юз
yuzюз И
от 1. 1 Одам бошининг олд томони, олд томондан кўриниши; бет.
Чўзиқ юз. Қизил юз. Кулча юз. Юзини ювмоқ.
Бошқалар бўлса, Ниёз қушбегининг сўзидан кейин ҳожининг юзига тикилган эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Қизғин бўғувчи ҳаво юзга уради. — Ойбек, Танланган асарлар
Канизак дуррасининг учи билан юзини бекитиб, тескари ўгирилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
2. Инсон бетининг у ёки бу томони; ёноқ.
Раъно супага оёқ солинтириб ўтириб олди. Кампир уни кўриб, аввал ўзини ёʻқотиб қўйди, кейин бўйнидан қучиб, у юзидан, бу юзидан ўпди. — А. Қаҳҳор, Кўк конверт
Унинг юзларида, дудоқларида йигитнинг юрагини эритувчи бир табассум ёнади. — Ойбек, Танланган асарлар
бу йигитнинг сурати ўнг юзидаги қора холи Шаҳзодага уйқу бермай қўйди. — К. Яшин, Ҳамза
3. Бирор нарсанинг устки томони, юзаси; сирт, сатҳ.
Қир юзини лолалар қоплаган. Кўк юзини булут босди. Ойнинг юзида ҳам доғ бор. — Мақол
Мана, икки ойнинг ичида яйдоқ дала юзи ям-яшил ғўза ниҳоллари билан қопланди. — Газетадан
Деразаларга урилган ёмғир парчалари ойна юзини ювиб пастга оқарди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
унинг қор юзида жимирлаб ўйнаши кўзни қамаштирарди. — Ҳ. Шамс, Душман
4. Айрим нарсаларнинг у ёки бу томони, тарафи, қирғоғи.
Кўчанинг икки юзида қатор уйлар.
— Дарёнинг бул юзида қолиб, ул юзидаги ёрига етолмай қақшаган бадбахт ошиқ шўри бошимда, — деди Ғуломжон. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Мусулмонқул Чир-чиқ бўйига келиб етганда, қушбеги бошлиқ Тошкент йигитлари ҳам сувнинг бериги юзида кутиб турган эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
5. Обрў, эътибор; юз-хотир.
Эр юзини ер очар, ер юзини эр очар. — Мақол
[Юсуфбек ҳожи:] Ҳар ҳолда ҳурматларини бажо келтир, Марғилон деган шаҳардан сенинг юзингни деб келадилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
6. Кесиш ёки чопиш асбобларининг тиғи.
Пичоқнинг юзи. Болтанинг юзи.
Гўрков кетмон урса, ер нақ тошдай, кетмон юзини қайирибди. — Ойбек, Танланган асарлар
7. мат. Текислик ёки сиртнинг чизиқлар билан ўралган қисми; сатҳ.
Доиранинг юзи. Учбурчак юзи.
8. ёки Юзига қарамаслик (бормаслик) Ўзгага бериш, сарфлаш ва шу кабиларда аяб, ҳисоблашиб ўтирмаслик.
Барака топ, айланай, йигит деган шунақа мард бўлса. Беш сўм, ўн сўмнинг юзига қарамаса! — О. Ёқубов, Тилла узук
Булар бир тийин, икки тийин, беш тийиннинг юзига қарамай, чойга, нонга ортиқча пул тўлаб кетар эдилар. — Ғ. Ғулом, Шум бола
- Ер юзи 1. Ернинг юзаси, сирти. Маматов билан Бобоёровлар бригадасида шудгор қилиш ўрнига фақат ер юзи тирмаланган, холос. — МуштумТошкент ер юзининг турли жойларидаги биродарлашган шаҳарлар билан мустаҳкам дўстлик алоқаларини ўрнатган. — Газетадан
- Ер юзини кўрмоқ Дунёга келмоқ, пайдо бўлмоқ. — Бунинг ўз оти ўзи билан. Етти ойда ер юзини кўрди. Еттивой бўлади-да, — дебдилар [бувим]. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Ёруғ юз билан Ҳеч қандай камчилик ёки айбсиз ҳолда. Баракали юк билан декадага отланиб, Яшин ёруғ юз билан хушнуд қадам ташлади. — Муштум
- Юз амри ширин Бет бетга тушиб турганда, юз-хотирга бориш, бирор иш, хатти-ҳаракатдан ўзини тийишни билдирувчи ибора. — Тўғри, юз амри ширин-да! — Турсун ака жаҳл билан эшикни ёпиб чиқиб кетди. — Муштум
- Юз бермоқ Юзага келмоқ; бўлмоқ. Бу шу қадар тез юз бердики, Ҳафиз ҳам, унинг ёнида турган одамлар ҳам йиқилганидагина кўриб қолишди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғириАсосий қурилиш ишлари кенг қулоч оттирилган бўлса, нега бундай ҳол юз бериши мумкин?! — Ўзбекистон қўриқлари
- Юз кўрар
- Юз кўрсатмоқ Пайдо бўлмоқ, кўринмоқ. Хаёл гирдобида чўмилиб ётар, Унда юз кўрсатар яшнаган сароб. — Р. Парфи, Кўзлар
- Юз очмоқ Намоён бўлмоқ, ўзини кўрсатмоқ. Янги бир китобни варақлагандай, Кунлар ўтади-ю, юз очар баҳор. — Ё, МирзоМашина кўп юрмай, дўнгликдан ўтди-ю, тамомила бўлак манзара юз очди. — Ўзбекистон қўриқлари
- Юз тутмоқ Ўзи бирикиб келган сўз англатган нарса, ҳаракат, ҳолат сари ёʻналишни билдиради. Инқирозга юз тутмоқ.Гулханий феодализм тузумининг тушкунликка юз тутган бир даврида Қўқон хонлигида яшади ва ижод этди. — ЎТАЮракларни қаттиқ ўйнатган ҳовлиқиш дамлари ўтди, энди на-фас ўнгланишга қараб юз тутди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Юз ўгирмоқ 2. Алоқани узмоқ; кечмоқ. — Менимча, уйланишдек нозик бир иш дунёда ёʻқдир, — деди Раҳмат ва Отабекка юз ўгирди. — А. Қодирий, Ўтган кунларАгар яна бир оғиз сўз айцанг, мен сендан юз ўгираман! — Мирмуҳсин, МеъморҚариндошларимиз ҳам дадамдан юз ўгиришган. Пияниста дейишади. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Юзи ёруғ Иш-фаолият, хатти-ҳаракатида камчилиги ёки айби ёʻқ ҳолатли. Хирмонимиз баракали бўлса, давлатимиз, халқимиз олдида юзимиз ёруғ бўлади. — ГазетаданЭшитдим. Ҳайтовур, бечора қизнинг юзи ёруғ бўлди. — Н. Сафаров, Танланган асарлар
- Юзи ёʻқ Ор-номуси, уяти ёʻқ; бециз. Шу тобда Мир-бадал кўзимга кўринармиди-я. Юзи ёʻқ экан! — Н. Сафаров, Танланган асарлар
- Юзи чидамаслик Орияти ёʻл қўймаслик. Ҳадеб ишдан жавоб сўраб келаверишга юзим чидамай қолди. — МуштумСодиқжон бойвачча уч таноб ер, катакдек чорбоғни анчадан бери кўз остига олиб юрар, лекин буни Пўлат отага айтишга юзи чидамай келарди. — К. Яшин, Ҳамза
- Юзи шувут Энди юзи шувут, нима қилишини билмай ўтирибди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина
- Юзи қора Айбдор, гуноҳкор ҳолатли. ўз жони ва икки боласини деб, икки лочинни тутиб берса, юзи қора бўлиб, эл ичида қандай бош кўтариб юради кейин. — К. Яшин, Ҳамза
- Юзи қурсин Нафрат, ҳазар ифодаловчи ибора. Ёмоннинг юзи қурсин.
- Юзига айтмоқ Шахсан ўзига очиқ, рўйирост айтмоқ. У, мажлисларда кимнинг айби бўлса, шартта юзига айтаверарди. — С. Аҳмад, УфқҲозир ўзлари бўлганда, юзларига айтар эдим Яхшиси, халақит бермасинлар. — Н. Сафаров
- Юзига ёпиқ Қулф ёки бошқа нарса билан маҳкамланмай беркитиб (ёпиб) қўйилган (эшик, дераза кабилар ҳақида). Бурчакда, ердан икки ярим газлар юксакликда кун ботишга қаратиб қурилган иккита кўримсиз бир бетли эшиклар юзларига ёпиқ ҳолда эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Юзига ёпмоқ (ёки бекитмоқ) Қулфламай ёки бошқа нарса билан маҳкам (очилмайдиган) қилмай беркитмоқ (ёпмоқ). Ювош ғийқиллатмасликка ҳаракат қилиб, деразани юзига ёпиб қўйди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқтувоқни ёпиб, кўча эшикни юзига бекитди-да, супага чиқиб, омонатгина ёнбошлади. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон
- Юзига оёқ қўймоқ (ёки тирамоқ)
- Юзига солмоқ Таъна, миннат тарзида ўзича гапирмоқ. Уни юз-хотир қилмай, золимлигини дангал юзига солишди. — К. Яшин, ҲамзаВаҳоланки, одамлар эсида сақлаб юраркан. Йиғиб юриб, юзингга соларкан. — И. Раҳим, Зангори кема капитани
- Юзини ерга қаратмоқ Юзи шувут ҳолга солмоқ, ор-номусдан хижолатли ҳолга туширмоқ. Ватаннинг амри шу, бурчингни бажар, Охири юзимни ерга қаратма! — ҒайратийҲасан аканинг юзини ерга қаратадиган бўлдик. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Юзини кўрмоқ Ўзи бирикиб келган сўз англатган нарса, жой ва шу кабиларда пайдо бўлмоқ, кўринмоқ маъносини билдиради. Дунё юзини кўрмоқ.Лермонтовнинг рус драматургиясининг ажойиб дурдоналари ҳисобланган саҳна асарлари фақат бир неча ўн йилдан кейингина саҳна юзини кўрди. — Газетадан
- Юзини ўгирмоқ 1. Юзини бошқа томонга бурмоқ. — Сизнинг олдингизда ечинайми? — Уялсангиз, мен юзимни ўгириб турай. — А. Қодирий, Ўтган кунларАвом улардан юзини ўгирган — Мирмуҳсин, МеъморФақат кечагина юзини ўгириб олган бу ситамкор бахт Мадумар оиласига тўлиб-тошиб, қучоқ очиб келди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Қайси юз билан Уялмай-нетмай, қандай қилиб. Энди қайси юз билан халққа қараймиз? — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушсаУндоқ бўлса, бу ерга қайси юз билан келади? — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
юз ИИ
от 1. 1 100 рақами ва шу рақам билан ифодаланган сон, миқдор.
Юз қадам. Юз сўм. Юз дона қалам. Бундан юз йил илгари. Юз даражали термометр. Юздан бир қисм. Юзгача санамоқ. Мингни юзга бўлмоқ.
Жиян, ақлинг бўлса, кишининг бир тийинига хиёнат қилма. Тийин ҳам пул, юз., сўм ҳам пул. — Ойбек, Танланган асарлар
2. с. т. Кўп, кўп марта.
Мард бир ўйлар, номард юз ўйлар. — Мақол
Адолат юз изтиробда тўлғанган қалбини енгди-ю, бошини кўтарди. — С. Зуннунова, Гулхан
Ёʻлчи ўз онасидан юз марталаб эшитган гапларни Мирзакаримбой ҳикоя қила бошлади. — Ойбек, Танланган асарлар
ЮЗ
1. Чеҳра, бет, афт.YÜZ, ÇEHRE
2. Айрим нарсаларнинг у ёки бу томони, тарафи, қирғоғи.
юз И
лицо, физиономия, щека
ўзи кўм-кўк, юзи қип-қизил сама вся зелёная, щеки румяные (Яблоня, яблоки)
борнинг юзиғ, ёʻқнинг юзи чориқ имущий ликует, а неимущий
юз ИИ
сто
бир онадан юз бола, юзови ҳам бўз бола у одной матери сто детей, и все сто – незрелые (Виноградная лоза, виноградинки)
юз номард бир марддан садақа сто малодушных не стоят одного молодца
- бир юз сто; сотня
- юзлаб сотнями; сотни
юз И
н face
айтишга юзи чидамайди it was difficult (embarrassing) for him to speak
- юз бузилиши avert one's face
- юз тузилиши features
- юз бермоқ happen
- юз тутмоқ face, head toward, aim at
юз ИИ
нум. hundred
ЮЗ
1. bet, júz, sıyaq
2. adamnıń eki betiniń alması
3. zattıń ústingi tárepi, beti, sırtı, maydanı
4. bir nárseniń eki tárepi
5. abıray, mártebe, adamgershilik, uyat
6. kesetuģın, shabatuģın ásbaplardıń júzi
8. júz (san)
юз И
1. Gesicht n, Angesicht n, Antlitz n
2. Seite f
3. (ust tomon) Fläche f, Oberfläche f
4. (oʻtkir qism) Schneide f, Klinke f
- (олд томон) юз томони Vorderseite f
- кўчанинг юзи Straßenseite f
- пичоқнинг юзи Messerklinke f
- юз бермоқ sich ereignen, vorfallen vt, geschehen vi, passieren vi, s
юз ИИ
hundert
юз марта hundert Mal
Юз
арабчаمئة, mi'aрусчастоинглизчаOne-hundred