ютмоқ
yutmoqютмоқ И
фл. 1. Бўғиз мускуллари кўмаги-да оғиздаги бирор нарсани томоқсан ўтказмоқ; ичмоқ; емоқ.
Дори ютмоқ. Сув ютмоқ. Дўстинг учун заҳар ют. — Мақол
Ютга-ним — ўзимники, чайнаганим — — гумон.
Эр бечора худди қаттиқ ётган касалдек майни қулт-қулт ютибди. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ
Эътибор опа иштаҳа билан толқон ямлаб ютаётган Тўлқинжоннинг тим қора жингалак сочини силади. — Ҳ. Ғулом, Машъал
2. Ичига тортмоқ, сўрмоқ.
Папирос тутунини ютмоқ.
Болалигидан савағич чангини ютиб, қирққа кирмай, ўпкаси тешилиб ўлган оталар, бўзчи тақдирини била туриб, болаларига ҳамон шу касбни мерос қолдирар эдилар. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
3. кўчма Бирор нима дейишдан ўзини тиймоқ, ошкор қилмаслик.
Эргаш ака аввалги шахтидан тушди нимадир демоқчи эди, гапини ютди. — Н. Сафаров, Қаҳрамоннинг туғилиши
Тўсатдан келиб қолган Фотимани кўриб, йигитлар нафратларини ютдилар. П.
4. Турсун, Ўқитувчи.
Ғамни ютди, ютди аламни. Дард қуритди кўздаги намни. Э. Раҳим.
[Бибихатча] Ғира-шира тонгда изтиробини ичига ютиб, қўрадан чиқди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси
— Маҳкам ака, — деди Гавҳар, — кўнглингизга келган ҳамма нарсани айтинг, ўтган йилдагидай ичингизга ютиб юрманг. — П. Қодиров, Уч илдиз
5. Ўз қаърига тортмоқ, ёʻқ қилмоқ.
Нега худонинг қаҳри келмас экан? Нега бу аблаҳ бойни ер ютиб юбормасикин-а? — Ҳ. Турсунқулов, Ҳаётим қиссаси
Уруш она ардоқлаб тарбиялаган фарзандларни балодай ютади. — Т. Рустамов, Мангу жасорат
- Хода ютгандай Ҳеч нарсага эгилмай, қайишмай, ғўдайган ҳолдаги шахсга нисбатан қўлланади. Худододбек отининг жиловини ушлаганча, хода ютгандек ғўдайиб турар эди. — Мирмуҳсин, МеъморҲой, шум-оёқ, нима қилиб турибсан хода ютгандай. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Ютаман дейди Жуда ваҳимали, қўрқинчли (бўш уй ёки ҳовли ҳақида). Ҳувуллаб қолган уйда ёлғиз яшаш қийин. Ҳовли ютаман дейди. — С. Аҳмад, УфқКатта уй, ҳамма ёқ сукунат, нақ ютиб юборай дейди. — Н. Фозилов, Дийдор
- Қон ютмоқ Ниҳоятда азоб чекмоқ, хуноб бўлмоқ. Деҳқон ерига чиғириқдан сув чиқариш учун навбат етгунча қон ютарди. — Н. Сафаров, Оловли излар
ютмоқ ИИ
фл. 1. Бирор иш, мусобақа, спорт ва шу кабиларда ғалабага эришмоқ, муваффақият қозонмоқ.
Шахмат ўйинида ютмоқ. Курашда ютиб чиқмоқ.
Арслон деган бир йигит курашда тенгқурларини ютди. — А. Эшонов, Бир оғиз сўз
Табрик қиламан, бригадангиз бу чопиқда ҳам ютиб чиқди. — Уйғун, Ҳаёт қўшиғи
2. Лотерея, қимор ва шу кабилар ўйинда пул ёки бирор нарсани қўлга киритмоқ.
Заёмга ютмоқ. Лотерея билетига машина ютиб олди.
— Эрим ютган пулларни, қимматбаҳо буюмларни бирга олиб жўнадим, — деди Ҳожи хола. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
3. Фойдаланмоқ, наф кўрмоқ.
Бу ишдан мен ҳеч нарса ютмайман.
Душман ўз кучларининг ичкариликдаги позициясига мустаҳкам ўрнашиб олиши учун вақтдан ютиш пайида эди. — А. Убайдуллаев, Қонли издан
Хўп, хатни одамларга кўрсатарсиз, улар хотиним иккиталигини биларлар Бундан сиз нима ютасиз? — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби