ёзмоқ
yozmoqёзмоқ И
фл. 1. Ўроғлиқ, тахланган нарсани очмоқ, ёймоқ.
Гиламни ёзиб кўрмоқ.
Бостирмада Зиёдахон супра ёзиб, ун элаб ўтирар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Ҳаммасига дастурхон ёзиб, сувнинг ўрнига шарбат, асал билан қанд-у новвот, зиёфат устига зиёфат қилди. — Юсуф ва Аҳмад
2. Ғижимланиб, бужмайиб қолган нарсани текисламоқ.
Солиев холи қолгач, ғаладондан сарғайиб кетган аллақандай қоғозларни олиб, кафти билан ғижимини ёзди. — Муштум
3. Тўшамоқ, солмоқ.
Башорат ўзини қаёққа қўйишини билмас, опаларига кўрпача ёзиб, яхшилаб ўтиришларини илтимос қилар эди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
Она-бола бир ўрин ёзиб ётдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. Очмоқ, ёймоқ; ростламоқ; кермоқ.
Панжасини ёзмоқ. Қанот ёзмоқ.
Пирнафас ака қулочини ёзиб, кучи борича санч-қини отди. — Ж. Шарипов, Хоразм
5. Тўпланиб, ўралиб, уйилиб турган нарсани ёймоқ, тарқатмоқ.
Хирмондаги пахталарни ёзмоқ.
Беш танобга солинган тупроқни ёзиб, очилган ерни ҳам чопиб, шудгор қилиб қўяди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Сочингни ёзма дедим-ку! Қулоғингга тош биткур! — Н. Сафаров, Саодатнинг қиссаси
Пастроқда заррин попукларини ёзиб, хотин-қизлар артелининг байроғи ҳилпирайди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
6. Чиқармоқ, очмоқ.
Кимдир суқиб кетган тол ёғочи кўкариб, япроқ ёзди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Ариқ лабларида ниҳол барг ёзар, Теварак гулбаҳор, теварак кўркам. — Р. Бобожон
7. Тарқатмоқ, ёʻқотмоқ.
Хафалигини ёзмоқ.
Бечора канизлар дард-аламларини ўйин-кулги билан чиқарар, ғамларини шу билан ёзардилар. — Ж. Шарипов, Хоразм
- Кўнглини ёзмоқ Дард-у ҳасратини айтиб, ғам-аламдан фориғ бўлиб, кайфиятини яхшиламоқ. Гаплашиб, кўнглимни ёзгим келяпти. — С. Аҳмад, ЮлдузҚўшиқ айтиб, кўнглимизни ёзамиз Эринсак, дуторнинг торин узамиз. — Юсуф ва Аҳмад
- Оёқнинг чигилини ёзмоқ Бир оз юриб, оёқ увушганини тарқатмоқ. Иброҳимов оёғининг чигилини ёзгани ўрнидан турди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Қанот ёзмоқ 1. Қанотини ёймоқ, кермоқ. Кейин бир тўхтаб олди-да, [бургут] қанотларини ёзиб, олдинга талпинди. — Ў. Умарбеков, ЧаросҚалбимда янги бир орзу — Шерободга отланиш орзуси қанот ёзди. — Ўзбекистон қўриқлари
ёзмоқ ИИ
фл. 1. Қоғоз ёки бошқа нарсага бирор белги (ҳарф, рақам) туширмоқ, ёзув орқали ифодаламоқ; битмоқ.
Ариза ёзмоқ.
Ёзганда ҳам, тез-тез, китобга кўз ташлаб, чапдан ўнгга қараб ёзарди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Бўтабой оёғи билан ерга бир нима деб ёзди-ю, яна ёʻлда давом этди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
2. фолк. Баён қилмоқ, айтмоқ; ифодаламоқ.
Шарҳи дилим кимга ёзсам, Шакар деб дунёни кезсам. — Ширин билан Шакар
3. Ёзма равишда мурожаат қилмоқ; матбуот орқали хабар, маълумот бермоқ.
Ҳа, кимга ёзсин бўлмаса, Охунбобоевга ёзса бўлармиди? — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Султонбекдек бир давлатманд ўз ўғлини мавлуд тўйи билан кесди, деб газетага ёза-ман. — Ойбек, Танланган асарлар
4. Рўйхатга киритмоқ, рўйхатда қайд этмоқ; аъзо қилиб олмоқ.
Шанбаликка ҳаммани ёзди, мени ёзмади. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак
биттагина кир дастурхонни тилга олиш билан бу ҳовлининг жиҳоз-амлокини — рўзғорини ёзиб чиқилган бўлинур. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
5. Ёзма бадиий ёки мусиқавий асар яратмоқ, ижод қилмоқ.
Ҳикоя ёзмоқ. Опера ёзмоқ.
[Эгам Раҳимов] Журналист сифатида қанчадан-қанча очерклар, ҳикоялар, публицистик мақолалар ёзди. — Х. Ёдгоров, Ҳаёт тўлқинлари
ёзмоқ ИИИ
фл. 1. эск. Айн. адашмоқ 2.
Ёʻлдан ёзмоқ.
2. Гуноҳ қилмоқ.
— Шу қийналиб ётган бева-бечоранинг қадри бир қушча ёʻқми? Ахир улар худога нима ёзибди! — деди Абулбарака. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар
Худога нима ёз-дим? Наҳот ўтган-кетганнинг қўлига термилиб, қариб-чириб адо бўлажакман? [деди Матпано]. — С. Сиёев, Ёруғлик