dunyo
дунёdunyo
ot 1. Butun borliq; koinot, olam.
Bogʻ koʻrki — bodom, Dunyo koʻrki — odam. — Maqol
Til kichik boʻlsa ham, dunyoni buzadi. — Maqol
Dunyoda onadan aziz, onadan moʻtabar inson yoʻq. — Gazetadan
Dunyoda eng dahshatli narsa — yolgʻizlik. — T. Ashurov, Oq ot
2. Borliqning, mavjudotning ayrim boʻlaklari yigʻindisi, toʻplami.
Yulduzlar dunyosi.
3. Jonli tabiatning ayrim qismlari, ular yashaydigan muhit.
Hayvonot dunyosi. Oʻsimliklar dunyosi.
Tabiatni muhofaza qilish, jumladan, hayvonot dunyosini saqlash hozirgi davrda muhim ahamiyatga ega. — Gazetadan
Darhaqiqat, bular [ilonlar] gazandalar dunyosining turqi eng sovuq, zahari eng oʻtkir vakillari hisoblanadi. — Fan va turmush
Karib dengizida joylashgan Yamayka oroli nabotot dunyosining boyligi va rang-barangligi bilan mashhurdir. — Fan va turmush
4. Ijtimoiy hayot yoki turmushda yuz bergan (mavjud boʻlgan) holatga nisbatan, unga qarama-qarshi boʻlgan boshqa bir holat.
Shu yoʻsin qizlar oʻzlarining bir oʻrtoqlarini xotinlik dunyosiga uzatib, majlisdan tarqalishdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
5. Atrofimizni oʻrab turgan butun mavjudot; atrof muhit.
Torga — tor dunyo, kengga — keng dunyo. — Maqol
[Otabek] Tush koʻrar edi: Dunyoni qorongʻilik bosgan emish. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Koʻzim ochding, men dunyoni keng koʻrdim, Oʻzimni ham odamlarga teng koʻrdim. — H. Olimjon, Asarlar
6. Yer yuzi va undagi barcha odamlar, insoniyat.
Oʻzbek paxtakorining dovrugʻi dunyoga taraldi.
Butun dunyo seni olqishlar. — U. Ismoilov, Saylanma
7. Yer yuzi, undagi barcha qitʼalar, mamlakatlar.
[Haydar ota:] Agar birov menga qolgan umringni dunyoni sayohat qilib oʻtkazasanmi? desa, hech oʻylab oʻtirmasdan, shu supani bera qol, der edim. — A. Qahhor, Asror bobo
Agar dunyoning narigi burchagiga sizni opichlab borishga toʻgʻri kelsaydi, men sevina-sevina bajarardim. — Oybek, Tanlangan asarlar
dunyo aholisining teng yarmi guruch bilan tirikchilik qiladi. — K. Mahmudov, Qiziqarli pazandachilik
8. Hayot, tiriklik.
Bu dunyo oʻtar-ketar, yuzi qoralik qolar. — Maqol
Dunyoning ishlari shunaqa ekan, doʻstim. — K. Yashin, Hamza
Kim dunyodan toq oʻtibdiki, siz oʻtasiz? — S. Ahmad, Ufq
Dunyo qiziq ekan. Qachon qarasangiz, yetdim deganda qoqilasiz. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
9. koʻchma Kishining maʼnaviy, ruhiy olami, hayoti.
Sehrlar dunyosi. Ruhiy dunyo. Xayollar dunyosi. Maʼnaviy dunyo. Tafakkur dunyosi.
Sherbekning dunyosi boʻm-boʻsh, huvillab qolgandek tuyuldi. Nigorasiz turmushida halovat boʻlarmidi! — S. Anorboyev, Oqsoy
Soʻnagul oʻz dunyosi bilan band edi. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda
Ayazarda onaning ruhiy dunyosi, farzandga boʻlgan muhabbati, orzu-oʻylari aks etadi. — Saodat
Shu birgina soʻz uning [ Madumarning] butun ichki va tashqi dunyosini oʻzida aks ettirgan edi. — M. Ismoiliy, Fargona t.o.
Xayollar dunyosi keng, oʻtkir fikrli bu hassos qiz berilib, kichik-kichik hikoyalar yozar edi. — Oybek, Nur qidirib
10. Maʼlum bir ilm-fan, kasb-hunar, ijtimoiy hodisa sohasi.
Adabiyot dunyosi. Odamiylik dunyosi. Taʼlim-tarbiya dunyosi.
Adabiyot dunyosida ikki turli tanqid bor: jiddiy tanqid va hajviy tanqid. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
11. Maʼlum bir ijtimoiy tuzumga, oʻziga xos madaniy va ijtimoiy-tarixiy xususiyatlarga ega boʻlgan omillar bilan birlashgan kishilik jamiyati va u mavjud boʻlgan davr.
Qadimgi dunyo. Kapitalizm dunyosi. Sivilizatsiya dunyosi.
- Bevafo dunyo yoki dunyoyi bevafo Hech kim rahm qilmaydigan, oxiri oʻlim bilan tugaydigan, beqaror hayot. Pushti panohimizdan ayrilganimiz rostmi? Oh, bevafo dunyo! — U. Qodirov, Yulduzli tunlarBu bevafo dunyoda istak va zaruratdan tashqari koʻngil degan narsa ham bor ekan. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaEy dunyoyi bevafo! Onangdan ayrilibsan, jiyan! — Oybek, Tanlangan asarlar
- Besh kunlik dunyo Oʻtkinchi hayot, qisqa umr. Umr qisqa, besh kunlik dunyoda zavq surish gʻanimat. — Oybek, Tanlangan asarlarBesh kunlik dunyoning loyqa suvini nima qilasan, jannatdagi havzi kavsarni oʻyla, ablah! — Oybek, Tanlangan asarlar
- Bu dunyo Diniy tasavvurlarda yerdagi mavjud, yashab turilgan dunyo (narigi dunyo, oxiratga nisbatan). Hammamiz ham bu dunyoga mehmonmiz. — J. Sharipov, XorazmUning vasliga yetgan yigitning armoni boʻlmasa kerak bu dunyoda! — K. Yashin, Hamza
- Dunyoga kelmoq Tugʻilmoq. Bu bosh dunyoga kelib, nimalarni koʻrmadi-a? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarMohirabonudan ikki oʻgʻil va ikki qiz dunyoga kelib, toʻngʻichi — Azizbek toʻrtinchisi bizning Zaynab edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Dunyodan oʻtmoq (yoki ketmoq) Oʻlmoq, vafot etmoq. — Tarxon janoblari dunyodan oʻtibdilar, — dedi sardor yonidagi otliqqa. — Mirmuhsin, MeʼmorTaqdir oramizga judolik savdosini soladigan boʻlsa, Iqbol dunyodan ketdi, deb qoʻya qoling. — N. Safarov, Tanlangan asarlarPolopon vaqtingizdayoq yorugʻ dunyodan ketdingiz. Mirmuhsin, — Meʼmor
- Dunyo ilmi Dunyoviy ilm, real ilmiy mushohada. Kamina oxirat ilmiga, siz dunyo ilmiga mohirsiz. — A. Qodiriy, Kichik asarlar.
- Dunyoyi qoʻtir yoki qoʻtir dunyo Har xil hodisalar, sarguzashtlar (yaxshilik, yomonlik, moʻlchilik, kamchilik va shu kabilar)ga toʻliq boʻlgan olam. Bu qoʻtir dunyoda shunaqa odamxoʻrlar borligiga hech aqlim yetmaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻonat.o.
- Dunyoni tanimoq Hayot tarzidan, turmush sirlaridan boxabar boʻlmoq; bilim olmoq. Oʻqituvchi dunyoni tanitadi, olamni chinakamiga tushuntiradi. — Fan va turmush
- Yolgʻon dunyo Narigi dunyo (oxirat)ga nisbatan soxta, aldamchi, oʻtkinchi hayot. Aslini soʻrasangiz, hammamiz bu yolgʻon dunyoga mehmonmiz. — K. Yashin, HamzaBu yolgʻon dunyoda qancha ot surib, nechogʻliq javlon urganimiz bilan bir kun borar yerimiz shul tuproq ekan, hayhot! — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Yorugʻ dunyo Yer yuzi, tiriklik olami; roʻshnolik. Bu yorugʻ dunyoga nima uchun keldik? Hamza, — AsarlarBiz yorugʻ dunyoni koʻrish uchun tugʻilganmiz, Turgʻunoy! — A. Qahhor, Asarlar
- Ikki dunyo ayn. u dunyo-bu dunyo. Oʻzi juda aqlli-da ustozimiz, bunaqangi aqlli odamni ikki dunyoda ham topolmaysiz. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakatiUnday kelin endi ikki dunyoda ham bu jahonga kelmaydi. — E. Rayimov, Ajab qishloqMen ikki dunyoda rozi emasman. — S. Ahmad, YulduzJon birodar, xudo xayringni bersin, bu yaxshiligingni ikki dunyoda unutmasman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Miri (biri) kam dunyo Nimadir yetishmaydigan, nimadir kam boʻlgan hayot, turmush. Bobolar: Dunyoniki miri kam ikki! deganlar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarBiri kam dunyo. — T. Ashurov, Oq otBir kam dunyo emas bizning bu dunyo: Barcha hujayrasi tugal bir olam. — B. Boyqobilov, Meni kuting, yulduzlar
- U dunyo-bu dunyo 1. Har ikki dunyo, hozirgi mavjud dunyo va narigi — ilohiy dunyo. [Volidamiz:] — U dunyo-bu dunyo meni rozi qilaman desang, shu xotinni rozi qil! — dedilar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariKimda-kim birovga qoʻl berib, ixlos qoʻysa, u dunyo-bu dunyo xor boʻlmaydi. — MushtumVasya Tyuminga: — Xayr endi, uka, bu qilgan yaxshiliging u dunyo-yu bu dunyo esimdan chiqmaydi, — dedim. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariSartarosh u dunyo-bu dunyo xor boʻlmaydi. — E. Rayimov, Ajab qishloqBordi-yu, turmush quradigan boʻlsang, u dunyo-bu dunyo sendan rozi emasman. — S. Karomatov, Oltin qum
- U (yoki narigi) dunyo Diniy tasavvurlarda kishilar oʻlgach, unda abadiy yashaydigan, ilohiy, oxirat dunyo (bu, yashab turilgan dunyoga nisbatan). U dunyoda shuncha narsa boʻlsa ham, hech kim bu dunyodan ketkisi kelmaydi-ya. — P. Tursun, OʻqituvchiBir-ikki kunning ichida koʻzlari ich-ichiga tushib, narigi dunyoga ravona boʻldi. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy
- Foniy dunyo Oʻtkinchi, omonat hayot, tez oʻtib ketadigan umr. Usta goʻr va jahannam azobini foniy dunyoda bir martaba boʻyniga olib qoʻygani uchun uncha tan tortmadi. — A. Qahhor, AsarlarXoʻsh, siz bu foniy dunyo lazzatidan kechgan tarki dunyo qilgan piri murshidlardan biri ekansiz — K. Yashin, Hamza
- Qaytib kelmas dunyo Oʻzbek oyim boʻlsa, eski gina va adovatlarni qaytib kelmas dunyosiga joʻnatdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Oʻtar (yoki oʻladigan) dunyo ayn. foniy dunyo Qani, ayt, bu oʻtar dunyo zeb-u ziynatlari, bu mozordagi omborlarda yotgan hisobsiz baytulmollar faqat senga kerakmi? — K. Yashin, HamzaFarmon, kel, oʻladigan dunyoda bir otamlashaylik. — U. Ismoilov, Saylanma
- Bir dunyo Juda koʻp, behisob, beadad; juda katta. — Oh, dadajon, men shoʻrli qarigan chogʻingizda sizga bir dunyo tashvish boʻldim, — dedi Eʼzozxon. — H. Gʻulom, MashʼalGʻalaba! Olti harfdan iborat bu soʻzda bir dunyo qaygʻu, quvonch va maʼno bor! — N. Safarov, Olovli izlarHovliga chiqdim. Meni bir dunyo yumush kutib turgan edi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Dunyoga ustun boʻlarmiding Umr qisqa, abadiy yasharmiding degan maʼnoni ifodalaydigan ibora.
- Dunyodan toq oʻtmoq Turmush qurmasdan, yolgʻiz yashamoq, soʻqqabosh boʻlmoq. Na xotin, na bola-chaqa bor. Dunyodan toq oʻtdik hisob. — Oybek, Tanlangan asarlarEndi er degan shu boʻlibdimi? Bundan koʻra dunyodan toq oʻtgan yaxshiroq, yolgʻiz yurgan tinchroqdir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Dunyodan chiroqchisiz bormoq (yoki oʻtmoq) Farzandsiz oʻtmoq, befarzand qolmoq. Yoshim oltmish toʻrtga yetdi, oʻgʻlim-qizim boʻlmadi Dunyodan chiroqchisiz boraman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Dunyo koʻziga qorongʻi boʻlmoq (yoki koʻrinmoq) Nihoyatda gʻamga botmoq, yuragi siqilmoq; oʻta ruhiy tushkunlikka tushmoq. Talʼat birinchi kursdanoq Hamida degan qizni sevib qolgan, shu qiz boʻlmasa, dunyo koʻziga qorongʻi, bemaʼni koʻrinib ketardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
- Dunyo koʻrgan Turmush tajribalariga ega, hayotning bordi-keldisini koʻrgan. Birodar Ikirom, siz dunyo koʻrgan bir kishisiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Dunyoni suv bossa, toʻpigʻidan kelmaydi (yoki toʻpigʻiga chiqmaydi) Begʻam, parvoyi falak, hech narsadan tashvishi yoʻq kishi haqida. Bu odamlar toʻrt ishkali but, dunyoni suv bossa, toʻpigʻiga chiqmaydigan kishilarday bamaylixotir, huzur qilib kulishardi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Dunyoni tanigan yoki dunyodan xabardor Koʻpni koʻrgan, koʻp biladigan, bilimli.
- Dunyo turguncha turing (yoki tursinlar) Uzoq umr koʻring. Dunyo turguncha turing, asti gʻam koʻrmang. — K. Yashin, Hamza
- Ikki dunyo bir qadam Pisand emas, hech gap emas (koʻpincha masofa haqida). Sayoq uchun ikki dunyo bir qadam. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Ikki dunyoda Sira ham, aslo, hech. — Men u bilan ikki dunyoda chiqisha olmayman, — dedi Tojiboy. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Tarki dunyo qilmoq Hayot lazzatlaridan voz kechmoq. Asli oʻzim tarki dunyo qilganman. — Oʻzbek xalq dostonlari
DUNYO
1. Atrofimizni oʻrab turgan butun mavjudot, olam, jahon.DÜNYA
2. Boylik, davlat.
dunyo I
вселенная, земной шар, свет, мир
- dunyo koʻrgan разг. видевший виды; проживший в роскошной жизни
dunyo II
посл. богатство, сокровище
dunyo moli dunyoda qolar богатства мира останутся на этом свете
dunyo I
n world
dunyo II
n wealth, riches
DUNYO
1. dúnya, álem, jáhán, kosmos
2. átirap, ortalıq
3. jer júzi, insaniyat
4. ómir, tirishilik
5. baylıq, dúnya-mal
dunyo I
Welt f
- dunyo (jahon)da in der Welt
Синонимы: jahon
dunyo II
Reichtum m, Schatz m, Hort m
Синонимы: boylik
dunyo
world, universe
- dunyo boʻylab sayohat voyage round the world
- zamonaviy (hozirgi) dunyo today's world (contemporary (present-day, modern) world)
- maʼnaviy dunyo spiritual (intellectual) world
- real dunyo world reality
butun dunyoni zabt qilmoq conquer the world
butun dunyoni qoʻrquvda ushlamoq keep the whole world in a state of fear
dunyoga keltirmoq bring into the world
dunyoga hukmronlik qilmoq dominate the world
dunyoni ikki qarama-qarshi ijtimoiy sistemasiga boʻlmoq split the world into two opposing social system
dunyoni yoʻq qilmoq destroy the world
dunyoni yanada xavfsizroq qilmoq make the world safer to live in
dunyoni oʻzgartirmoq alter (change) the world
zamonaviy kishining maʼnaviy dunyosiga (maʼnaviyatiga) taʼsir qilmoq influence the spiritual world modern man
Dunyo
русскийвселенная, миранглийскийuniverse, worldфранцузскийmonde, universарабскийاَلْكَوْنُ, الْفَضَاءُ, الْعَالَمُ, الدُّنْيَا