Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Бог» бўйича 206 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

206 та · 1-саҳифа / 11
бўғмоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. Қаттиқ қисмоқ.

Томоғидан бўғмоқ. Галстук бўғиб юборяпти.

Сафаров югуриб бориб, уни бўғаётган ёʻғон кишининг елкасига бир тепди. — А. Қаҳҳор, Асарлар

Ойшабону, эрини биров бўғиб ўлдираётгандек, дод сола бошлади. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Пиёз ўташ — хотинларнинг иши Нима бўпти! Ариққа ўтириб оласиз-у, пуштадаги пиёзни бўғиб қўйган ўтни юлиб ташлайверасиз. — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси

2. Нафас олишни қийинлаштирмоқ, дамини қайтармоқ.

Совуқ жонларингни ола-дими? Тутун бўғади-ку, эшикни очинглар! Ойбек, Танланган асарлар. Ўтнинг ҳарорати Эргашевнинг юзини қиздириб, бурқив чиқаётган тутун эса нафасини бўғар эди. Н. Сафаров. Нафасни бўғадиган, кўзларни кўр қиладиган чанг-тўзон булути ҳавони тутди. — Ойбек, Навоий

3. Қаттиқ сиқиб, чандиб ёки бураб боғламоқ.

Қопнинг оғзини бўғмоқ.

— Ўлжаларимиз ҳам кўпайиб қолди, — деди қопнинг оғзини бўғиб — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

4. Ғов, бўғов солиб тўсмоқ.

Дарёни бўғмоқ. Кўчани бўғмоқ.

Тўғон тахтасини пастга босиб, сувни бўғмоқчи бўлганида, тўғонга қулф солинганини кўради. — Н. Сафаров, Танланган асарлар

Халқимиз катта-катта каналлар қазиб, дарёларни бўғди. — Муштум

5. Кўчма Исканжага олиб, танг аҳволга солмоқ ёки ҳалок қилмоқ, маҳв этмоқ.

Мудҳиш ўргимчак уяси, қуллик даврининг машъум соялари, ҳурликни бўғувчи қора юраклар! — Н. Сафаров, Танланган асарлар

Бундай пайтларда яшил кўкат қанчалик кўзни қувонтирса, шўрхок шунчалик таъбни хира қилар, бамисоли бири ҳаётга талпинса, иккинчиси уни бўғмоқчи бўларди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

6. Кўчма Тўсқинлик қилиб, ўсишдан, ривожланишдан тўхтатмоқ, барбод қилмоқ.

Ташаббусни бўғмоқ.

У ўз майл-истагини бўғмайдиган, кўркам ҳам уддабурон йигитга турмушга чиқишни ўйлайди. — Ёшлик

7. Кўчма Ортиқ даражада асабийлаштирмоқ, хуноб қилмоқ, диққатини оширмоқ.

Ўзингни ҳам диққат қилма, мени ҳам бўғма.

Ҳижрон панжалари унинг [Зулфиқорнинг] томоғидан бўға бошлади. — Мирмуҳсин, Меъмор

Кишини бўғасиз, Зайнаб! Гапга темирчилик яхши эмас! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

8. Рангини, тусини хиралаштирмоқ; кўринишини бузмоқ.

Пахса деворлар табиат манзарасини бўғиб турибди.

У

ўрта бўйли бир жувон бўлиб, эгнидаги тўқ-қизил кўйлаги, унинг устидан кийиб олган қора жилеткаси, бошидаги яшил рўмоли қорачадан келган юзини бўғиброқ қўйган бўлса ҳам, ўзига хўп ярашган. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

9. Оғирлаштирмоқ, бузмоқ.

Куни билан қуёш таптини еган пахса деворлар ўзидан иссиқлик чиқариб, ҳавони бўғиб қўяди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

  • Овозни (ёки гапни) бўғмоқ 1. Товуш пайчаларини зарарлантириб, овозни чиқармайдиган ёки хирилдоқ қилиб қўймоқ. Ёʻтал овозимни бўғиб қўйди;Нега бировнинг гапини бўғасиз? Балки ўша қиз Мирзаевни яхши кўрар? — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солҚачонгача овозимни бўғадилар, тирикман — тинчимайман, тинчимайман. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Иштаҳани бўғмоқ 1. Иштаҳани кеткизмоқ. Ҳаёт боягидай қилтомоқ бўлиб ўтираверди, тўғриси, бу ноёб бахт унинг иштаҳасини бўғиб қўйган эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча— Иштаҳасини бўғиб қўйиш керак ундай одамларнинг, — деди Элмурод. — П. Турсун, Ўқитувчи
Тўлиқ мақола →
БЎГÜ

ўзбекчадоно, олим, уламорусчамудрый, мудрецинглизчаwise, learned

Асïйлïй қаю ол асïйсïз қаю, сен адра сеčä тут ай билгä бўгü Foydalisi qaysi, foydasizi qaysi, sen yaxshisini tanla, ey dono – Эй, мудрец, ты лучше выбирай, кто полезен, кто бесполезен – Hey, sage, you better choose who is useful, who is useless

Тўлиқ мақола →
БЎГДА

ўзбекчаханжаррусчакинжалинглизчаdagger

Бу бўгдä биčäк ким элигда тутар, биčïйлï кесигли турур эй унäр Mening qo‘limda tutib turgan xanjar(sifat) pichoq esa, qirquvchi va kesuvchi bir narsadir, ey unib-o‘suvchi – О могущественный, эти кинжал и нож в [моей] руке, могут колоть и резать –O mighty, this dagger and knife in [my] hand, can prick and cut

Тўлиқ мақола →
бўғим
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Бўғин.

Умуман бод, бўғим касалликлари турлари бир неча ўн кўринишга эга. — Фан ва турмуш

Бўғим-бўғим бармоқлар хиноларни қўмсаган. — Шарқ юлдузи

Тўлиқ мақола →
бўғин
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Гавда суякларининг тоғайлар, пайлар билан бириккан жойлари.

Бармоқ бўғинлари.

Қўл суяклари бир-бирига бириккан ҳаракатчан бирикмалар ҳосил қилади, бу бирикмалар бўғинлар дейилади. — Зоология

Бўғинлари ғадир-будур бўлиб кетган бармоқлари билан оғзининг икки четини артди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

2. Бир турдаги қисмлардан ташкил топган суякнинг ҳар бир қисми; сегмент.

Умуртқа бўғинлари. Бўғинларим оғрияпти.

Пайғамов бармоқларини бир-биридан ўтказиб букканда, бўғинлари қирсиллади. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

Мафосилга гирифтор бўлган кимсадек, етмиш икки бўғини зирқираб оғриди. — С. Сиёев, Аваз

3. Танаси бир турдаги қисмлардан, сегментлардан тузилган жониворлар ёки ўсимликларнинг ҳар бир қисми.

Чувалчанг бўғинлари. Қамиш бўғинлари.

4. Узвий равишда боғланган воқеа-ҳодиса, жараён ёки ташкилот ва шу кабиларнинг ҳар бир ҳалқаси, босқичи, поғонаси.

Тўғри, қоғозбозлик камайди. Лекин ходимлар қуйи бўғинларни безовта қилишнинг бошқа усулларидан фойдаланмоқдалар. Газетадан.Ошкоралик, демократия ҳам интизомнинг бўғинига айланади. — Газетадан

5. Авлод, насл.

Ёш бўғин.

Шу илдиздан ўсиб чиқар келажак бўғин. — Ғ. Ғулом, Шеърлар

[Ҳожар:] Мен қандай қилай! Етти бўғинимизда қулоғим бундай сатанг номини эшитгани ёʻқ эди. — Ҳамза, Паранжи сирлари

Энг аъло сифатли — биринчи ёки иккинчи бўғин дурагайлар ўз-ўзидан кўпайтирилади. — Ўзбекистон паррандачилиги

6. Сўзнинг бир нафас билан айтиладиган, бир ёки бир неча товушдан иборат бўлаги.

“Тош“ сўзи бир бўғиндан, болта сўзи эса икки бўғиндан иборат.

  • Бўғини бўшашмоқ (ёки қалтирамоқ) 1. Оёқ-қўли бўшашиб кетмоқ (қўрқув, ҳаяжон ва шу кабилардан). Жуман қабулхонага чиқиб, қўлидаги қоғозга қараган эди, бўғинлари бўшашиб, тиззаси қалтираб кетди. — А. Мухтор, ТуғилишБирданига бўғини қалтираб, қўрқиб қолган-да. — Баҳром ва ГуландомТопарманми, ёрим, сени? Бўғинларим тол-тол бўшаб. — Ширин билан ШакарСени кўриб, болам, бўғиним бўшади, Сенинг кўнглинг дарёдайин тошади. — Ойсулув
Тўлиқ мақола →
бўғиқ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

сфт. 1. Бўғилиб, хириллаб қолган, хирилдоқ, аниқ-тиниқ эмас, ноаниқ (овоз ҳақида).

-Ёқмайди! — деди Анзират аламнок, бўғиқ овозда. — Н. Қиличев, Қуюн

— Ўзи нима дейди, сўрадингми? — Абдусамад амакининг овози бўғиқ чиқди. — М. Мансуров, Ёмби

Яна боядек бўғиқ кулги овози эшитилди. — С. Кароматов, Олтин қум

2. Бўғов солиб тўсилган, бирор нарса билан бўғилган.

Кейин, бир вақт ҳушимга келдим. Оғзим бўғиқ. Қалин нарсага ўралган-ман. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Бўғиб, буриб, сиқиб қўйилган; тор.

Ёқаси бўғиқ кўйлак.

Катак кўйлаги, почаси бўғиқ кўк сатин шалвари озода ва ўзига ярашган. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

4. Ҳавоси нам ва бузуқ, эркин нафас олиб бўлмайдиган.

Давраларнинг бўғиқ ҳаво-сини жирканмай шимирадилар. — Ғ. Ғулом, Ёдгор

Биз оздан кейин Амударё томондан эсган салқин шабада бўғиқ ҳавони тарқатиб юборади. — Ж. Шарипов, Хоразм

5. Эркин яшаб, ишлаб бўлмайдиган; сиқиқ, зиқ, танг.

Хўжайин айтганча, узилмаган гул бўлмаса ҳам, руҳи, қалби бу чиркин бўғиқ муҳитда сўнмаган, тўзмаган кўринади. — Ойбек, Танланган асарлар

6. Унча очиқ бўлмаган, хира (ранг, тус ҳақида).

Бўғиқ ранг. Ранги бўғиқ чит.

Тўлиқ мақола →
бўғиз
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. (3-шахс бирликда бўғзи ва бўғизи)

2. 1 Томоқнинг қизилўнгач ва кекирдак бошланадиган ери; томоқ.

Одам оғзидан, мол бўғзидан осилар. — Мақол

Ҳазратқул қўзичоқнинг бўғзига пичоқ тортди. — С. Аҳмад, Юлдуз

Қитиғига тегсанг, бўғзингга устара тортишдан тоймайди баттол. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. Жон, ҳаёт-мамот рамзи.

Мусулмонқулнинг омонсиз қиличи оғайнимнинг бўғзида эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

4. Қумғон, офтоба ва шу кабилар идишларнинг қорнидан юқорисидаги тор, найсимон қисми.

Шишанинг бўғзи. Обдастанинг бўғзи. Бўғзи тор идиш.

— Қайси биридан бўлсин? — деди шишаларнинг бўғзидан ушлаб туриб.

5. Ўсимлик танасининг илдизга туташган жойи.

