Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«sinar» boʻyicha 186 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

179 ta
sinmoq
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

fl. 1. Parchalanmoq, maydalanmoq, boʻlaklarga ajralmoq, uzilmoq.

Shisha sindi. Qalam sinib soldi. Koʻza kunda sinmaydi, kunida sinadi. — Maqol

Qayin daraxtining egilgani —singani, Er yigitning uyalgani — oʻlgani. — Maqol

Qoʻlidagi dastalangan paxta gulli piyoladan biri yerga tushib, chil-chil sindi. — T. Ashurov, Oq ot

Oyogʻingning ostida nogoh Chirs etar-u, sinib tushar shox — X. Davron, Bolalikning osmoni

Yel ketma-ket boʻkirar, bunga chiday olmagan shox-shabbalar chars-churs sinar edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Zarb yeb shikastlanmoq, parchalanmoq (gavda suyaklari haqida).

Umar bilagi sinib, boshi yorilib, tuproqda behush yotardi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

3. Shikastlanib ishdan chiqmoq, yaroqsiz holga kelmoq.

Arava sindi, hoʻkiz oʻldi. — Maqol

— Xafa boʻlmang, aka, — dehqonning yelkasini qoqib yupatdi Yoʻlchi, — falokat emas —

arava sinadi, tuzatiladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Singan sozi qaytadan Tilga kirganday, Xazon boʻlgan bahori Gulga kirganday. — Gʻayratiy

4. Konkurensiyada, raqobatda yengilmoq, bankrotlashmoq, xonavayron boʻlmoq.

[Saidahmad:] Zamon juda loyqalanib ketyapti, hali qarasang, u boy sinibdi, hali qarasang, bu boy. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

5. Maʼnaviy zarba olmoq.

Odamning koʻngli nozik boʻladi: bir kichkina narsa bilan yo sinadi, yo koʻtariladi. — M. Ismoiliy, Bizning roman

— Agar bolaning ruhi sinsa, shunaqa betga chopar, kattaga soʻz qaytaradigan, qaysar boʻladi, — dedi [Akbarxoʻja]. — P. Tursun, Oʻqituvchi

6. Yengilmoq, mahv boʻlmoq.

Sinmas iroda. Haqiqat bukiladi, ammo sinmaydi. — Maqol

  • Beli sinmoq 1. Beli shikastlanmoq. Meʼmor Najmiddin Buxoriy koʻtargan alamni fil koʻtarsa, beli sinardi. — Mirmuhsin, Meʼmor[Azizboy:] Ho, ho Koʻp chiranma, Poʻlat! Azizboy bilan olishganlardan koʻpining beli sinib ketgan-a! — N. Safarov, Sharq tongi
  • Boshida kaltak sinmoq
  • Beli sinmagan pul Yangi, shaldiroq pul.
Toʻliq maqola →
sinamoq
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

fl. 1. Sinovdan oʻtkazmoq, tekshirmoq, tekshirib koʻrmoq.

Tayyor mashinalarni sinamoq. Sinamagan otning sirtidan oʻtma. — Maqol

Er yigitni maydonda sina. — Maqol

U [Aziz Abdurazzoq] faqat sheʼr yozib qolmay, nasriy hajvchilikda ham kuchini sinamoqda. — Mushtum

Shildir-shildir qamishga sirgʻam tushdi, yor-yor, Sinalmagan yigitga singlim tushdi, yor-yor. — Oq olma, qizil olma

2. Bir predmetni (masalan, dorini, taomni) ishlatib koʻrib yoki isteʼmol qilib, taʼsirini aniqlamoq.

Tohirjon kinoya bilan jilmaydi: — Barcha dorini sinadim. Meniki bedavo dard. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Imtihon qilib, bilim darajasini aniqlamoq.

Oʻquvchilarni fizikadan sinab koʻrmoq.

