Қидирув

от 1. . айн. 1 юрак 1.

Дил уриши. Дил ўйноғи. Содда сири — тилида, Писмиқ сақлар дилида. — Мақол

Ичкаридан дилни ларзага солувчи фарёд эшитилди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Дилим бақувват, қўлим юмуш қидиради. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар.

2. кўчма Кишининг ички руҳий дунёси, ички ҳис-туйғуларининг маркази, рамзи; кўнгил, қалб.

Муҳаббат — дил меваси. — Мақол

Дилда бўлса, тилга келади. — Мақол

Киши дилини киши ҳушини олиб қўядиган куй. — М. Исмойилий, Фарғона тонг отгунча

Азизхоннинг бу гапдан дили ёришиб кетди. — С. Аҳмад, Уфқ

3. кўчма Кўнгилдаги нарса (тилак, мақсад, ният, ўй, фикр ва шу кабилар).

Дили тўғрининг ёʻли тўғри. — Мақол

Қўли қинғирнинг дили қинғир. — Мақол

Чўпон дил қилса, такадан сут олар. — Мақол

Дили яқин кишилар бир-бирининг кўнглидагини дарров топади. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

От ҳам эгасининг дилини билгандай, битта-битта қадам ташлаб, сувлиғини шиқирлатиб борар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. кўчма Кишининг хотири, эс, ёд, хаёл; кўнгил.

Тўртни ёзамиз, икки дилда. Дилимга бир гап келди. У гапларни дилимдан чиқариб юборганман.

[Ғуломжон] Қизнинг ўзини ҳам бир кўриб, суратини дилига чизиб олган эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Бизларга, истасанг — шу, истамасанг — катта кўча, дейди. Тилида айтмаса ҳам, дилида айтади. — Ойбек,Танланган асарлар

Аваз дилида Мутриб билан келишмади. — С. Сиёев, Аваз

от 1. Товарлар (маҳсулот) олди-сотдиси билан шуғулланувчи, ўз номидан ва ўз маблағи ҳисобидан ҳаракат қилувчи жисмоний шахс ёки фирма.

2. Қимматбаҳо қоғозлар, валюталар, қимматбаҳо металлар олди-сотдиси билан шуғулланувчи, ўз номидан ва ўз маблағи ҳисобидан ҳаракат қилувчи фонд биржаси аъзоси, жисмоний ёки юридик шахс.

сфт. 1. Дилни мафтун этадиган, ўзига тортадиган, ёқимли, дилрабо.

Дилбар манзара. Дилбар боғлар.

Бу ерда табиат сахий ва дилбар, Хоҳла — нур, хоҳласанг — тахтдир соя жой. — М. Эгамбердиева, Гулбарг.

Яхшиям боқийдир дилбар шеърият, Самандар мисоли ўлим билмас жон. — А. Орипов, Йиллар армони

2. от Гўзал ёр, маъшуқа, маҳбуба.

Қўлларимдан тут ўзинг, дилбар, Ойдин ёʻлга етакла мени — Э. Воҳидов, Муҳаббат

Баҳорда очилган боғнинг гулисан, Сен ҳам бир дилбарнинг жони-дилисан. — Маликайи айёр

3. сфт. Кўркамлиги, одоби ва назокати билан эс-ҳушни оладиган, чиройли.

Дилбар йигит.

Энг дилбар одамни сўрдилар мендан, Менинг отам дедим, отам, албатта! — Т. Тўла, Асарлар

Унақа [Раҳимахондек] дилбар жувон энди қаёқда! — Э. Райимов, Ажаб қишлоқ

4. Дилбар (хотин-қизлар исми).

сфт. 1. Гўзал ёр, маъшуқа, севгили.

Ғуломжон тўймаган кўзлари билан дилдорига тикилиб: Хайр, яхши қолинг, — деди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Неча вақтдан бери ҳайрон бўлибман, Ажойиб дилдора дучор бўлибман. — Қўшиқлар

Ўйласам, гулчеҳра дилдоримга дилдор ўхшамас, Лоларанг рухсорига ҳар лоларухсор ўхшамас. — Ҳабибий, Девон

2. сфт. Дилни ўзига тортувчи, кўнгилга хуш ёқадиган; ёқимли, меҳрибон.

Мунчаҳам меҳмоннавоз-у дилкаш-у дилдор экан — Ҳабибий, Девон

Орзуманд кўнглимнинг шўх дилдори сен, Севги салтанатин шуълакори сен. — Миртемир, Асарлар

3. Дилдор (хотин-қизлар исми).

сфт. 1. Кўнгли ғаш, кўнгли олинган, юраги сиқилган.

Абдусалом дилгир бўлиб, отасини кутиб ўтирган эди. — С. Сиёев, Аваз

Лекин мезбоннинг дилгир кайфияти уларнинг очилиб-сочилиб ўтиришига монелик қиларди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

Дилгир дилни шод этиш, ноҳақ йиқилганни суяш, туҳматга учраганни ҳимоя қилиш — марднинг иши. — Газетадан.

2. Юрагини олдириб қўйган, қўрқиб қолган.

Ўша даҳшатли воқеадан кейин у жуда дилгир бўлиб қолган.