Бундан мақсад: кўчатнинг бўғзидаги тупроқ чўкиб, ҳаво киритмайди, илдизи яхши ривожланади. — Газетадан

  • Жони бўғизига келди
  • Гапи, сўзи бўғзига тиқилмоқ ёки бўғзида қолмоқ Муайян шароит, руҳий ҳолат таъсирида ўз фикрини айта олмай қолмоқ, гапиролмай қолмоқ. Индамади-ю, айтадиган гапи бўғзига тиқилиб қолгандай бўлди. — А. Мухтор, АсарларШу сўз бўғзига тиқилди. Айтай деди, айтолмади. — ЁшликШу пайт эшик зарб билан тақиллаб қолди. Муҳаббат чўчиб тушди. Сафаралининг гапи бўғзида қолди. — Н. Фозилов, Дийдор
Тўлиқ мақола →
боғли
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

сфт. Боғи, боғчаси бўлган, боғроғли.

беш ҳўкиздан бир қўшини, боғли ерларининг ярмини ўғлига ажраца, унинг юки анча камаяди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Қирқ кеча, қирқ кундуз ёʻл юриб, бир боғли ерга етди. — Баҳром ва Гуландом

  • Қўли (ёки қўл-у оёғи) боғли Эрксиз, қарам, асир. Токайлар биз юрамиз Қўл-у оёқ боғли? — Ҳамза
  • Кўзи боғли Хат танимайдиган, саводсиз. Буни қарангки, бутун бобокалони билан бу дунёга икки кўзи боғли келиб, боғли кетган чорвачи қашшоқнинг боласи — дўхтир! — С. Анорбоев, Оқсой
Тўлиқ мақола →
боғма
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

сфт. Бўғиб қўйиладиган ёки бўғиб, буриб қўйилган, бурмали.

Бўғма ёқа кўйлак.

Ҳотамова новча кишининг почаси бўғма шимини кўриб иккиланди, шекилли, нима дейишини билмай қолди. — А. Қаҳҳор, Картина

Ҳаял ўтмай, остонада қош-кўзларини ҳафсала билан бўяган, олақарға крепдешиндан калта енгли бўғма кўйлак кийган Қирмизхон кўринди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

  • Бўғма илон Ўлжасини танаси билан ўраб, сиқиб, бўғиб ўлдириш хусусиятига эга, турли катталикдаги илонлар оиласи. Бўғма илон ваҳшат билан бир тўлғанди-да, пастга арғимчоқдек осилиб, вишиллади. — Муштум
Тўлиқ мақола →
боғот
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от Боғлар, боғлар билан қопланган ерлар.

Оппоқ тонгдек ҳаётбахш бу садо, бу фарёд девор, том, чаман, боғотлар оша таралиб, тун бағрини тилим-тилим қилар эди. — К. Яшин, Ҳамза

Тўлиқ мақола →
бўгўв
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Кишан, банд, исканжа.

Мустамлака бўғовлари.

Тупроқ қорасовуқ бўғовида. Унинг касри дов-дарахтга ўтди. — Р. Умаров, Дўрмон боғлари

2. Тўсиқ, ғов.

Сув ёʻлига бўғов солмоқ.

3. Зулм, асорат.

Сиз шу кунларда юз йиллардан бери чекиб келаётганингиз зулмдан, азоб-уқубатдан ва бўйнингизга солинган қуллик бўғовидан қутулиб ўз тақдирингизга ўзингиз эга бўласиз. — С. Айний, Дохунда

Тўлиқ мақола →
бўғоз
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Қорнида боласи бор (ҳайвонлар ҳақида).

Бўғоз сигир. Бўғоз совлиқ.

Бўғоз қуёнларни ҳомиладорлик даврида ўз вақтида сифатли озуқа ва тоза сув бериб парвариш қилиш лозим. — Фан ва турмуш

2. Ҳомиладор.

Туғишига тўрт ой қолган бўғоз хотинлар ҳам ишга чиқмайдилар. — А. Қодирий, Обид кетмон

Бир неча бўғоз хотинлар Кулишиб, ўзидан кетди. — Ҳасанхон

Тўлиқ мақола →