Qidiruv

ot 1. Qurʼonning barcha suralarini yod olgan va ularni qiroat bilan oʻquvchi shaxs.

Qurʼonni boshdan-oyoq yod olgan qorilar roʻza oyida pul ishlab qoladilar. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Qozi yonidagi Asad qoriga yuzlandi: — Imom domla, oʻqing-chi, nima bitibdi buyonga. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Fotiha tortilgandan soʻng, qutidor va Oftob oyim qoriga pul berdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Koʻzi ojiz, koʻr kishi (hurmat yuzasidan ularni shunday ataydilar).

Tayoq yoʻl koʻrsatar aʼmo qoriga, Ul ham koʻngan qismatida boriga. — Erali va Sherali

fl. 1. (bosh va tushum kelishiklari bilan) Himoya qilmoq, saqlamoq, qoʻriqlamoq.

Bogʻ(ni) qoʻrimoq. Yurt qoʻrisang, oʻzarsan, qoʻrimasang, toʻzarsan. — Maqol

Polizning qorovuli ham hosilini oʻtgan-ketgandan qoʻriydi. N. Qobil, Unutilgan sohillar. Mollarni koʻrib yotgan itlar yugurib kelib, Oyqizjonni tanib, oʻynashib sakray berdi. — Folklor

2. (tushum kelishigi bilan) Oʻzini yoki biror kimsani, narsani qush, pashsha va shu kabilardan himoya qilish uchun uni quvmoq, haydamoq.

Soyaga bogʻlab qoʻyilgan otlar erinibgina pashshalarini qoʻriydilar. — J. Sharipov, Saodat

[Roziya xola:] — Hozirok bir bolani chumchuq qoʻriydigan qilib qoʻy! — deb Zuhrani koyib berdi. — N. Nazarov, Zamon

Mulla Said Jalolxon burniga qoʻngan pashshani qoʻlidagi roʻmolcha bilan koʻrish malol keldi shekilli, ostki labini choʻzib, puf dedi. — A. Qahhor, Bashorat

ot 1. Tananing qorin devori bilan qorin boʻshligʻidan iborat pastki, ovqat hazm qilish aʼzolari, yana baʼzi boshqa aʼzolar joylashgan qismi.

Normat ancha yergacha qorni bilan sudralib bordi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Qorni solingan biyalar yelinlarini tirsillatadi. A. Qodiriy, Kichik asarlar. U oʻtirgan yerida qornini ushlab, qotib-qotib kuladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. s.t. ayn. Qorin boʻshligʻi.

3. s.t. ayn. Meʼda, oshqozon.

Och qoringa tushgan oʻtkir may viz ettirib qaynatdi-da, tomoq ostini lovullatmoqqa oldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Hozir qoʻy-qoʻzilar kuni bilan qorinlariga yiqqan ovqatlarini, bamaylixotir yotib, kavsh qaytarayotgandir. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. Hayvonlarning masalliq sifatida yoki idish sifatida ishlatiladigan shu aʼzosi.

Ichak, qorin goʻsht boʻlmas, Dushman aslo doʻst boʻlmas. — Maqol

Bir qorin moyni bir qumaloq chiritar. — Maqol

Toshxol bugʻlanib turgan oʻpka, jigar, buyrak, qorinlarni pichoq bilan non ustiga olib qoʻygach, barmoqlariga pufpuflab toʻgʻray boshladi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Xurjunning ikki koʻzini toʻlgʻazib, qorinda moy keltiradigan qishloqi murid Tillaboy kelib ketdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. koʻchma Tirikchilik, yeyish-ichish; qursoq, jigʻildon, nafs.

U faqat qornini oʻylaydi.

Matqovul aka, men non toparmikanman, deb qorin gʻamida maktab ochganim yoʻq. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Hadeb qorinni oʻylash kerak emas. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

6. koʻchma Qumgʻon, choydish, optova, xum, koʻza kabi idishlarning narsa solinadigan, tashqariga qappayib chiqqan keng, yoʻgʻon qismi.

Butilkaning qorni. Koʻzaning qorni. Samovarning qorni. Choynakning qorni.

Hamisha Qodirovning stolida qorni katta grafin suv bilan toʻla turardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

7. Baʼzi cholgʻu asboblarining oʻyib yoki boshqa yoʻl bilan ishlanadigan ichi boʻsh qismi (asbobning dastaga ulanadigan, ovoz beradigan qismi).

U ayanchli bir vaziyatda qorakuya boʻlib kuyib, qornining yuz taxtasi oʻyilib tushgan dutorni qoʻliga oldi va boshini asta koʻtardi. — N. Fozilov, Diydor

Odam qancha och boʻlsa, shuncha yaxshi ishlaydi, dutorning ham qornini teshilmasa, jaranglamasdi — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

8. s. t. Ich, bachadon.

Menam qoʻzilarni onasining qornidan tushishi bilan ajratganim yoʻq. — S. Anorboyev, Oqsoy

Uyimizning toʻri seniki. Tor qornimga siqqan, keng uyimga sigʻmaysanmi? — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

ot Tabibchilikda qon olish uchun ishlatiladigan, sigirning shoxidan maxsus yasalgan asbob; qortiq.

Qoriq solmoq.

Oʻtar bobo uning bilagini ushlab, tomir urishini tekshirdi soʻng yotqizib, yagʻiriga qoriq qoʻydi. — S. Siyoyev, Avaz

qarıylıq.

sft. 1. Aniqlovchi soʻz bilan qoʻllanib, shu soʻz anglatgan holatdagi qoringa egalikni bildiradi (

Qishloqning kajava qorinli, yum-yumaloq oqsoqoli issiqdan harsillab-gursillab yetib keldi. — Oybek, Navoiy

bir hovuch tamaki olib, uni gulxan oldida turgan keng qorinli xiva chilimining sarxonasiga bosdi. — S. Ayniy, Qullar

2. ayn. Qorindor.

63 yoshda, sersoqol, gavdali shoʻxtabiat, qorinli bir kishi boʻlib, yurtning qozikalonidir. — Hamza, Maysaraning ishi

fl. Qormoq feʼlining oʻzlik va majhul nisbatlari.

Tert yaxshi qorildi. Sutga qorilgan xamir.

Hakimboyvachcha] Qaymoqqa qorilgan nonlar bilan toʻla dasturxon yozib, achchiq choyni quya boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Uning tuproqqa qorilgan gavdasi yuqoridan yumalab tushib, shu yerda toʻxtaganiga guvoh edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot Ot yoki eshakning qornidan tortib, egarga mahkamlanadigan yoki qornidan oʻtkazib, arava shotisiga bogʻlanadigan enli tasma; qorinbogʻich.

Qambar toychaning qorinbogʻini boʻshatib, qoziqqa bogʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qobil-boy aravaga qoʻshigʻliq otning boshini silab erkaladi, anjomlarini koʻzdan kechirdi, qorinbogʻini qattiq tortib bogʻladi. — H. Nuʼmon va A. Shorahmedov, Ota

qarnı úlken, qarın qoyǵan

ot Qorin soʻzidan kichraytirish shakli.

sft. Qorni katta, korni doʻppayib chiqqan (

Tojiddin Qosim boʻyi shipga yetguday, qorindor, ola koʻz, botiq peshona, koʻsanamo, qirq besh yoshlardagi kishi. — Oybek, Nur qidirib

Salimjon plitka ustidagi koʻk, qorindor choynakdan bir qultum suv ichdi. — N. Aminov, Tillo tabassumlar

ot Qoriq soluvchi tabib.

ot Aralashib, qorishib ketgan, aralash-quralash.

Kozimning dimogʻiga oʻt-oʻlanlarning bir-biriga qorishiq isi urildi. — E. Usmonov, Yolqin

Alam ham, armon ham qorishiq edi bu xoʻrsinishda. — M. Mansurov, Yombi

ot 1. Suyuq yoki mayda zarrali sochiluvchan narsalarning oʻzaro aralashuvidan, qorishuvidan hosil boʻlgan modda; qorishiq massa; aralashma.

Asal bilan sariyogʻ qorishmasi.

Paxta maydonlari mineral va organik oʻgʻitlar qorishmasi bilan oʻgʻitlanib, sifatli shudgorlandi. — Gazetadan

2. ayn. Boʻza II.

Sement qorishmasi. Ohak qorishmasi. Qorishma bilan gʻisht termoq.

Qadimgi Rimda bogʻlovchi modda sifatida ohak qorishmasiga maydalangan vulkan jinslari ishlatilgan. — Fan va turmush

fl. Qoʻrimoq feʼlining orttirma nisbati.

1. qarıyler tayarlaytuǵın diniy oqıw ornı

2. qıraatxana

virgin soil

Schutz m, Bewachung f, Wahrung f

ot Belgilangan qonunlarga muvofiq davlat tomonidan ajratilgan, alohida ilmiy yoki madaniy ahamiyatga ega boʻlgan (noyob landshaft, oʻsimliklar, hayvonot dunyosi, foydali qazilmalar va boshqalar), tabiiy obyekt joylashgan hudud.

Asraymiz oʻsimlik xillarin tayin, Asraymiz hayvonlar kamyob zotini. Hatto atroflarin oʻrab atayin, Qoʻriqxona, deymiz soʻngra otini. — A. Oripov, Yillar armoni

Ana shu koʻlning poyonsiz chor atrofi davlat muhofazasiga olinib, qoʻriqxonaga aylantirilgan. — O. Abdurahmon, Miltiq otilmadi

fl. 1. Qormoq feʼlining birgalik nisbati.

2. Bir-biriga aralash, qoʻshilgan, birlashgan holga kelmoq.

U qor, tuproq qorishib, atalasi chiqqan maydonda choʻzilib qoldi. — S. Anorboyev, Hamsuhbatlar

3. koʻchma Aralashib, qoʻshilib, bir boʻlib ketmoq; aralash-quralash boʻlib, farqini yoʻqotmoq.

Gap qorishib ketdi. Fikr qorishib ketdi.

Uning miyasida ola-quroq mulohazalar qorishib ketdi. — Sharq yulduzi

4. (joʻnalish kelishigi bilan) Belanmoq, boʻyalmoq, botmoq.

Loy va tuproqqa qorishgan jangchilarni tanimoq qiyin edi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Tanish zangori durra tuproqqa qorishib yotibdi. — X. Ahrorova, Orifning davlati

Ulim bilan olishganlarning, Jangda qonga qorishganlarning haykalidir! E. Rahim.

5. koʻchma Ovora, band boʻlmoq; kuymanmoq (biror ish-yumush bilan).

Kumushbibi oshxona yumushi bilan qorishib yotgan onasining oldiga bordi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Turun:] Obbo, Muhabbat-ey Rosa mehnatga qorishib qolibsiz-da, a? Muncha oʻzingizni urintirmasangiz? — N. Safarov, Hayot maktabi

Roʻzgʻor ishlariga qorishib ketishi ham uncha sezilmas, aksincha, ovutganday boʻlardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

6. koʻchma Bosh suqmoq; suqilmoq, aralashmoq, qotishmoq.

Janjal boʻlsa, qorishmam. — Hamza

Sen bu ishga ikkinchi marta qorishma. — Oybek, Tanlangan asarlar