Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«aqlli» boʻyicha 168 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

41 ta
aqlli
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

sft. 1. Aqli raso; miyali.

Aqlli bola. Aqlli yigit. Aqlli oʻzini ayblar, aqlsiz — doʻstini. — Maqol

Muallim oʻrta yashar, aqlli, yoshlarga mehribon kishi edi. — Oybek, Nur qidirib

Aqlli kishilarning sadagʻasi ketsang ham arziydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Aql bilan vujudga kelgan; fahm-farosatdan, bilimdonlikdan dalolat beradigan.

Aqlli tadbir. Aqlli ish.

Uning [Davlatyorning] baʼzan loʻnda va aqlli gaplarini eshitganda, Elmurod huzur qilardi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Ziyrak, fahmli, hushyor (hayvon va qushlar haqida).

Aqlli it.

Davraga eʼlonchi chiqib: — Hov, yaxshilar, hozir biz sizlarga nomerlarni: aqlli otlar oʻyinini koʻrsatamiz, dedi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

Toʻliq maqola →
aql
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Inson miyasining dunyoni aks ettirish va shaxsning voqelikka munosabatini boshqarib turadigan faoliyati; fikrlash qobiliyati.

Jonzotlar ichida birgina odamzodga aql ato etib, yuragiga diyonatni joylabdi. — N. Norqobilov, Toʻqnashuv.

2. Fikrlash qobiliyatining amali; fahm-idrok, zehn.

Aqling bilan koʻr, koʻz aldaydi. — Maqol

Qaysi vazirim aqli ziyrak, donishmandligini bildirsa, xazinamdan oʻn tillo va bosh oyoq sarpo beraman. — Luqmon Hakim.

3. Mulohaza, maslahat tarzidagi fikr.

Koʻpdan koʻp aql chiqar. — Maqol

Endi meni aqlim shukim, oʻshal kandidatingiz tomoniga oʻtganlarni qoʻlga olish uchun Nurmat akamning hovlisiga chaqirib, bir oz ziyofatcha bilan koʻngillarini topib shoyad qoʻlga olib qolarmiz. — Hamza, Burungi savollar

  • Aqldan ozmoq Fikrlash qobiliyatini yoʻqotmoq, es-hushidan ayrilmoq. Birinchi qadah chanqoqni bosish uchun, ikkinchisi — xursandchilik, uchinchisi — kayf qilib huzurlanish, toʻrtinchisi esa aqldan ozish uchun ichiladi. — Gazetadan
  • Aql bovar qilmaslik, aqlga sigʻmaslik Tasavvurga sigʻmaslik, tasavvur eta olmaslik. Nurlan aql bovar qilmaydigan hikoyasini bazoʻr tamomladi. — Gazetadan
  • Aqldan adashmoq yoki aqlini yoʻqotmoq, aqlini yemoq, aqli ketmoq Toʻgʻri fikr-mulohaza yuritish, toʻgʻri idrok etish holatini yoʻqotmoq, es-hushini yoʻqotmoq. Qizning chiroyliligiga bazzoz bola behush boʻlib, aqldan adashib yotib qolibdi. — Luqmon Hakim.Yaxshi koʻrganda, qizlar aqlini yoʻqotib qoʻyadi deyishadi. — P. Qodirov, Uch ildizBobo, xafa qilding menday oʻgʻlingni Aqling ketib, bobo, senga ne boʻldi. — Nurali.
  • Aqldan emas Aql yuritib qilingan toʻgʻri ish emas. Giyohvandlik bilan kurash yoʻlida tabiatni xonavayron qilish aqldan emas. — Saodat.
  • Aqli yetmoq Toʻgʻri idrok etmoq, mohiyatini tushunmoq.
  • Aql kirmoq (yoki bitmoq) Aql bilan ish yutadigan boʻlmoq, es-hushini yigʻib olmoq. Qachon senga aql kiradi?! — Soʻzlashuvdan.
  • Aqlni olmoq Es-hushini ogʻdirmoq, mahliyo qilmoq. Kiygani gulgun qirmizi, Aqlingni olar jodu koʻzi. — Malikayi ayyor.
  • Aqlini tanimoq Aql bilan ish tutadigan boʻlmoq, shunday yoshga yetmoq. Inson tugʻilib aqlini tanigan kundanoq tevarak-atrofni oʻrab turgan borliq haqida oʻylay boshlaydi. — Gazetadan
  • Aql tish
  • Aql oʻrgatmoq Pand-nasihat, oʻgit, yoʻl-yoʻriq tarzidagi fikr-mulohaza aytmoq. Birov qoqilganda, aql oʻrgatuvchilar, taftishchilar koʻpayadi. — S. Nurov, Maysalar ayoz urmaydi
Toʻliq maqola →
Aqlliga (oqilga) — ishorat, nodonga — kaltak.

ruschaУмному — намек, глупому — палка., Хорошему коню — одна плеть, а плохому коню — тысяча плетей., Аналогия: Умному и намека достаточно., Умному — намек, глупому — толчок., Хорошему коню только кнут кажи, а с худого — хоть не сноси.oʻzbekchaYaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi.

Yaxshi otga bir qamchi, deganlaridek, Alijon ham bir daqiqadan keyin butunlay oʻzgarib ketdi. Как говорится, хорошему коню достаточно одной плети, вот и Алиджан после одного замечания совершенно переменился к лучшему. — Ҳ. Ғулом, Танланган асарлар.

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 41 →

Taʼriflar ichida

70 ta
topish-tutishli

topish-tutishli Koʻp pul topadigan va uni joy-joyiga sarflay biladigan, topish-tutishi yaxshi; toparmon. Oʻziniyam naq koʻrsangiz: aqlli-hushli, topish-tutishli. Oydin, O

boshli

boshli Boshi, kallasi bor. Yetti boshli ilon (ertaklarda). U [Qoratoy] oʻttiz sakkiz-qirq yashar, yumaloq, katta boshli, bilaklari yoʻgʻon kishi edi. Oybek, Tanlangan asa

dunyo

dunyo Butun borliq; koinot, olam. Bogʻ koʻrki — bodom, Dunyo koʻrki — odam. Maqol Til kichik boʻlsa ham, dunyoni buzadi. Maqol Dunyoda onadan aziz, onadan moʻtabar inson

Hammasini koʻrish · 70 →

Ertaklar

53 ta
Aql va boylik
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda cholning toʻrt oʻgʻli orasidan eng aqlli va mehnatkashini tanlashi haqida hikoya qilinadi. Ertak boylik va aql oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatib b

Aqlli bola
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff

Aqlli ilon
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda bir chol va uning uyida yashovchi ilon haqida hikoya qilinadi. Ilonning bolasi tushib qolgach, chol uni qutqaradi va ilonning aqlliligiga guvoh boʻla

Aqlli olmaxon
Xalq ogʻzaki ijodi

Qahraton qishda boʻri olmaxonning uyiga kirishga harakat qiladi. Ammo aqlli olmaxon uni aldab, oʻzini himoya qilish uchun ayyorona reja tuzadi.

Aqlli qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Bir podsho tashna boʻlib, bir qizning uyidan suv soʻraydi va uning aqliga qoyil qolib, uylanmoqchi boʻladi. Qiz esa podshoga bajarilishi qiyin boʻlgan bir shart

Aqlli qiz (2)
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Hammasini koʻrish · 53 →

Sheva materiallari

4 ta
Bashtu:
Fargʻona viloyati · boshliq

boshli, esli, aqlli

Chelwegey
Fargʻona viloyati · yelvagay

Qo'qonda gelwagey yoki gelwa tezag', ya'ni yengil aqlli odam

sarasaply
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · epchil

epchil, aqlli, usta (odam)