Қидирув

фл. 1. Бирор истак, тилак, ният билдирувчи сўз, гап айтмоқ.

Ҳазратим, мен мунглик, қизингиз сизга худодан Шайх Саъдийнинг умрини тилайман! Илоҳим юзга киринг! — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

У тилида Майлингиз, деса ҳам, дилида Худо оқ ёʻл берсин, деб тилади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ўзбекларда агар катта хурсандчилик тилайдиган бўлса, Тўй устига тўй бўлсин! дейишади. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

2. кам қўлл. айн. Тиланмоқ.

Бирор егулик тиламоқ.

Қизиқ экансан, оёғидагини ечиб берадими, бу ердагилар ҳаммаси — гадойдан нон тилайдиган қашшоқлар — Ойбек, Танланган асарлар

Жулдур-жулдур қўсқига ўраниб олган букур чол аянч овоз билан ёлвориб, бир нарса тилади. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

3. Хоҳламоқ, истамоқ.

Сиҳат тиласанг, кўп ема, Иззат тиласанг, кўп дема. — Мақол

Анвар ака эртага чаҳоршанба кечқурун, тиласангиз — очиқча, тиламасангиз, яширинча бўлса ҳам, бизникига келинг — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Қиятга ёрдамга? Уйимизга қон тилаб бостириб келгани учун-ми? — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Унинг истиқболига туришни ва бўйнига осилиб йиғлашни тиласа-да, қаршисидаги олабўжилар бунга моне эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

фл. Тиламоқ феълининг биргалик нисбати.

от 1. Бирор истак, ният билан, ниманидир тилаб айтилган гап, дуо ва шу кабилар.

Тила тилагингни.

Менинг биринчи холис тилагим, албатта, мазлум халқ тилидан бўла-дир: бундан сўнг Тошкент ҳокимлигига ҳар қандай бўлмағур одам қўйилмасин. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мулла Абдураҳим қуръондан қисқа бир оят ўқиб, хон ҳазратларига энг олий тилаклар билдирди-ю, ниҳоят, мақсадга ўтди — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Ҳордиқларига бўлар Шу қиз баъзан овунчоқ, Ёмон кўздан асрасин Тилаги бўлар ҳар чоқ. Ғайратий. Худо ўз паноҳида асрасин ҳеч бўлмаганда, шу тилагимга етказсин худо! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Қўлда қадаҳ, тилда эса тилаклар. — Ё, Мирзо

2. Бирор нарсани амалга ошириш, унга эришиш учун бўлган ички интилиш, ҳиссиёт; истак, ният.

Бир ҳафтадан кейин тоғам ҳақида бирор маълумот олиш тилагида Муроджон ишлаб турган корхонага қараб жўнадим. — Ғайратий, Узоқдаги ёр

Уста узун ва қалин мўйловини қимирлатиб, Ойқизни юпатиш тилагида гапирди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Райимжон ўн олти яшар йигитчалик вақтидаёқ унда тракторни бошқариш тилаги туғилди. — Ҳ. Нуъмон, Ўз касбининг эгаси

от с. т. Тиланчи, гадой.

1949 йилнинг 8 августида Тиламчилар сарлавҳаси билан ёзилган очерким эълон қилинди. — Н. Сафаров, Оловли излар

от Кишилардан бирор нарса (садақа) тилаб, тирикчилик қилувчи киши; гадой.

Очлар, юпунлар кўп. Тиланчилар орқангиздан эргашгани эргашган. — Ҳ. Ғулом, Ҳамкасблар гурунгида

Зокирбой унинг [Ҳодиқулнинг] рўпарасида, садақа сўраб келган тиланчидай, бир лаҳза сўзсиз турди. — С. Кароматов, Бир томчи қон

Масжиди жоме бўйлаб ҳар қадамда гадой: қаландарлар, тиланчи болалар, кампирлар. — Ойбек, Танланган асарлар

фл. Беришни сўраб илтижо қилмоқ (егулик, ичгулик нарсалар ҳақида); тиланчилик қилмоқ.

[Ҳайдар] Ҳар кун бозорларни айланиб, қаландарлар одатича, ғоят оддий тирикчилиги учун керакли нарсаларни тиланиб топарди. — Ойбек, Навоий

Бола, нон олиб чиққан киши борки, қўлини чўзиб тиланар, бир-икки қадам эргашиб борар бермаса, ҳафсаласи пир бўлиб, яна тўдага ўзини урарди. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон