Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ДА» бўйича 11534 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

4883 та
-да

частица 1. ведь, да ведь, же, однако же, все же

  • тўғри-да ведь правильно, правильно же

2. вносит различные интонационные оттенки

бошқа илож ёʻқ-да другого-то выхода нет

бугун яхши дам олар эканмиз-да значит, сегодня хорошо отдохнём

ўйинини кўринг-да посмотрите-ка, как он танцует!

3. в роли союзов и, но

китобни олди-да ўқий бошлади взял книгу и сразу начал читать

даволаниш у ёқда турсин, докторларга кўрсатишни-да истамайди он не только не хочет лечиться, но и показаться врачу

Тўлиқ мақола →
даф
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от Чертиб чалинадиган, доира шаклидаги ёғоч гардишга хом тери қоплаб ясалган мусиқа асбоби; чилдирма, доира.

Даф чалиниб, базм бошланди. — Мирмуҳсин, Ойна

Дилдор югуриб бориб, Давлатбахт бегимнинг хонасидан ғижжак, танбур, даф келтирди. — Ойбек, Навоий

  • Даф бўлмоқ Ёʻқ бўлмоқ, ёʻқолмоқ; бартараф бўлмоқ. Чол бобо қўли билан даф бўлинглар дегандек ишора қилиб қўйди. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакатиКелган бало ўша билан даф бўлсин, деди ичида. — С. Анорбоев, Оқсой
  • Даф қилмоқ (ёки этмоқ) 1. Қайтармоқ; ёʻқотмоқ, бартараф қилмоқ. Қўй сутининг қон туфлаш касалини даф қилишда фойдаси катта. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлариҲар қандай ёмон назарни даф қилади бу исириқ. — С. Аҳмад, УфқДушманнинг бир неча ҳужуми даф этилди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат;Бегуноҳларга ножўя даф қиладиганларни сал фаҳмласанг, шипшитиб қўй: нақ белини синдирамиз. — Муштум— Ваҳшийга тегмасанг, у сенга даф қилмайди, — деди Шубин. — Шуҳрат, Олтин зангламасАлижон чамадонини шилдираб оқаётган ариқ бўйига қўяётганида, қоплон сапчиб туриб, даф қилди. — Мирмуҳсин, Чиниқиш
  • Дафи савдо 1. Бошга тушган савдони қайтариш;
Тўлиқ мақола →
ДАЛ

ўзбекчаёʻналиш, тармоқ, шаҳобчарусчаветвь, веткаинглизчаdirection

Бу дин далï дуня далï қарšï ул, яйиšмас экигüн ёлï Дин билан дунё ёʻли бир-бирига қарама-қаршидир, иккисининг ёʻли туташмайди

Бу дин далï дуня далï қарšï ул, яйиšмас экигüн ёлï Ветвь веры и ветвь мирская противопоставлены [друг другу], и их пути не сближаются

Бу дин далï дуня далï қарšï ул, яйиšмас экигüн ёлï The branch of faith and the secular branch are opposed to each other, and their paths do not converge

Тўлиқ мақола →
дам
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Нафас, тин.

Дамим қайтиб кетяпти. Дамимни ростлаб олай. Чуқур дам олинг.

Жиндай дамимни ростлаб олай, уҳ ҳалиям оёғимнинг қалтироғи босилгани ёʻқ. Ҳамза, — Паранжи сирлари

Бахтингиз бор эканки, мендай кўли енгил, дами ўткир ромчига ёʻлиқдингиз. — К. Яшин, Ҳамза

От пишқирган дамига Эрир тоғдаги корлар. — Ойсулув

2. Ишдан бўш вақт; ором, ҳордиқ.

Дам бермоқ. Дам олмоқ. Дам бермай югуртирмоқ. Дам олиш уйи.

Эртага якшанба, дам олиш куни. Ўзбекистон баҳорининг гуркираган пайти. — Газетадан

Соҳибжон дамини олиб, яна ёʻлга равона бўлибди. — Зумрад ва Қиммат

Ҳатто Шарофат билан икки марта дам олиш уйига борганмиз. — Муштум

3. Бирор нарса ичига йиғилган, тўпланган ҳаво, газ.

Баллонга дам бермоқ. Дами чиққан баллон,

Аҳмад, дами чиққан пуфакдек, бўшашиб ўтириб қолди. — Мирмуҳсин,Меъмор

Илгари говмиш сигирнинг елинидек солиниб турадиган бағбақаси сўлган, дами чиққан пуфакдай шалвираган. — А. Қаҳҳор, Сароб

4. Ошқозон ёки ичакда овқатдан пайдо бўлган ел, газ.

Хом ўрик қоринни дам қилар, Ғўр масала — бошга калава. — Мақол

Янги узилган узум ични дам қилади. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

5. Тафт, иссиқ, ҳарорат.

Аммо ўзиям дамига ош пишадиган отахонлардан. — О. Ёқубов, Песалар.

Қиём чоғи эди. Қуёш дамини ғир-ғир эсган шамол кесар эди. — Ойбек, O.v.shabadalar.

6. Куч, зўрлик; шиддат.

Азимжон ўз ротасидаги жангчилар билан душманнинг дамини кесди. — Н. Сафаров, Оловли излар

Азмкор халқнинг даҳшатли ҳамласи офатнинг дамини кесди. — Н. Сафаров, Оловли излар

Қишнинг дами кесила бошлади. — Ойбек, Навоий

7. Кибр-ҳаво; ҳовур.

Дамидан тушмоқ (қайтмоқ). Ҳали хомсан, пишарсан, бу дамингдан тушарсан. — Мақол

Бугун Бухородан комиссия келганини эшитган бўлса керак, кечаги дами ҳам қолмаган. — С. Айний, Қуллар

Ўринбой оғзидаги ошини олдирмайдиган, тутганини шарт кесадиган, дами баландгина кўринган эди. — Ҳ. Назир, Кўктерак шабадаси

8. Буғ, ҳовур, пар

  • Дам солмоқ Кампир Авазнинг кўнглидагини билиб, дуо ўқиб, тупроққа дам солиб, сочди. — Маликайи айёрНури у кишига бориб, дам солдириб келади. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Дам урмоқ 1. Чуқур нафас олиб пуф демоқ, пуфламоқ; [Домуллани] Отхонага бошлаб кирдим. Тақсир, мана бемор, дедим. Домулла кулди Кейин дуо ўқиб, отга дам урди. — Ойбек, Танланган асарларНормат сўфи бешик-терватдай ликиллаб, нималарнидир пичирлаб ўкир, келинойисига дам урарди. — Муштуммен, деб уролмади дам. — Ҳ. ОлимжонҲаммаси [полвонлар] нима қиларини билмай, бошини қашиб, биронтаси ҳам бораман, деб дам урмади. — Зулфизар билан Авазхон
  • Дами ичига тушиб кетмоқ 1. Нафаси қайтиб кетмоқ, нафас ололмай қолмоқ. Машҳур артистнинг дами ичига тушиб кетди. — С. Аҳмад, УфқЯна дамим ичимга тушди. Бўрон нафасни бўғарди. — Ҳ. Назир, Муҳаббат[Элмурод] Бир нафас дами ичига тушиб ўтирди-да, сўнг оғир бир энтикиб: — Ҳай, майли — деди. — П. Турсун, ЎқитувчиХўжа номини эшитиб, Ғуломжоннинг дами ичига тушиб кетди. — М. Исмоилий, Фарғона т.о.;Бу — Исматхўжага айил ботди, шекилли, дами ичига тушиб кетди. Ойдин, — Ҳазил эмиш
  • Дамига тортмоқ 1. Чуқур ва кучли нафас билан ичига тортмоқ, ютмоқ. Қараса, қаттиқ бўрон кўтарилиб, аждар қизни ўз дамига тортаётганмиш. — Олтин бешикГазнинг шамоли одамни дамига тортади. — П. Қодиров, ЭркБизни шундай авраб, дамига тортаётганлар кимлар? — Нуъмон ҳожи, Мир-ҳайдар хўжа, Оқилхон тўралар. А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари. Дамини ичига ютмоқ — Гапирмасдан, жим турмоқБу ёқда қолган хотинлар дамларини ичларига ютиб, чурқ этмай туришипти. — С. Аҳмад, Уфқ
  • Дамингни чиқарма 1. Нафасингни чиқарма; Бир маҳалладан бир қизни олиб қочишди. Бойваччанинг хизматкорининг қизи эмиш Дамингни чиқарма! — Ойбек, Танланган асарлар
  • Дам емоқ Дамлангандан кейин ўз буғи билан етилмоқ. Чой дам еди.Ош дам егунча, пиёла неча бор қўлдан қўлга ўтди. — С. Айний, ДохундаОшпаз шийпон тагидаги тол тагида капгирни бошидан баланд кўтарди, бу ош дам еганлигига ишора эди. — И. Шамшаров, Ғурумсаройликлар
  • Дам емоқ Панд емоқ; бўш келмоқ, енгилмоқ. Мақтанчоққа дам емасман. — ҲабибийБировдан дам емасман, сўзга полвон, қаҳрамонман дер. — Муштум
  • Дам турмоқ Жим бўлмоқ, тинч, дим турмоқ. Дам туринг, битди қулоқлар, лаҳза, жон қурбақалар. Муқимий. Дами ичида Айтадиганини ай-толмайди, тили қисиқ.Райҳон қишлоқда, қизиникида турган кунларда Зумрадбибининг дами ичида бўлди. — Ҳ. Ғулом, Сенга интиламанТожибой қизининг ёʻқолганидан кўра одамлар ўртасида иснодга қолишидан қўрқарди. Эр-хотиннинг дами ичида, ундан-бундан сўраб суриштирайлик дейишса, гап-сўз тарқаб кетади. — С. Зуннунова, Гулхан
  • Дами кесилмоқ 1. Гапи бўлинмоқ, сўзлай олмай тўхтаб қолмоқ. У Валихонга изоҳ беришга астойдил тайёрланган эди, Валихоннинг қўл силтаб, рад қилганини кўргач, дами кесилиб, оғзини очганича, тек қараб қолди. — Ш. Тошматов, Эрк қушиХуббибой ўзининг ёʻқлигидан шикоят қилиш учун оғзини жуфтласа ҳам, аммо бирдан дами кесилиб қолди. — А. Қодирий, Обид кетмонАммо бунда куёвнинг иштироки кўрилмай, шунинг ила менинг дамим кесилиб қолди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Дамини кесмоқ (ёки қирқмоқ, қайтармоқ) 1. Қувватини кетказмоқ, таъсирини пасайтирмоқ. Иссиқнинг ва ёғли овқатларнинг дамини кесиш учун ҳеч ким пиёладан, чойнакдан қўл узмас эди. — Ойбек, Танланган асарлар;Уларнинг фикрларича, кўпни кўрган муғамбир ва пишиқ домла ўқитувчи болани яхшилаб тузламоқда ва дамини қайтариб қўймоқда эди. — П. Турсун, ЎқитувчиБу тадбир орқали айрим кўзбўямачи қаллобларнинг дамини қирқмоқчи бўлгандир. — Газетадан
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 4883 →

