Qidiruv

zamma Arab tili va yozuvida u unlisi oʻrnida qoʻllanadigan, vergul shaklidagi belgi.

sol SOL 'xodalarni birlashtirib yasalgan suvda su— zish moslamasi'. Sirdaryoda yuribdi s o l ham hayih, yor-yor, Qishlogʻingizda bormi bizga loyih, yor-yor (Qoʻshiqdan).

qayir QAYIR 'daryo toshganida suv bosadigan yer'. Zarafshon daryosi qayirida, yaʼni daryo suvi bosadigan yerlarda ham botqoqliklar bor (P. Gʻulomov). Qadimgi turkiy tilda

chalgʻi CHALGʻI ' uzun dastali katta oʻroq*. [Usmonali-ning] hoʻlida ch a l g i har xil ohangda "shirt-shirt" etib tortilar edi (Oʻlmas Umarbekov). Bu ot eski oʻzbek tili

sogʻ SOGʻ 'kasali yoʻq', 'sogʻlom'. Oʻshandan beri bir kun s o gʻ boʻlsalar, uch kun kasal (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat a

oʻynash OʻYNASH ’nikohsiz jinsiy aloqada boʻluvchi shaxs (erkak yoki ayol)’. Oʻ y n a sh g a ishonib ersiz holma (Maqol). Bu ot eski oʻzbek tilida oyna- feʼlining 'nikohs

kakra KAKRA 'gʻalla ekinlari orasida oʻsadigan taxir, talxa oʻsimlik'. Arihning narigi yonida k a k r a, supurgi, .. yana allahanday yovvoyi oʻtlar gʻovlab yotar edi (Asq

och OCH ’ovqat tusab qolgan’. Qorni toʻhning horni o ch d a n xabari yoʻh (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat a:ch tarzida talaffuz qilin

uvat UVAT ’ekin maydoni orasida yurish uchun qoldiriladigan yer\ ’marza 1 . Bu paykalda u v a t holdirma-dik. Bu ot qadimgi turkiy tildagi 'maydala-’, ’parchala-’, ’ajrat

toy Yoqutchadaki тый so‘zila o‘zakdosh erur. TOY ' otning ikki yashardan kichik bolasi 1 . Kun hisobin oy olar, bedov oʻrnin t o y olar (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham

qayish QAYISH ' uzun charm tasma', 'kamar'. "Qani, ketdik", — dedi—da, yelkasidagi miltihning h a y i sh in i toʻgʻrilab oldi (Parda Tursun). Qadimgi turkiy tilda ' hayvo

qay QAY ' qaysi'. Oʻt oʻrdim, mashoh terdim. Q a y ish duch kelsa, hildim (Quddus Muhammadiy). Qadimgi turkiy tilda ham pgunday maʼnoni bildirgan bu olmosh asli qayu tarz

boʻta BOʻTA ’tuyaning bolasi’. Karvondagi tuyalardan birining b oʻ t a s i bor edi. Bu ot qadimgi turkiy tilda ’bola tugʻ-’ maʼnosini anglatgan bot- feʼlidan (ЭСТЯ, II, 2

qazi QAZI ' otning toʻshi va peshnopi', ' shunday goʻngg-ni yoʻgʻon ichakka solib tayyorlanadigan maqsulot'. Kechki norin uchun katta qozonda yogli q a z i pishadi (Oybek

qayir QAYIR 'daryo toshganida suv bosadigan yer'. Zarafshon daryosi qayirida, yaʼni daryo suvi bosadigan yerlarda ham botqoqliklar bor (P. Gʻulomov). Qadimgi turkiy tilda

ort ORT ’orqa tomon’. Yuk mashinalari o r t d a holdi. Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’orqa qism’ maʼnosini anglatgan ar otidan oʻrin maʼnosini ifo — dalovchi —t qoʻshimcha

qop QOP ' narsa solish uchun maxsus tayyorlangan, xaltadan katta, qanordan kichik buyum'. Semiz yigit bir q o p yongʻoqday shaldir—shuldur, ochiqqina edi (Hakim Nazir). Q

kuy KUY ' ohang 1 . Yoʻlchi bir nafas taraddudlanib, boshha bir k u ö n i chaldi-da, .. (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni anglatgan b

yoy YOY ’qattiq yogʻochning ikki uchidan tortib, yarim doira shaklida egib yasalgan va nayza otishga xizmat qiladigan qadimgi qurol’. Hakimbek oʻn toʻrt botmon yo y n i q

yot YOT ’begona’. Qadr bilmas harindoshdan hadr bilgan yo t yaxshi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli ya:t tarzida talaffuz qilinga