Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «.SO» — результатов: 1309

Фильтр

← Все результаты

Словарные статьи

1309 · страница 1 из 66
sof

sft. 1. Begʻubor, toza, musaffo.

Sof havo. Sof suv.

Sof, yashil tabiat yuraklarga kuch bagʻishladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Sof osmonda maʼsum boqqan, Toʻlin oydir yoʻldoshim. Boychechak.

Ufqlarga otash qalab, Tong otadi sof, nafis. — E. Vohidov

2. Boshqa narsa aralashmagan; asil, toza.

Sof oltin. Sof holda uchramaydigan kimyoviy elementlar.

Bir gramm sof radiy olish uchun bir necha tonna uran rudasini qayta ishlashga toʻgʻri keladi. — Fan va turmush

3. Oʻzga unsurlardan xoli; toza.

U [rus juvon] ayvonga qarab kelayotgan kishini tanib: — E, Gʻulomjon, keling! — dedi sof oʻzbek tilida. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

4. Dogʻ tushmagan, har qanday ayb, gunoh, nuqsondan xoli; toza, pokiza, halol.

Sof vijdon. Sof muhabbat.

Nazarimda, shu oʻy uning sodda, sof yuragiga shunday azob bermoqdaki, bu azob oldida ustida qanot yozib turgan oʻlim ham pisand emasdek tuyular edi. — A. Muxtor, Asarlar

Gulnor sof nomusiga otilgan qorani butunlay yuvib tashlashga jazm qildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bu bozor ahliga, bu yerdagi sof-u nosof ikir-chikir bandalarga mening nima daxlim bor? — A. Muxtor, Asarlar

  • Sof foyda Chiqim, xarajat va shu kabilar chiqarib yuborilgandan keyin qolgan pul, daromad.
Полная статья →
sogʻ

SOGʻ 'kasali yoʻq', 'sogʻlom'. Oʻshandan beri bir kun s o gʻ boʻlsalar, uch kun kasal (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli sagʻ tarzida talaffuz qilingan (ДС, 480; ПДП, 419; Devon, III, 168); oʻzbek tilida a unlisi â un — lisiga almashgan: sagʻ > sâgʻ

Kasali yoʻq, sihat-salomatligi yaxshi; sogʻlom

Sogʻtish. Sogʻyuray desang, ozoda boʻl! Sogʻ tanda sogʻlom aql — Maqol

Sogʻ borib, salomat kelgin, Avazjon, Borgin, bolam, seni haqqa topshirdim — "Malikai ayyor"

Yoshsan, sogʻsan, ishla, oʻyna, ulfat qur, har bir shoʻxlik yigitlikda yarashadi, bolam — Oybek, Tanlangan asarlar

Полная статья →
soʻk

SOʻK 'tozalangan tariq'. Soʻk oshiga surnay (Maqol). Eski oʻzbek tilida ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot sök tarzida talaffuz qilingan (КРС, 659); hozirgi oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: sök > sok

1. Tozalangan, oqlangan tariq

Xom soʻk. Qovurilgan soʻk. Soʻk oshi. Ovqatga soʻk solmok. Soʻk tolqon

Dasturxonda yana oʻsha qurt, suzma, soʻk paydo boʻldi, saldan keyin eshikdan bir guruh qizlar koʻrindi — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Palossiz, zax sementda yotasan, Har kuni yeydigan bir choʻmich yovgʻon soʻk oshi yoki suli boʻtqadan ham mahrum boʻlib, ikki yuz gramm non va suvga kuning qoladi — "Yoshlik"

2. Ogʻziga soʻk solmoq ayn. ogʻziga tolqon solmoq q. tolqon. . . Soʻk oshiga surnay q. surnay

Nihoyat, Fayzulla chidab turolmadi: soʻkX a > ogʻzinglarga soʻk solvoldi-laringmi bugun? — X. Sultonov, Bir oqshom ertagi

Mana bugun ham Habiba bilan Qudrat, oralaridan olamushuk oʻtganday, ogʻzi-lariga soʻk solib kirib kelishdi — Q. Kenja, Togʻ yoʻlida bir oqshom

Полная статья →
sol

SOL 'xodalarni birlashtirib yasalgan suvda su— zish moslamasi'. Sirdaryoda yuribdi s o l ham hayih, yor-yor, Qishlogʻingizda bormi bizga loyih, yor-yor (Qoʻshiqdan). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli sal tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 171); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga al— mashgan: sal > sâl. lot. sol — quyosh

Musiqa gammasining beshinchi tovushi va uning nota belgisi

Полная статья →
son

ot 1. Narsalarning qanchaligini, sanogʻini, adadini hisoblash uchun xizmat qiladigan vosita; matematik tushuncha.

Butun sonlar. Kasr sonlar. Sonlar nisbati. Sonlar nazariyasi.

Son tushunchasining rivojlanishiga oʻrta asr matematiklari ham katta hissa qoʻshdilar. — OʻzME

2. Raqam.

Bir soni. Yigirma besh soni.

3. Miqdor, sanoq; adad.

Kelayotgan ayollarning soni yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar

Soʻnggi sirk, yil mobaynida respublikamizda ilmiy xodimlarning umumiy soni 103 marta., koʻpaydi. — Fan va turmush

4. Nomer; tartib nomeri.

Ikkinchi son oʻrta maktab.

Mulla Nasriddinning u sonini ochiq eslay olmasam ham, koʻrganligim xotiramda ravshan bor. — A. Qodiriy, Kichik asarlar

5. Predmetlarning miqdorini, son-sanogʻini va sanoq jihatidan tartibini bildiruvchi soʻz turkumi.

Sanoq sonlar. Tartib sonlar. Chama sonlar.

  • Son mingta Juda ham koʻp, necha-necha mingta. Yoshullini, marhuma Qurbonoy qizimizni maqtaganlar son mingta. Ularni soʻyaylik, mening oʻzimni maqtaganlar-chi? — M. M. Doʻst, Lolazor
  • Soni bor, salmogʻi yoʻq
  • Son kirdi (yoki tegdi) Durust boʻlib qoldi, tuzaldi. Unga hech son tegmaydi.[Qoʻchqorning] Qoʻpolliklari ham yoʻqolib boryapti. Kiyim-boshiga son kirib soldi. — A. Yoqubov, Sh. Shodiyev, Topilgan qiz
  • Songa qoʻshilmoq (yoki kirmoq) 1. Hisobga, qatorga kirmoq. Kimgaki boʻlmasa aql-u bilim yor, Qoʻshma uni odam soniga zinhor. — Fan va turmushSonsiz xotinning uyi songa kirmas. — Maqol[Oshno:] Bu yerlar ham songa kiradi, yashildan libos kiyadi, bogʻ-u boʻstonga aylanadi — M. M. Doʻst, Lolazor
  • Sondan chiqmoq 1. Hisobdan, qatordan, odamgarchilikdan chiqmoq. — Hadeb uyda oʻtiraverish ham odamni sondan chiqaradi, — dedi kampir Sanamga. — Sh. Xolmirzayev, ToʻlqinlarUrush hammani sondan chiqardi. — Yoshlik
Полная статья →
sop

ot Baʼzi asboblarning qoʻl bilan ushlanadigan qismi; tutqi, dasta, band.

Tesha sopi. Qoshiqning sopi. Oʻgʻirning sopi. Yoʻqolgan pichoqning sopi oltin. — Maqol

Oltmish yoshlardagi jikkak chol teshasining sopini belbogʻidan oʻtkazib, soʻriga keladi. — S. Ahmad, Jimjitlik

— Chiqinglar, — Bek atrofga sergak quloq tutib, hech sas eshitmagach, shunday shivirladi va xanjarining sopidan yanada mahkamroq changalladi. — Yoshlik

Bunday tigʻli, sopi guldor pichoqni faqat Xoʻjand ustalari yasardi. — Mirmuhsin, Temur Malik

  • Ketmonning sopini ushlamagan Dehqonchilik ishidan xabari yoʻq, umrida ketmon bilan ish qilmagan; xom. Oʻzingiz ayting-chi, axir, bu yelkasi oftob koʻrmagan soyaparvarlar, ketmon sopini ushlamagan nomardlar kolxozda nima qilib beradi? — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Sopini oʻzidan chiqarmoq Yonidan mablagʻ yoki kuch sarf qilmay, boshqalar hisobiga ish bitirmoq. — Aktga qoʻl qoʻyilib, uyingizga yetib olguncha, har qanday is-pisdan xoli boʻlib qoladi. Sopini oʻzidan chiqaryapman-da, — dedi Odil Egamberdiga. — B. Rahmonov, Xoʻjayin koʻchdi
Полная статья →
soy

ot 1. Ikki adir yoki togʻ oraligʻidagi, koʻpincha oqar suvlar harakati va boshqalar natijasida hosil boʻlgan pastlik joy, suv yoʻli, vodiy.

Boy boyga boqar, suv soyga oqar. — Maqol

Hozir koʻklam kunlari: qirlar, soylar koʻk-qizil pushti, goʻlos va tagʻin allaqancha rangli chechaklar bilan ustlarini bejab, oshiqlarga yangi hayot, yangi umid berdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Shunday vodiyda, pastlikda doimiy yoki mavsumiy oqadigan kichik daryo, ariq, irmoq.

Soy suvi. Soyda choʻmilmoq. Soydan kechib oʻtmoq.

Choy toʻkilib, soy boʻlmas, yulduz yigʻilib, oy boʻlmas. — Maqol

U bomdodni ado etgach, xarsang toshlar oralab sharqirab oqayotgan soy boʻyiga tushib, tabiatning mislsiz jamolini tomosha qildi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Miltiq stvoli ichidagi burama ariqcha.

Полная статья →