi. — Oybek, Quyosh qoraymasYomonni tanqid qiladi, yaxshiga taqlid qiladi. — MaqolBola taqlidchi boʻladi, u oʻz otasiga taqlid qilishga harakat qiladi. — S. Zunnunova, Yangi direktor
- Taqlid soʻz yoki taqlidiy soʻz
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
ot Biror holatdan, vaziyatdan kelib chiqadigan talab.
Zamon taqozosi. Hayot taqozosi.
Taqdir taqozosi bilan Akmal shaharda yashab qoldi. — M. Hazratqulov, Jurʼat
Kozim endi xizmat taqozosi bilan Shirinbuloqdagi baʼzi ishlarni adolat qilgani ketyapti. — E. Usmonov, Yolqin
- Taqozo qilmoq (yoki etmoq) Shunday boʻlishini talab qilmoq, koʻrsatmoq. Meʼmor hozirgi yoshlarning ehtiyotkor va puxtaligini koʻrib taajjublanar, zamon shuni taqozo qilayotir, deb oʻshqirdi. — Mirmuhsin, MeʼmorAbdurahmonni topib ayt, bor odamlarni shahardan tezda koʻchirsin, fursat chekinishni taqozo etadi. — S. Karomatov, Bir tomchi qon
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
rvsh. Oʻzaro solishtirish, chogʻishtirish; qiyos.
Gul deya atabsan sevgan yoringni, Goʻzal tuyulgandir senga bu taqqos. — Uygʻun
- Taqqos qilmoq Bir-biriga qiyos qilmoq, solishtirmoq, taqqoslamoq. Bu oʻzgarishlarni biror narsaga taqqos qilish qiyin. Ellar, yurtlar, odamlar oʻzgardi. — N. Safarov, Olovli izlar
1. xat
2. jazba analiz
Izohli lugʻat
· yana 6 ta lugʻatda
ot Ilmiy, badiiy va boshqalar turdagi asarga tanqidiy nuqtayi nazardan berilgan yozma baho, tahlil.
Saidiy bunga katta bir taqriz yozib, Ulfatni proletar mafkurasini oʻzlashtirib yetmaganlikda aybladi. — A. Qahhor, Sarob
Ikki yil oʻtgach, uning asarlari taqrizlarda, adabiy-tanqidiy maqolalarda tilga olinadigan boʻldi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv