Qidiruv

fl. 1. Biror istak, tilak, niyat bildiruvchi soʻz, gap aytmoq.

Hazratim, men munglik, qizingiz sizga xudodan Shayx Saʼdiyning umrini tilayman! Ilohim yuzga kiring! — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

U tilida Maylingiz, desa ham, dilida Xudo oq yoʻl bersin, deb tiladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Oʻzbeklarda agar katta xursandchilik tilaydigan boʻlsa, Toʻy ustiga toʻy boʻlsin! deyishadi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

2. kam qoʻll. ayn. Tilanmoq.

Biror yegulik tilamoq.

Qiziq ekansan, oyogʻidagini yechib beradimi, bu yerdagilar hammasi — gadoydan non tilaydigan qashshoqlar — Oybek, Tanlangan asarlar

Juldur-juldur qoʻsqiga oʻranib olgan bukur chol ayanch ovoz bilan yolvorib, bir narsa tiladi. — A. Muxtor, Opa-singillar

3. Xohlamoq, istamoq.

Sihat tilasang, koʻp yema, Izzat tilasang, koʻp dema. — Maqol

Anvar aka ertaga chahorshanba kechqurun, tilasangiz — ochiqcha, tilamasangiz, yashirincha boʻlsa ham, biznikiga keling — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Qiyatga yordamga? Uyimizga qon tilab bostirib kelgani uchun-mi? — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Uning istiqboliga turishni va boʻyniga osilib yigʻlashni tilasa-da, qarshisidagi olaboʻjilar bunga mone edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

oʻzbekchatilamoq, istamoqruschaжелать, хотетьinglizchawish

Sen edgü tilä Sen (boshqalarga) ezgulik tila – Стремись к добру –wish for good

fl. Berishni soʻrab iltijo qilmoq (yegulik, ichgulik narsalar haqida); tilanchilik qilmoq.

[Haydar] Har kun bozorlarni aylanib, qalandarlar odaticha, gʻoyat oddiy tirikchiligi uchun kerakli narsalarni tilanib topardi. — Oybek, Navoiy

Bola, non olib chiqqan kishi borki, qoʻlini choʻzib tilanar, bir-ikki qadam ergashib borar bermasa, hafsalasi pir boʻlib, yana toʻdaga oʻzini urardi. — R. Fayziy, Hazrati inson

ot Kishilardan biror narsa (sadaqa) tilab, tirikchilik qiluvchi kishi; gadoy.

Ochlar, yupunlar koʻp. Tilanchilar orqangizdan ergashgani ergashgan. — H. Gʻulom, Hamkasblar gurungida

Zokirboy uning [Hodiqulning] roʻparasida, sadaqa soʻrab kelgan tilanchiday, bir lahza soʻzsiz turdi. — S. Karomatov, Bir tomchi qon

Masjidi jome boʻylab har qadamda gadoy: qalandarlar, tilanchi bolalar, kampirlar. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot Tilanchi ishi, narsa-sadaqa soʻrash.

Lekin tilanchilik, toʻgʻrisini aytsam, yomon narsa, ishlang — Oybek, Tanlangan asarlar

Hey shunday badnom qilib quvamanki, tilanchilik qilsang, kishilar sadaqa tashlamaydi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Yoʻl chetlarida oʻtirgan mayib gadoylar, tilanchilik qilib yurgan chol va kampirlar koʻz oʻngidan bir-bir oʻtdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

fl. Tilanmoq feʼlining birgalik nisbati.