Қидирув

от 1. Ер атмосферасини ҳосил қилувчи, инсон, ҳайвон, ўсимликлар ҳаёти учун зарур бўлган, асосан азот ва кислороддан иборат газлар аралашмаси.

Тоза ҳаводан нафас олмоқ. Ҳавони ифлослантирмоқ. Тоғ ҳавоси. Арча дарахти ҳавони яхши тозалайди.

Ҳаммага маълумки, ҳавода зарарли микроблар кўп бўлади. — Газетадан

Қуёш, ҳаво, сув барча жониворлар учун озуқа бўлганидек, халқ ҳаёти ёзувчига илҳом беради. — Газетадан

2. Ер устини қоплаган очиқ бўшлиқ; фазо.

Рўмолини ҳавода силкиди. Ҳаво жанги.

Нафасни бўғадиган, кўзларни кўр қиладиган чанг-тўзон булути ҳавони тутди. — Ойбек, Навоий

Ҳавода момиқ оқ пахталар арғамчи бўлиб юрарди. — Газетадан

Боғ устида оромбахш шабада эсар, ҳавода кўкатлар иси анқирди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Осмон, кўк.

Қушлар гур этиб, ҳавога кўтарилди.

Ёмғир эндигина тинган, кеча қоронғи эди. Ҳавода битта ҳам юлдуз кўринмайди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Йигитлар муштларини кўтарди. Кексалар ҳассаларини ҳавога қадади. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Атмосферанинг аҳволи; ҳолати; об-ҳаво.

Очиқ ҳаво. Ҳавонинг ҳарорати. Булутли ҳаво. Куз ҳавоси.

Қутбиддин ҳавонинг тез-тез айниётганини кўриб, лагерни пастроққа кўчиртирди. — С. Кароматов, Олтин қум

Ҳаво бунчалик паст келиб, шарманда қилишини қаердан билайлик. — Муштум,

Деҳқон осмонга қараб, яхши ҳаводан қувонса, ерга қараб, мўл ҳосилидан суюнади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

5. кўчма Ҳолат, шароит.

Мен ўйлайманки, бу беш йил мобайнида сиёсий ҳаволар ўзгариб — Н. Сафаров, Танланган асарлар

хароб қилиш, қирғин келтириш, қириб ташлаш

от 1. Ичи зич эмас, орасида бўшлиқ бор; ғовак.

Дамбанинг тагидан, тупроқ ҳавол жойдан дарё суви отилиб, каналга оқарди. — Газетадан

катта бир омборнинг деворини уриб, орқасида ҳавол ер борлигини билди. — Ж. Шарипов, Хоразм

2. Куч билан эмас; секингина, бўш.

Аҳмад паҳлавон унинг [хўжанинг] белбоғидан ҳавол ушлади. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

от 1. Изм-ихтиёрига топшириш, зиммасида бўлиш.

Ҳар кимнинг сўзи, қилмиши қалбига, виждонига ҳавола. А. Муҳиддин, Ҳ. — Тожибоев, Оташ қалбли қиз

Мана бу кресло ҳам сизга ҳавола. Менга бир оддийроқ стул берсангиз бўлади — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

2. Фикр, мулоҳаза ва шу кабилар ҳақида маълумот учун бирор манбага қарашга ундаш, шу манбани кўрсатиш.

Қўшимча маълумот учун саҳифа охирида тегишли адабиётларга ҳаволалар берилган.

сфт. Ҳавоси бор, ҳавога эга бўлган; баҳаво.

Сиқиқ ҳаволи баллон. Бузуқ ҳа-воли хона.

Ёпчон асрий сирларни Бағрига олган қишлоқ. Ёпчон хушбўй ҳаволи, Фараҳбахшдир, кенг қучоқ. — Ғайратий

Қишнинг биринчи ярми қуруқ келди. Бу очиқ ҳаволи кунлар деҳқонларга ёқмади. — П. Турсун, Ўқитувчи

Қиш бўронлари ўтган, баҳорнинг юмшоқ ҳаволи кунлари бошланган. — С. Айний, Қуллар

Мактаб олдида ҳаволи чорбоғлар ташкил этилган. — Газетадан

сфт. 1. Ҳаво рангли, оч кўк, кўкимтир.

Стол устидаги кўк абажурли чироқдан Қундузхоннинг юзига ҳавойи бир нур тушиб турарди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

Пастга боқмоқдаман: на бир қалъа бор, На қаққайган дарахт, на бахмал водий, На ҳавойи рангда ёнган жийдазор, На серрайган кекса тоғлар аждоди. — С. Акбарий.

2. Ҳавога кўтарилган; баланд.

Кўринг, анави ўрта аср биноси қанчалик нафис ва пурвиқор, миноралар қанчалик ҳавойи ва хушбичим-а! — С. Акбарий, Севги билан тирилган юрак

3. кўчма Енгил-елпи, жиддий бўлмаган; осон.

Ҳавойи ишлар билан шуғулланмоқ.

— Чиндан ҳам бўзчининг мокисидек эшоннинг ичкари-ташқариси ўртасида бепул оёқдан ҳориб, қатнаб юришдан кўра, ҳавойигина, бозорда ашула айтиб, ўйнаб юриб пул топишга на ецин! — деди Шум бола. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Мавлоно, мендан энди ҳавойи ғазаллар кутманг. Энди фақат халқим дилини куйлайман. — Ж. Шарипов, Хоразм

4. кўчма Енгил табиатли; енгилтак, беқарор.

Ҳавойи одам.

— Енгилтак қиз, — деб ўйлади Комил, ичидан қайнаб-тошаётган ғазабини зўрға босиб. — Шу ҳавойи олифтани деб, мени ерга уряпсан-а!. — Аҳмар, Ким ҳақ?

Уйдагилар менинг ҳавойироқ бўлиб қолганимни билишади, бир амаллаб ўқиб кетади, деб ўйлашганми, якшанба куни қариндош-уруғлар маслаҳатга йиғилишганди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Бир ҳавойи эрни деб, тарки дунё қилмоқчимисиз? — Газетадан

5. кўчма Асосга эга бўлмаган, асоссиз, юзаки.

Ҳавойи ваъдалар. Ҳавойи рақамлар.

Фикрингиз жуда ҳавойи ва тамом нотўғри. — И. Султонов, Бургутнинг парвози

Жўравой ака, наҳотки у [Пўлатжон] мени енгилтак, ҳавойи нарсаларга учадиган қиз, деб ўйласа. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

от 1. Қурилиш ёки таъмир ишлари учун девор ёнига ёғоч ёки металлдан қават-қават қилиб ишланган вақтинчалик қурилма.

Қаерга борманг, қаёққа кўз ташламанг, ҳамма ерда ҳавозаларга бурканган қурилиш обектларини кўрасиз. — Ҳ. Носиров, Марралар

Усталар мўри ичида эҳтиётдан тўрт қават қилиб қурилган тахта ҳавоза устида ишлашади. — А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда

Кўчма ҳавозалар ғилдираклар устига ўрнатилган, уни паст, баландроқ қилиш ҳам мумкин эди. — Ж. Саъдуллаев, Камолот ёʻллари

2. Устига чиқиб, атрофни кузатиб туриш мақсадида тепаликка сепоя ёки чорпоя шаклида, аксар ёғочдан ўрнатилган қурилма.

Шом камони таърифи мерганлар аро Эрон билан Туронда бўлган овоза, Полизларда узоқдан кўринар қаро, Чалинарди кўзларга баланд ҳавоза. — М. Шайхзода, Тошкентнома

3. шв. Токни ердан юқорига кўтариб қўйиш учун ишланган қурилма.

Сўри ҳавозаси остидаги устунчаларнинг ҳар бири ёнида — ариқчалар бўйида бир беҳ ток ўтказилган бўлиб, токларнинг занги устунчалар орқали ҳавоза устига чиқарилган. — С. Айний, Эсдаликлар

сфт. кам қўлл. Тоза ҳаволи, баҳаво.

Ҳаводор бино.

Мажидиддин янги боғчасида дарахтлари ёш, лекин ҳаводор ерда зиёфат берарди. — Ойбек, Навоий

от дин. Исо пайғамбарнинг 12 шогирдидан бири.

Ривоятда айтилишича, Исо пайғамбарнинг 12 ҳаво-рийсидан бири Иуда 30 та кумуш танга эвазига хиёнат қилган экан. — Фан ва турмуш

сфт. Ҳаво ёʻқ жой;

ҳавосиз бўшлиқ;

ҳавосиз фазо

hawalaw, hawaǵa kóteriliw, joqarılaw

от Ҳавойи ҳолат, ҳавойи эканлик.

Ҳавойиликка чек қўй. Рақамларнинг ҳавойилиги.

н balloon

Икки ёки ундан ортиқ паррак ва ступицага эга бўлган, валга мустаҳкамланадиган ҳаво движители

фл. 1. айн. Ҳаволамоқ 1.

Қиздирилган чирмандадек таранг ой аста-секин ҳаволанаверди. — Газетадан

2. Умуман, ҳавода ҳаракатланмоқ.

Шапалоқдек мошранг ток барглари енгил шамолда тебранади, қариб сарғимтир бўлган барглар чирт узилиб, ҳаволаниб, ерга тушади. — Газетадан

номаълум нуқтага қадалган нигоҳи беихтиёр, худди парашютдай ҳаволаниб, ерга тушаётган катта бир баргга қадалди. — Д. Нурий, Осмон устуни

3. Мағрурланмоқ, ғурури ошмоқ.

Енгил ғалабадан ҳаволанган Эрон қўшини массагетларнинг чекинаётганини эшитиб, зудлик билан уларни тақиб эта бошлади. — М. Осим, Аждодларимиз қиссаси

Маданиятли киши ўзидаги яхши фазилатлардан, гўзалликдан ҳаволанмайди. — М. Алавия, Гўзаллик нимада?

— Қари одамни муштумдай бола олдида ҳақорат қилганингиз, болангизни ҳақ одам олдида ноҳақлик билан ҳимоя этганингиз яхшими? Болангиз бундан ҳаволанмайдими? — деди Расул ака хотинига. — М. Исмоилий, Бизнинг роман

фл. Баланд кўтармоқ, юқорилатмоқ, баландлатмоқ.

Извошчи узун қамчисини бошида баланд ҳаволатиб қарсиллатди-да, отларга қараб қичқирди. — И. Рахим, Чин муҳаббат

Муродхон қўлига олмани олиб, ҳаволатиб, Чўлпонойни мўлжаллаб отди. — Муродхон

Ўрик, киши зўр бериб ниманидир тушунтирмоқчи бўлар, қўлларини ҳаволатиб-ҳаволатиб олар эди. — И. Шомуродов, Мағлубият

от Ҳавонинг этишмаслиги; ҳаво ёʻқлиги;

русчавоздушное судноинглизчаair plane

фл. 1. Ўзини юқори тутадиган бўлмоқ, мағрурликка берилмоқ.

Ортиқча ва ўринсиз мақтовлардан у сўнгги вақтларда анча ҳавойиланиб кетди.

Чойхонадан тушадиган даромад ҳам чаккимас. Афтидан, шуниси Абдурауф Тўрабоевни андаккина ҳавойилантирди. — Муштум

2. айн. Ҳавойилашмоқ.

ЖК: русчаапеллировать к ДПинглизчаto appeal to smth.немисчаappellieren an A

Ҳукумат жамоатчилик фикрига (нимага?) ҳавола қилди. Правительство апеллировало к общественному мнению (к чему?).

The government appealed to the public opinion (what ... to?).

Die Regierung appellierte an die öffentliche Meinung (woran?).