Поиск

fl. 1. Kermoq feʼlining oʻzlik va majhul nisbati.

Abdulvohid, goʻyo boshidan sovuq suv quygandek, seskanib ketdi, qirra burnining kataklari kerildi. — Oybek, Nur qidirib

2. koʻchma Maqtanmoq, gʻururlanmoq, taltaymoq.

Sultonov endi har qancha kerilsa, koʻkragini baland koʻtarsa arzirdi. — M. Mansurov, Yombi

Ishni doʻndirib qoʻyib kerilingki, boshqalar qoyil qolsin-da. — Mushtum

fl. Ikki tomonga tortib, orasini ochmoq, yirmoq.

Mahkam aka botinkani qoʻliga olib, dastasini kerib berdi. — R. Fayziy, Sen yetim emassan

Begʻubor osmonda bir kalxat qora qanotlarini kerib, boʻynini choʻzib, alanglab yuribdi. — A. Muhiddin, H. Tojiboyev, Otash qalbli qiz

n oedema

rvsh. 1. Talab-ehtiyoj bor, darkor, zarur.

Joy kerak. Oziq-ovqat kerak. Kitob kerak.

Bir tovuqqa ham don kerak, ham suv kerak. — Maqol

Tuya

yantoq kerak boʻlsa, boʻynini choʻzadi. — Maqol

Qishloqdagilarni boqish uchun pul kerak, kiyim kerak. — Oybek, Tanlangan asarlar

Agar odam, odam bolasiga oʻxshab umr kechiraman desa, unga koʻp narsa kerak boʻlar ekan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Yordamchi soʻz vazifasida

3. 1) feʼlning -(i)sh qoʻshimchali shakliga birikib, tasviriy shaklni hosil qiladi va oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan harakatni bajarish lozim boʻlgan harakat ekanligi maʼnosini bildiradi.

Aytishim kerak. Xabar olish kerak. Dam olish kerak.

Hozirgi kunda ilm-fanning biror yoʻnalishida yetuk mutaxassis boʻlish uchun fanning boshqa yoʻnalishlarini ham chuqur bilish kerak. — Gazetadan

Yoshlar ulamolar oldida adab saqlashlari kerak. — Oybek, Tanlangan asarlar;

4. 2) feʼlning shart mayli shakli bilan birikib, gumon, taxmin, ehtimollik maʼnosini bildiradi.

Kelsa kerak. Bilsa kerak. Aytsa kerak. Chiroyli boʻlsa kerak. Shirin boʻlsa kerak.

U, Charosning onasi jahl ustida shu ishni qilgan boʻlsa kerak, deb oʻylagandi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

ot 1. Kashtachilik asbobi; chambar, chambarak.

2. Narsalar orasini ochib, kerib qoʻyish uchun ishlatiladigan ikki tomonlama tirgak.

Shunda dadam baqaterakning shoxidan kesib, sigirning ogʻziga kergi solsa, shishi qaytardi-qolardi. — X. Toʻxtaboyev, Sariq devni minib

sft. 1. Orasi ochiq, kerilgan; teshiklari katta.

Mirhoji boshi yumaloq, katta burnining kataklari kerik gerdaygan boy. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

2. koʻchma Oʻziga bino qoʻygan; taltaygan, kerilgan.

Mana bugun ham mingboshining kerik xotini Itvachchalarini ergashtirib chiqmasin, biram suq, biram ifloski bolalari, deganini eshitib, bormadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.