Қидирув

от 1. Уйлари, ҳовли-жойлари ёнма-ён ёки яқин бўлган кишилар, оилалар, хонадонлар (бир-бирига нисбатан).

Яқин қўшни. Ён қўшни. Ҳовли олма, қўшни ол. — Мақол

Гилам соцанг, қўшнингга сот, бир чеккасида ўзинг ўтирасан! — Мақол

[Қосимжоннинг] Ойиси қўшни билан гаплашиб турарди. — Ў. Умарбеков, Она

Бир қаричликдан дуторни севаман, бир қўшни келинчакдан ўрганган эдим. — Ойбек, Танланган асарлар

[Отабек] Гузарга чиққанда, Ҳасаналининг қўшниси бўлган Али эринибгина дўкон тахтасини туширмоқда эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Иш жойи, жойлашиш ўрни ёнма-ён ёки яқин бўлган кишилар (бир-бирига нисбатан).

Қиз сўраган курсант, ҳақиқатда, Эл-муродга қўшни, иккинчи взводда ўқир эди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Ҳайрон бўлиб, сувдонга тикилди. У ковак эди — ўқ тешиб ўтибди, уни улоқтирди-да, қўшнисидан, серсоқол русдан сув тилади. — Ойбек, Қуёш қораймас

3. сфт. Ёнма-ён турган, жойлашган, бир-бирига яқин, чегарадош.

Қўшни бригада. Қўшни маҳалла. Қўшни қишлоқ. Қўшни мамлакатлар.

Йигит ялт этиб қўшни далага қаради. У ерда хотин-халажлар, бола-чақалар чувуллашиб, пахта теришаётган эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

от 1. Қовоқ тепасидаги ёйсимон тукли қатлам.

Қуюқ қош. Пайваста қош. Қош(ни) бўямоқ. Қош(ни) термоқ. Қош(ни) чимирмоқ. Қош(ни) қоқмоқ.

Самандаров бир қоши паст ва бир қоши баланд бўлиб, ўчиб қолган махоркасини чироқдан тутатиб олди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

— Ҳой-ҳой, — котиб туташ қошларини учириб қўйиб, Акбарга кўз қисди. — А. Обиджон, Аканг қарағай Гулмат

2. Баъзи нарсаларнинг олд қисми, туртиб чиққан жойи.

Айвоннинг қоши.

Хизматкорлар қўлтиғимдан кўтариб, отга мингаштирмоқчи бўлганларида, оёғим узангидан тойиб, бурним эгарнинг қошига тегиб кетди. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда

3. Узук, исирға каби буюмларга ўйиб солинган ёйсимон гул — безак.

Канизларнинг қўлларида қошлари бриллиант олтин билагузуклар, бўйинларида зебигардонлар. — Ж. Шарипов, Хоразм

4. кўм. взф. (3-шахс эгалик ва макон келишиклари шаклида — қошига, қошида, қошидан) Макон муносабатларини билдиради.

Ҳеч ким раҳм айламас қолиш ёшимга, Шакар ака, келгин менинг қошимга. — Ширин билан Шакар

Қошимдан ноз-истиғно билан кетдинг, ёмон бўлди, Қошимга ноз-истиғно билан келсанг, ёмон бўлмас. — Ж. Камол

Уч қизим бор, бир ўғлим бор қошимда, Бахт-у давлат келди етмиш ёшимда. — Ҳабибий

от Қўни-қўшнилар ўртасидаги борди-келди муносабатлари, қўни-қўшничилик.

Қўшничилик қилмоқ.

посл. (букв. если сосед твой слеп, то и ты прищуривай глаз), ≈ с волками жить — по-волчьи выть, — на чьем возу сижу, того и песенки пою.