Таърифлар ичида

1874 та
кўз

кўз Тирик мавжудотнинг кўриш аъзоси. Кўз косаси. Кўз оқи. Кўз қорачиғи. Қора кўз. Кўк кўз. Хумор кўз. Аяган кўзга чўп тушар. Мақол Қарға қарғанинг кўз

бош

бош Тананинг бўйиндан юқориги, олдинги (одамда, ҳайвонларда) қисми; калла. Бош косаси (анатомия). Бош мия. Бош кийимлар магазини. Дўст бошга боқар, Душман — ой

пешона

пешона анат. Юзнинг қошдан сочгача бўлган қисми, манглай. Кенг пешона. Пешона суяги. Бу гаплардан ҳашарчилар қотиб-қотиб кулишарди. Раззоқ буқачи пешонасини

таг

таг Нарсанинг остки, пастки қисми, туби. Пақирнинг таги тешилибди. Туфлининг таги лой бўлибди. Қўғазордаги водокачка тикланадиган бўлса, таги билан қўпориб ташлай

бўлмоқ

бўл Юз бермоқ, воқе бўлмоқ. Кеча мажлис бўлди. Бугун бир қизиқ воқеа бўлди. Бир ойдан кейин худди мана шу катта боғда данғиллама тўй бўлди. Ў. Ҳошимов, Қалби

бўлмоқ

бўл Юз бермоқ, воқе бўлмоқ. Кеча мажлис бўлди. Бугун бир қизиқ воқеа бўлди. Бир ойдан кейин худди мана шу катта боғда данғиллама тўй бўлди. Ў. Ҳошимов, Қалби

Ҳаммасини кўриш · 1874 →

Эртаклар

415 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдаркўса ва бой
Халқ оғзаки ижоди

Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ

Ҳаммасини кўриш · 415 →

Шева материаллари

4340 та
Ал
Хоразм вилояти · қо'л

қо'л, қо'лнинг билакдан пастки қисми

Алгов
Қашқадарё вилояти · Алгов

Эҳтиёжи бор нарсани бошқалардан вақтинча олиб туриш ва бериб туриш.

Анда
Наманган вилояти · Анда

Қуданинг қудаси.

Апран
Қашқадарё вилояти · Апран

Бўялган жунлардан тўқилган, нақшинкор кигиз.

Арбамоқ
Қашқадарё вилояти · Арбамоқ

Олқишламоқ, ундамоқ; руҳини кўтармоқ.

Ҳаммасини кўриш · 4340 →

Мақолалар

1 та

Ташқи ресурслар

17 та
Гоогле Таржимон
Машина таржимаси

Ўзбек тилидан ва ўзбек тилига 100 дан ортиқ тил билан машина таржимаси.

Kiril-lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Онлайн транслитерация: ёзувни ўзи аниқлаб, матнни кириллдан лотинга ва аксинча ўгиради.

Lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Бепул ва чекловсиз кирилл–лотин транслитерацияси; ў ва ғ ҳарфларини ёзиш жараёнида тузатади.

Ҳаммасини кўриш · 17 →

Саҳифалар

4 та
Ҳамкорлар

<спан транслате="но">til.uz</спан> лойиҳасини яратаётган ва қўллаб-қувватлаётган ташкилотлар.

Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.