Поиск

[лот. abrasio — қирилиш, едирилиш] — океан, денгиз, кўл ва йирик сув омборлари қирғоқларининг тўлқинлар таъсирида механик емирилиши. А. натижасида рельефнинг турли шаклла

бурмаланиш ва сурилмалар таъсирида тоғ минтақаларини ҳосил бўлиш жараёни. Ороген маълум бир вақт давомида Ер пўстининг ҳамма қисмини ишғол қилмасдан, ороген зона деб номл

Литосфера — Ж.Баррелл (1916) фикрича, Ернинг юқори қаттиқ қобиғи. У ер пўсти ва юқори мантиядан иборат ва астеносферанинг юқори қисмини ташкил этувчи Голицин-Гуттенберг т

Ю.М. Пушаровский (1987) бўйича, бирон-бир геосфера ёки сайёра массасини ортиши. Океан пўсти, ўтиш туридаги ер пўсти ва континентал пўст А.си ажратилади. Океан пўсти А.си

тектоник узилиш бўлиб, морфологик жиҳатдан сурилма (надвиг)га ўхшайди. Тектоник узилишни О.с. деб белгилаш унинг ётиқ қанотини фаол ҳаракатланиб, осиқ қанот остига шўнғиш

Фаол континентал чеккалар — қитъадан океанга ўтишнинг қазилма ва замонавий зоналари турларидан бири. Ф.к.ч. океанларнинг тадрижий ривожланиши етук босқичига етганда (Тинч

Қатламдаги адсорбция (ютилиш) — жинс-нефть, сув-нефть чегарасидаги қатларни ўз-ўзидан нефтнинг фаол-сирт моддалари (нафтен кислотаси, асфальтен ва б.) билан бойиши ва ким

Ер пўсти ва мантияси оралиғидаги чегара. Бу чегарада сейсмик кўндаланг тўлқинлар тезлиги кескин: 7,5—7,7 дан 7,9—8,2 км/с гача ўзгаради. Бу чегара Хорватия геофизиги номи

литосфера плиталарига таъсир этувчи кучларни аниқлаш. А.Миясиро, К.Аки, А.Шенгер (1985) фикрича, плиталарни ҳаракатга келтирувчи ва ҳаракатдан тўхтатувчи кучлар мавжуд. Б

океан тубини ташкил этувчи пўстнинг бир тури (А.Вегенер, 1915). «Сима» отамасининг синоними. О.п.-нинг вертикал кесими сейсмик маълумотларни изоҳлаш ва чуқур бурғилаш дал

океан ўрталиқ тоғ тизмалари билан континентал этаклар оралиғида жойлашган ва океан тубини ҳосил қилувчи текисликлар. А.т. остида олигоценгача пайдо бўлган жинслар ётади,

Континентал пўст — қитъаларни ҳосил қилувчи ер пўсти тури. К.п. жинслари океан пўстларига нисбатан кремнезем ва ишқорларга бойлиги билан ажралиб туради, шу сабабли улар «

Океан туби спрединги — плиталар тектоникасининг асосий концепцияларидан бири бўлиб, унга кўра замонавий океанлар туби бир йилда 2—4 см дан (Атлантика ва Ҳинд океанлари) 1

ўрталиқ тоғ тизмалари билан ифодаланган. Бундай тизмаларнинг бири иккинчисини давом эттиради, улар бир неча жойларда бир-бири билан «уч ёқлама уланган»: Ғарбий Чили ва Га

И.Т.Уилсон (1965) фикрича — тектоник бузилишлар. Т.ё. литосфера плиталарининг дивергент чегаралар бўйича икки томонга сурилиш жараёнида пайдо бўлади. Улар кўндаланг ёриқл

континентларнинг горизонтал йўналишда аста-секин силжиши. Силжиш тўғрисида жуда кўп фаразлар яратилган (С.В. Кэри, А.Л. Ди-Тоит, Л.К. Кинг, А.Г. Смит ва б.). 1958 йилга к

Л.Эйлер фикрича, ер юзасидаги ҳар қандай нуқта бўлиб, шу нуқтадан ўтувчи нисбий ўқ атрофида литосфера плиталарининг айланиш ҳаракати. Шу назарияга мувофиқ ҳаракатнинг ушб