Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«.ҚА» бўйича 1158 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

1158 та · 1-саҳифа / 58
қамоқ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Озодликдан маҳрум этилган кишилар, маҳбуслар, жиноятчи ва шу кабилар қамаладиган жой; қамоқхона, турма.

Қамоқдаги қарияларга бир қултум сув, бир бурда нон ҳам беришмабди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

2. Қамоқ ҳукмини (жазосини) ўташ жараёни.

Қамоқ деподаги ишидан айирган бўлса ҳам, лекин у ерда орттирган дўстларидан айиролмади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Ўша кўнгилсиз сафари — қамоқдан қайтиб келгандан кейин маҳаллада кичкина сартарошхона очди. — Шукрулло, Сайланма

Бу қўшиқ ажойиб қўшиқдир, сўзлари куйдирар томоқни. Ўлимни назарга илмайсан, сезмайсан сургуч-у қамоқни. — Ш, Раҳмон

Тўлиқ мақола →
қад
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Бўй-баст, гавда бичими; қомат, сумбат.

Қадди келишган одам. Қадди букилган чол.

Ғуломжон чиройли қаддини букиб, онаси устига энгашди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Соқолининг оқлигига қарамасдан, унинг қаддида кексалик аломати сезилмас эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Олимов қадди барваста, семизгина киши эди. — Ҳ. Назир, Сўнгги чақмоқлар

2. Тананинг оёқлардан юқори қисми, гавда.

Костюм ҳали бўйига нисбатан ингичка бўлган қаддига кенглик қилди, кўкраги бир оз халта бўлиб, ёқаси кўчиб турибди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Бек қаддини ёстиқ устидан кўтариб, Комилга жилмайиб қаради. — Ҳ. Ғулом, Машъал

3. Киши ва нарсаларнинг бўйи, баландлиги.

Ўн кунлик меҳнат орқасида ҳар томони беш газли ва қадди уч ярим газли бир ҳужра ҳосил бўлади. — А. Қодирий, Обид кетмон

Энди у озди, соқоллари ўсди, юзи қорайди қадди чўзилди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Хирмонлар қаддини кўкдан оширинг — Ғ, Ғулом

  • Қад кўтармоқ 1. Бўй чўзмоқ, ўсмоқ. Райҳонлар қад кўтариб, ҳид сочди — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариМуроталининг ҳовлисида қад кўтарган ўрик бутун қишлоқда мавжуд бўлган дарахтларнинг энг каттаси ва чиройлиси эди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучлиКлуб деворлари кун эмас, соат сайин қад кўтара борди. — МуштумУч ҳафта ичида ғиштин сардоба ердан икки-уч газ қад кўтариб, узоқ-узоқлардан кўзга ташланадиган бўлиб қолди. — Мирмуҳсин, МеъморҲар ер-ҳар ерда кабоб, сомса, палов пиширадиган ошхоналар тезда қад кўтариб, ишга тушди. — Ж. Шарипов, Хоразм
  • Қад ростламоқ Бинокор қадами етган жой тез обод бўлади, улкан завод-фабрикалар қад ростлайди. — Газетадан
  • Қадди расо 1. Қадди расо йигит;Қадди расо тераклар.
  • Қаддини кўтармоқ Супада ёнбошлаб ётган йигит қаддини кўтариб, атрофга қаради.— Қаддини кўтаргунча, заводчи бойлардан солиқ олинмасин, — деди Ёлмонбой. — Ж. Шарипов, Хоразм
  • Қаддини ростламоқ 1. Қаддини тик, меъёрий ҳолатга олмоқ. Қурбон ота энгашиб, самоварнинг остига сим тиқаётган эди, қаддини ростлаб, Сидиқжонга қаради. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқларипулларни кўрпачага узала тушиб, ҳузур қилиб хаёлан санаб ётган Пошша хола Лаълига кўзи тушди-да, қаддини ростлади. — Д. Нурий, Осмон устуниГарчи қаддини ростлаб олган бўлса ҳам, ҳали ёш, ёмғирда қолган ғўзалар Муҳиддиннинг кўз ўнгидан ўтарди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келдиШаҳар бозорида отаси берган пулни сармоя қилиб, дўкон очган Тожи савдо-сотиқни авж олдириб, қаддини ростлай бошлади. — Мирмуҳсин, Меъмор
Тўлиқ мақола →
ҚАЛ

калтафаҳм, нодонрусчаглупыйинглизчаslow, witted

Некü тер эšит эмди кўкčин сақал, уқа бар мунï сен туру қалма қал Soqoli oqargan kishi nima deydi eshitgin, bu so‘zlarimni uqib ol, nodon bo‘lib qolma – Теперь слушай, что говорит седобородый старец, и понимай это, не стой глупцом – Now listen to what the gray – bearded old man says, and understand this, do not be stupid

Тўлиқ мақола →
qaʼr инглизча

quick auto reverseрусчабыстрый реверс (с по- мощью специального оптического датчика формируется сигнал, по которому головка пово- рачивается на 180° и реверсируется МТЛ)ўзбекчатез реверс (махсус оп- тик датчик ёрдамида сигнал шакллантири- лади, унга қараб кал- лак 180° га бурилади ва МТЛ реверсланади)

Тўлиқ мақола →
QAS инглизча

question answer (ing) systemрусчазапросно-ответная система (интеллекту- альная база данных с доступом на естествен- ном языке)ўзбекчасавол-жавоб тизими (табиий тилда фойда- ланиладиган интел- лектуал маълумотлар базаси)

Тўлиқ мақола →
қат
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Қават-қават ёки қатлам-қатлам нарсаларнинг хар бир қавати, қатлами.

Тўрт қат букланган кўрпача.

Азмиддин бир варақ қоғоздаги бир неча қат букланган хатни олиб, чироқ шуъласига тутиб, кўздан кечирди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Имонимни асрайман десанг, бу ерлардан бош олиб кетиш керак. Бўлмаса, етти қат ер тагида ёниб турган дўзахда қовуриласан. — С. Анорбоев, Оқсой

2. Тахланган, букланган нарсаларнинг ораси.

Кўрпанинг қати.

Ҳожимат бел-боғининг қатидан қоғоз чиқазиб ташлади. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

Меҳри опа биринчи конвертни очди Иккинчисини очди-ю, хатнинг қатидаги расмга кўзи тушиши билан тўхтаб, унга тикилиб қолди. — Р. Файзий, Она.

3. Маълум қалинликдаги ёйиқ нарсалар қатлами, қават.

Бир бечоранинг чеккан хўрлигини ўйлаб, ҳар куни бир қат этдан тушаман. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мана, мен геолог, неча йилдирки, Тинмай ўргана-ман тупроқ қатини. — Зулфия.

4. Саҳифа, варақ.

Варақланар етимликнинг дафтарин қати. — Ғ, Ғулом

5. Қатор 1.

6. Марта, карра, қатла.

Бироқ унинг ташвиши икки қат ошди — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Айниқса, кейинги пайтларда иш чалкашиб, ўн қат оғирлашиб кетди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар.

Нега, кўнглим, бўлдинг бетоқат? Тинчман, дедим сенга неча қат. — Миртемир.

  • Қат этмоқ с. т. айн. қатъ этмоқ (ъ).
Тўлиқ мақола →
қай
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

ҚАЙ ' қайси'. Ўт ўрдим, машоҳ тердим. Қ а й иш дуч келса, ҳилдим (Қуддус Муҳаммадий). Қадимги туркий тилда ҳам пгундай маънони билдирган бу олмош асли қаю тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 237; ДС, 408); эски ўзбек тилида бу сўз охиридаги у унлиси талаффуз қилинмай қўйган (КРС, 318), ҳозирги ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган: қаю > қай > қäй

сўр. олм. Қайси?; қандай? н -туман, залолат. Э. Шукур, Ҳамал айвони

Ҳай вақтда ўқийсиз? Қай маҳалда келдингиз? Қай даражада? Қай аҳволда?

Бир ошно из-лайдир девона дилим, Қай тараф қарасам

Бувим сўзлар хўрсиниб, Утмишидан ўксиниб: -Ўт ўрдим, машоқ тердим, Қай иш дуч кел-сақилдим — Қ. Муҳаммадий

Тонгла маҳшарда қай юз билан сенга боқаман? — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
қабо
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Узун ва кенг устки кийим.

Хонзода бегимнинг нафис қадди-қомати, ипак матодан кийган камалакдай товланувчи қабоси Аҳмад Танбалга бугун ҳар қачонгидан ҳам жозибали кўринади. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Тўлиқ мақола →
қабр
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от Одам ўлиги (мурдаси) кўмиладиган ёки кўмилган махсус жой; гўр.

Чинорли мозорда хўп меҳрибон, хўп дилкаш одам — Бобоқул отанинг қабри бор. — С. Анорбоев, Оқсой

Бу қабрларда дорга осилган Низомиддин ва унинг олти ўртоғи ётгандай бўлиб кўринарди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Тўлиқ мақола →
қаъда
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Киши вафотидан кейин унинг кейинги маросимларидан бирини, масалан, йигирмаси ёки қирқини бирор яқин қариндошиникида ўтказиш одати, таомили.

Қаъда қилмоқ.

  • Қаъда қаримас Қилиниши лозим, аммо шошилинч бўлмаган иш ҳақида. Халқимизда Олтин чиримас, қада қаримас мақоли бежиз дунёга келмаган. — Фан ва турмуш
Тўлиқ мақола →
қадр
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Жамиятда, кишилар ўртасида тутган ўрин, ўзга(лар) томонидан бўлган ҳурмат, эътибор.

Ўз қадрини билмаган бировнинг кадрини билмайди. — Мақол

Дарё сувини баҳор тоширар, Одам Кадрини меҳнат оширар. — Мақол

Оҳ, она тупроғим, ўсган жойларим Кўнглимда сақланар ҳурматинг, қадринг. — Миртемир

Кишининг қадри амали ва унвони билан эмас, ватанига, халқига қилган хизмати билан ўлчанади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Офтоб ойим қизининг қадрини бунчалик аршларгача кўтармоқда бўлган йигитга ўзида ёʻқ чексиз муҳаббат, поёнсиз эҳтиром сезмоқда. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Ҳаётда тутган ўрин; аҳамият, муҳимлик ҳолати.

Зар кадрини заргар билар. — Мақол

Газламанинг кадри жуда ошиб кетди. Эрталабки нарх кечга тўғри келмайди. — Ойбек, Танланган асарлар

У томонларда меванинг кадри баланд дейишади, ростми? Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби. Биз ҳамма нарсанинг кадрини ўзи ёʻқолгандан кейин биламиз. — Ў. Ҳошимов, Нур борки, соя бор

  • Қадр қилмоқ, қадрига етмоқ ёки қадрини билмоқ 1. Обрў-эътиборига, қадр-қимматига яраша иззат-ҳурмат қилмоқ, қадрламоқ. Бола қадрига етмаган она қадрига етмайди. — С. Абдуқаҳҳор, КўзларСаломатликнинг қадрига етмоқ, Гул қадрини булбул билар. — МақолҚулликни сезмаган ҳурлик қадрига ета олурми?! — Ҳамза
  • Қадри ўтмоқ Аҳамияти, ўрни сезилмоқ, ўрни билинмоқ, ёʻқлиги сезилмоқ. Дўстимнинг қадри ўтди, у бўлса, бунчалик қийналмас эдим.Исроил Аҳмедовнинг қадри, айниқса, ҳозир ўтяпти. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
Тўлиқ мақола →