yutmoq
ютмоқyutmoq I
fl. 1. Boʻgʻiz muskullari koʻmagi-da ogʻizdagi biror narsani tomoqsan oʻtkazmoq; ichmoq; yemoq.
Dori yutmoq. Suv yutmoq. Doʻsting uchun zahar yut. — Maqol
Yutga-nim — oʻzimniki, chaynaganim — — gumon.
Er bechora xuddi qattiq yotgan kasaldek mayni qult-qult yutibdi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq
Eʼtibor opa ishtaha bilan tolqon yamlab yutayotgan Toʻlqinjonning tim qora jingalak sochini siladi. — H. Gʻulom, Mashʼal
2. Ichiga tortmoq, soʻrmoq.
Papiros tutunini yutmoq.
Bolaligidan savagʻich changini yutib, qirqqa kirmay, oʻpkasi teshilib oʻlgan otalar, boʻzchi taqdirini bila turib, bolalariga hamon shu kasbni meros qoldirar edilar. — A. Muxtor, Opa-singillar
3. koʻchma Biror nima deyishdan oʻzini tiymoq, oshkor qilmaslik.
Ergash aka avvalgi shaxtidan tushdi nimadir demoqchi edi, gapini yutdi. — N. Safarov, Qahramonning tugʻilishi
Toʻsatdan kelib qolgan Fotimani koʻrib, yigitlar nafratlarini yutdilar. P.
4. Tursun, Oʻqituvchi.
Gʻamni yutdi, yutdi alamni. Dard quritdi koʻzdagi namni. E. Rahim.
[Bibixatcha] Gʻira-shira tongda iztirobini ichiga yutib, qoʻradan chiqdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
— Mahkam aka, — dedi Gavhar, — koʻnglingizga kelgan hamma narsani ayting, oʻtgan yildagiday ichingizga yutib yurmang. — P. Qodirov, Uch ildiz
5. Oʻz qaʼriga tortmoq, yoʻq qilmoq.
Nega xudoning qahri kelmas ekan? Nega bu ablah boyni yer yutib yubormasikin-a? — H. Tursunqulov, Hayotim qissasi
Urush ona ardoqlab tarbiyalagan farzandlarni baloday yutadi. — T. Rustamov, Mangu jasorat
- Xoda yutganday Hech narsaga egilmay, qayishmay, gʻoʻdaygan holdagi shaxsga nisbatan qoʻllanadi. Xudododbek otining jilovini ushlagancha, xoda yutgandek gʻoʻdayib turar edi. — Mirmuhsin, MeʼmorHoy, shum-oyoq, nima qilib turibsan xoda yutganday. — E. Raimov, Ajab qishloq
- Yutaman deydi Juda vahimali, qoʻrqinchli (boʻsh uy yoki hovli haqida). Huvullab qolgan uyda yolgʻiz yashash qiyin. Hovli yutaman deydi. — S. Ahmad, UfqKatta uy, hamma yoq sukunat, naq yutib yuboray deydi. — N. Fozilov, Diydor
- Qon yutmoq Nihoyatda azob chekmoq, xunob boʻlmoq. Dehqon yeriga chigʻiriqdan suv chiqarish uchun navbat yetguncha qon yutardi. — N. Safarov, Olovli izlar
yutmoq II
fl. 1. Biror ish, musobaqa, sport va shu kabilarda gʻalabaga erishmoq, muvaffaqiyat qozonmoq.
Shaxmat oʻyinida yutmoq. Kurashda yutib chiqmoq.
Arslon degan bir yigit kurashda tengqurlarini yutdi. — A. Eshonov, Bir ogʻiz soʻz
Tabrik qilaman, brigadangiz bu chopiqda ham yutib chiqdi. — Uygʻun, Hayot qoʻshigʻi
2. Lotereya, qimor va shu kabilar oʻyinda pul yoki biror narsani qoʻlga kiritmoq.
Zayomga yutmoq. Lotereya biletiga mashina yutib oldi.
— Erim yutgan pullarni, qimmatbaho buyumlarni birga olib joʻnadim, — dedi Hoji xola. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
3. Foydalanmoq, naf koʻrmoq.
Bu ishdan men hech narsa yutmayman.
Dushman oʻz kuchlarining ichkarilikdagi pozitsiyasiga mustahkam oʻrnashib olishi uchun vaqtdan yutish payida edi. — A. Ubaydullayev, Qonli izdan
Xoʻp, xatni odamlarga koʻrsatarsiz, ular xotinim ikkitaligini bilarlar Bundan siz nima yutasiz? — N. Safarov, Hayot maktabi