Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Қаймоқ» бўйича 241 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

241 та · 1-саҳифа / 13
қаймоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. Бир неча вақт турган, сақланган сут бетида пайдо бўладиган ёки сутдан сепаратор ёрдамида ёки бошқа ёʻл билан ажратиб олинган қуюқ, ёғли маҳсулот.

Қуюқ қаймоқ. Яхши сутнинг қаймоғи сермой бўлади.

Сутдан қаймоқ, қатиқ, сариёғ тайёрланади. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

2. Киши ёки нарсаларнинг энг яхши қисми, сараси, асиллари.

Йигитларнинг қаймоғи фронтда Лекин иш сустлашгани ёʻқ. — С. Зуннунова, Олов

— Жуда соз, —

қичқирди Ўсаржон. — Сўзнинг қаймоғи — танқид! — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

3. Бирор иш, нарса ва шу кабиларнинг натижаси, ҳосили, хулласи.

Ернинг қаймоғи — меҳнат қилганники. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

4. Сув бетига ялпоқ тош ёки бошқа нарсани отганда, унинг бир неча бор сув бетига тегиши, шу тегишдан ҳосил бўладиган ҳолат.

Нодир билан Музаффар пастроқда ким кўп қаймоқ қилиш ўйнашарди. Нодир яссироқ тош олиб, сув оқимига қарата отар, тош эса сув юзида сакрай-сакрай, беш-олти қаймоқ ҳосил қиларди. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

  • Қаймоқ боғламоқ 1. Бетида қаймоқ қатлами ҳосил бўлмоқ; Сув қаймоқ боғлабди (яъни юпқа муз билан қопланибди). Мураббо қотиб, қаймоқ боғлабди.
  • Қаймоқ чой Қаймоқ солинган чой, қаймоқли чой. Шодимат асалга аралаштирган сариёққа нонни ботириб, қаймоқ чой билан роса туширди. — А. Муҳиддин, Ошналар
  • Қаймоқдек ёқди Жуда маъқул тушди, жуда ёқди. Унинг бу сўзлари менга қаймоқдек ёқди.
  • Қаймоғини олмоқ 1. Сутнинг қаймоғини ажратмоқ; Бир йиллик меҳнатимизнинг қаймоғини оладиган вақт келди.
Тўлиқ мақола →
қай
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

ҚАЙ ' қайси'. Ўт ўрдим, машоҳ тердим. Қ а й иш дуч келса, ҳилдим (Қуддус Муҳаммадий). Қадимги туркий тилда ҳам пгундай маънони билдирган бу олмош асли қаю тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 237; ДС, 408); эски ўзбек тилида бу сўз охиридаги у унлиси талаффуз қилинмай қўйган (КРС, 318), ҳозирги ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган: қаю > қай > қäй

сўр. олм. Қайси?; қандай? н -туман, залолат. Э. Шукур, Ҳамал айвони

Ҳай вақтда ўқийсиз? Қай маҳалда келдингиз? Қай даражада? Қай аҳволда?

Бир ошно из-лайдир девона дилим, Қай тараф қарасам

Бувим сўзлар хўрсиниб, Утмишидан ўксиниб: -Ўт ўрдим, машоқ тердим, Қай иш дуч кел-сақилдим — Қ. Муҳаммадий

Тонгла маҳшарда қай юз билан сенга боқаман? — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
қаймоқдон

от Қаймоқ солинган, солинадиган идиш.

Беш тийинга ярим қаймоқдон қаймоқ, икки тийинга битта обинон олиб, бир чеккага чўнқайиб, қаймоқ ея бошладим. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Тўлиқ мақола →
қаймоқланмоқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

фл. 1. Қаймоқ боғламоқ (сут ҳақида).

2. Қаймоқ тегиб мойланмоқ.

  • Лаби (ёки оғзи) қаймоқланди Лабига қаймоқ тегди; қаймоқ еди. Бойвуччанинг қизил лаби қаймоқлансин деб, Илк саҳардан оқшомгача пода боқасан. — Ғ. Ғулом
Тўлиқ мақола →
қаймоқхўрлик

от Мириқиб, тўйиб қаймоқ ейиш, қаймоққа тўйиш.

Қаймоқхўрлик қилмоқ.

— Бахтимизга бобо фермада эканлар, юр, қаймоқхўрлик қиладиган бўлдик, — дедим Муродга. — А. Мираҳмедов, Кулган чечаклар

Тўлиқ мақола →
қаймоқлашмоқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

фл. 1. Қуюқ суҳбатлашмоқ, гурунглашмоқ, қуюқ суҳбат билан вақт ўтказмоқ.

Муроджоннинг буваси у билан қаймоқлашгани-қаймоқлашган. — Н. Мақсудий, Умидли бола

Икки дўст то пешингача қаймоқлашиб ўтирдилар. — С. Сиёев, Аваз

Ўзи бир жонон билан қаймоқлашиб турарди. — Э. Аъзам, Кечикаётган одам

2. Қуюқлашмоқ; кучаймоқ; кўнгилли, ёқимли тус олмоқ.

Ўртада гап қаймоқлашиб, Иброҳимхўжанинг тузоғига Муҳаббатхон, Муҳаббатнинг тузоғига Иброҳимхўжа илинган экан. — Муштум

Тоштемирнинг Иван ака билан дўстлиги тағин ҳам қаймоқлашди. — Ҳ. Ғулом, Сенга интиламан

Тўлиқ мақола →
қайд
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Таъкидлаш; таъкид.

Иккинчи дафтарни қўлга оламан. Бу эса театр тарихининг қимматли хазинаси — унутилмас саналар, ноёб фикрлар, қайдлар, таклифлар жамламаси. — А. Юнусов, Чинор ва ниҳол

2. Ёзиш, ёзиб қўйиш, рўйхатдан ўтказиш; рўйхат.

Қайд дафтари.

  • Қайд қилмоқ (ёки этмоқ) Таъкид билан айтмоқ, тилга олмоқ. Сиз мени жаҳонгашта, деб тўғри қайд қилдингиз. — А. Ҳакимов, Илон изидантарбиявий ишлар дуруст ёʻлга қўйилмаганлигидан аянчли аҳволлар содир бўлаётганлиги қайд қилиб ўтилди. — Н. Сафаров, Оловли изларАкадемик Отабоев бу ёш олим ҳам тиришиб ишлаётганини қайд этган эди. — Мирмуҳсин, Умид
  • Қайд қилмоқ (ёки этмоқ) Ёзиб қўймоқ, акс эттирмоқ (маълумот сифатида). Заррабинда ҳар хил ҳашарот, қурт-қумурсқа, илдизларни синчиклаб кўради, янги тутилган кундалигига қайд қилади. — С. Нуров, Нарвон— Кимнинг нима дарди борлиги дафтаримда қайд этилган, — деди врач. — Ё. Хайитов, М. Раҳмон, Ҳаёт-мамот
Тўлиқ мақола →
қаер
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

олм. Қайси ер?, қайси жой?; қайси томон?, қаёқ?

Қаер сизга ёқади? Бу қаернинг анори? Қаеринг оғрияпти?

Ҳали ҳеч қаерни кўрганимча ёʻқ. — А. Қаҳҳор, Янги ер

Аҳмаджон ўзига келгач, разм солиб қараса, ҳеч қаери майиб бўлмабди, фақат билагидан қон оқар эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Тўлиқ мақола →
қайғу
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. Бошга тушган руҳий азоб; ғам, мусибат.

Оғир қайғу. Чуқур қайғу. Қайғу тортмоқ.

Жўрахоннинг нобуд бўлиши юрт қайғусига айланди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

Тўғри, [Шоҳиста] баъзи вақтларда нималарнидир ўйлаб, бир оз маъюсланар аммо бунчалик қайғуга ботмасди. — М. Алиев, Қалб сўзлари ёзилган мактуб

Ҳасратли ҳужрамда қайғудан бўлак Ҳамма кетиб бўлди бирма-бир — Э. Шукур, Ҳамал айвони

2. Кўзланган мақсад ёʻлидаги безовталик хатти-ҳаракати, ўй-фикр; ташвиш, ғам.

Эчкига — жон қайғуси, қассобга — мой қайғуси. — Мақол

Йигитлар ўз истиқболлари қайғусида янги бино, янги рўзғор тузайдилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Тўлиқ мақола →
қайин
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от “Ота”, “она”, эгачи, сингил сўзлари олдидан келиб, шу сўзлар билан ифодаланган қариндошларнинг эр ёки хотинга қариндошлик муносабатини билдиради.

Куёвнинг қайин отаси. Келиннинг қайин онаси. Қайин оғам.

Улар менинг қайин иниларим, камбағал, уятчан кишилар, ўзлари келишдан уялиб, аризаларини мендан юбордилар. — С. Айний, Қуллар

  • Қайин анор Доналари тўқ қизил, ўртача нордон анор (асосан Фарғона водийсида бўлади). Серсув қайин анорнинг шарбатлари энгагимдан тирқираб оқиб кетмоқда. — Ғ. Ғулом, Шум бола
Тўлиқ мақола →
қайиқ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от Дарё, кўл ва бошқалар сув ҳавзалари учун мўлжалланган сузиш воситаси.

Эшкакли қайиқ. Моторли қайиқ. Қайиқ ҳайдамоқ.

Мени дарёдан Умурзоқ ота деган чол қайиқда ўтказиб қўйди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Қайиқлар кўприкка етар-етмас тўхтади. — Ж. Шарипов, Хоразм

Тўлиқ мақола →
қайир
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

ҚАЙИР 'дарё тошганида сув босадиган ер'. Зарафшон дарёси қайирида, яъни дарё суви босадиган ерларда ҳам ботқоқликлар бор (П. Ғуломов). Қадимги туркий тилда асли ' юмшоқ ер' маъносини англатган бу от қайïр тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 180); кейинчалик ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қайïр > қäйир. а. ж.и х а — чуқур, теран

Водий тубининг, дарё тармоқлари ва сунъий каналлар этаклари (қирғоқлари)нинг дарё тошганда сув босадиган жойлари; ерости суви юқори (юза) бўлган ерлар. . . Бу —

Зарафшон дарёси қайирида, яъни дарё суви босадиган ўтлоқ ерларда ҳам ботқоқликлар бор — П. Ғуломов, Зарафшон этакларида

Ибтидоий суғориш деҳқончилиги билан бир қаторда қадимги хоразмликлар қайирларда.. деҳқончилик қилганлар — И. Жабборов, Кўҳна харобалар сири

дарё ўртасидаги оролчами? Биз бу ерларни ўрта қайир деймиз — Газетадан

Тўлиқ мақола →