4. Oʻsmoqchilab soʻramoq, qoʻyniga qoʻl solmoq.

Uning [Hotamning] saxiyligi rostmi, yolgʻonmi — sinash maqsadida, bir-ikki odam oʻsha tulporni soʻrab, oldiga borishibdi. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

5. Boshidan kechirmoq, oʻz tajribasida, hayotida koʻrib bilmoq.

Qarzga yoʻliqqandan koʻra, baloyi nogahonga yoʻliqqan yaxshi. Hammasini sinadik. — Oybek, Tanlangan asarlar

Sinasin oʻz baxtini, Baxti qoʻllasin uni. — H. Olimjon

Toʻliq maqola →
sinf
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot Kishilarning tarixan shakllangan ishlab chiqarish tizimida, ijtimoiy mehnatni tashkil etishda muayyan mavqe va oʻringa ega boʻlgan, ishlab chiqarish vositalariga, ijtimoiy boylikning taqsimla-nishiga bir xil daxldorligi va manfaatlarining umumiyligi jihatidan birlashgan katta guruhi; nisbatan barqaror boʻlgan katta ijtimoiy qatlam.

Ijtimoiy sinflar. Mulkdorlar sinfi.

Oʻzbekistonda fuqarolarga mulkdor boʻlish huquqining berilishi jamiyatni qarama-qarshi sinflarga boʻlib oʻrganish gʻoyasini ham inkor etadi. — OʻzME

Hozir sotsiologiyada jamiyatni sinflarga va boshqa ijtimoiy guruhlarga boʻlishning turli mezonlari ilgari surilmoqda. — OʻzME

Toʻliq maqola →
sinch
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot 1. 1 Bino va inshootlar devorining taglik yogʻoch bilan sarrovi oʻrtasiga qadalgan yogʻochlar.

Laylak uya bostirmaning oldi koʻtarilib, orqasi koʻcha tomonga bosib keta boshladi. Uncha zich qilib solinmagan sinchlar orasidan duv etib guvalalar toʻkilib tushdi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

2. Imoratning, devorning shu qismi uchun bop yogʻoch.

Imoratga sinch olmoq.

  • Sinch devor Sinch qadab, guvala terib qurilgan devor. Oʻrtasiga atirgul, rayhon va gultojixoʻroz ekilgan hovlining oʻng tomonidagi yoʻlak boʻylab yurib, yuqoridagi sinch devor pastak uyga kirishdi. — Mushtum
  • Sinch uy Devorlari sinch qadab qurilgan uy. Pastak guvala devordan tortib, boloxonali sinch uylarning koʻpi pinagini buzmay, gerdayib turardi. — Sharq yulduzi
Toʻliq maqola →
singa

ot Vitamin yetishmasligi tufayli yuz beradigan, darmonsizlik, tish milklarining boʻshashuvi, qonashi va tishlarning toʻkilishi bilan xarakterlanadigan kasallik.

C vitamini raxit, avitaminoz, singa kasalliklaridan saqlaydi. — Saodat

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 179 →

Taʼriflar ichida

6 ta
shox-shabba

shox-shabba Daraxt yoki butaning shoxlari hamda shoxlardan iborat qismi. Shox-shabbalarni kesmoq. Yel ketma-ket boʻkirar, bunga chiday olmagan shox-shabbalar qars-qars si

olis

1. дальний, далёкий; далеко; olis joy далёкое место; olisdagini aravalaguncha, oldindagini to‘rvala посл. лучше накладывать в ближнюю торбу, чем нагружать в дальнюю арбу;

nari

туда, на ту сторону; дальше; nari borsam hoʻkiz oʻlar, beri kelsam arava sinar погов. (букв. пойду туда — бык околеет, пойду сюда — арба развалится); соотв. пришёл в тупи

boj

boj tar. esk. Oʻrta asrlarda Sharq mamlakatlarida savdogarlar, hunarmandlar va boshqalardan olinadigan soliq. Shosh ahli, tamomiy fuqaro bojni oʻz vaqtida toʻlagan. Mirmu

boʻkirmoq

bo‘kir Ovozi boricha baqirmoq, hayqirmoq. Boyib ketsang, boʻkirma, Yoʻl yurganda soʻkinma. Maqol. Egamberdiyev mast tuyaday boʻkirdi. A. Muhiddin, Hadya Ollobergan tagʻin

sinmoq

sin Parchalanmoq, maydalanmoq, boʻlaklarga ajralmoq, uzilmoq. Shisha sindi. Qalam sinib soldi. Koʻza kunda sinmaydi, kunida sinadi. Maqol Qayin daraxtining egilgani —sing

Ertaklar

1 ta
Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis