yoʻq
ёʻқyoʻq
rvsh. 1. Mavjud emas; zid. bor 1.
Oʻzingda yoʻq — olamda yoʻq. — Maqol
Bu atrofda bironta xonadon yoʻq.
Korxonada oziq-ovqat mahsulotlari bilan savdo qiluvchi magazin yoʻq. — Gazetadan
Odamzod shundayki, bor narsa asta-sekin yoʻqolsa ham, payqaydi, lekin yoʻq narsa asta-sekin paydo boʻlsa, payqamaydi. — A. Qahhor, Asarlar
2. Javob ichida kelib, inkor maʼnosini ifodalaydi; zid. ha.
Sidiqjon bir sonini egarga qoʻyib, juvonga tomon oʻgirilib oʻtirdi: — Bu yerlar ham Qoʻshchinorga qarash-limi? — Yoʻq. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
— Siz ham qiziqsiz-da, Hoji xola. — Yoʻq, qiziq emasman, toʻgʻri gapni qilyapman, Toʻraxon. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
— Bilasizmi, Yoʻlchi, kimni sudradingiz? — Yoʻq, kim oʻzi u it? — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Gap oldidan kelib, oldingi gapda bayon etilgan fikrga eʼtirozni bildiradi.
Yoʻq, seni sharmanda deb taʼna eshitishni xohla-mayman. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Yoʻq, janobi boy, savodli bilan savodsiz hech mahalda bab-baravar emas. — K. Yashin, Hamza
— Yoʻq, yoʻq, singlim, — yalindi Rahim Saidov —Oʻtinaman, hozir bering. Juda ham zarur! — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri
4. Biror (oʻylangan) narsaning unday emasligini, yuz bermasligini bildiradi.
Olimjon oʻn besh kunda qaytmoqchi edi. Bir oy oʻtdi — yoʻq, ikki oy oʻtdi — yoʻq. Na xat bor, na xabar. — Oybek, Tanlangan asarlar
Ertoyev Barno rozi boʻlib qolmasa, deb bir seskanib tushdi, yoʻq, qiz noz bilan boshini chayqadi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
Yolgʻiz qoʻyni haydash nuqul azob. Boʻynidan sudrayman — yoʻq, dumbasiga arqon solib tortaman — yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
5. ot vzf. Kambagʻal, qashshoq; nochor.
Bor boʻlsang, koʻrolmaydi; yoʻq boʻlsang, berolmaydi. — Maqol
Borning ishi farmon bilan, yoʻqning ishi armon bilan. — Maqol
— Oʻlim — toʻy emas, borning pulini sochadi, yoʻqning sirini ochadi, — dedi kampir oʻgʻliga. — E. Raimov, Ajab qishloq
6. Feʼlning inkor maʼnoli shaklini yasash uchun xizmat qiladi.
Anchadan beri koʻrga-nim yoʻq. Oʻqishga borayotgani yoʻq.
7. Oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga shaxsning uquvi, bardoshi, xohishi yoʻqligini bildiradi.
Lekin men ham maqola yozishga yoʻqman, birodar. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi
Shunday qilib, Salimxon Obidiy kasalga yoʻqroq odam. — Mirmuhsin, Umid
- Bahosi yoʻq Belgi, qimmatni kuchaytirib ifodalaydi; juda yaxshi, bebaho. Lekin [Oʻrmonjon] yaxshi odam, xudoga qarab aytganda, bahosi yoʻq odam. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Gap yoʻq Bundan boshqacha boʻlishi mumkin emas; qoyil, juda soz. — Ziyofat qalay boʻldi? — Ey, gap yoʻq!
- Gapda (yoki gap-soʻzda) yoʻq Gapga chechan emas, gapni yaxshi uddalab gapira olmaydi. Hozirgi aftini koʻrgan kishi uni [Roʻzimatni] gap-soʻzda yoʻq, oʻzi toʻnggina bir yigit gumon qilar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Jahonda yoʻq Yakka-yu yagonalikni taʼkid bilan ifodalaydi. Soʻzlashdik, xotin, u kishi soʻzni aylantirib, sizdek baxtli ota jahonda yoʻq, dedi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Zarari yoʻq Hech narsa qilmaydi, hechqisi yoʻq. — Zarari yoʻq, — dedi Karimiy peshonasida toʻzgʻigan sochlarini bir bosh silkish bilan orqaga tashlab. — N. Aminov, Suvarak— Ha shumi? — kuldi Yoʻlchi. — Zarari yoʻq, jildirab oqyapti-ku, opa, shu ham toshishmi? — Oybek, Tanlangan asarlar
- Ing yoʻq, jing yoʻq Indamay, hech narsa demay. Qorni toʻq, egni butun boʻlsa bas. Ing yoʻq, jing yoʻq ishlayveradi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Ishi yoʻq Eʼtibor bermaydi, qiziqmaydi. Xonning oʻlik-tirik bilan ishi yoʻq emish. Joni halak deydilar. — S. Siyoyev, Yorugʻlik[Samovarchining] Kelgan-ketganlar bilan unchalik ishi yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yoʻq boʻlmoq Koʻzdan gʻoyib boʻlmoq; yoʻqolmoq. Otasi Mahmud aka esa onasi vafot etgach, yoʻq boʻlib ketdi. — GazetadanBirdan boshim aylanib, allaqanday qorongʻilik-da yoʻq boʻlib ketdim. — E. Raimov, Ajab qishloq
- Yoʻq deganda Eng kami, kami bilan. Yoʻq deganda besh kilo keladi.
- Yoʻq demoq Inkor etmoq, rad etmoq, eʼtiroz bildirmoq. — Yoʻq desangiz, boy tilingizni kesarmidi? — boʻgʻilib dedi Gulsumbibi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yoʻq yerdagi Hech qayerda yoʻq, umuman yoʻq. yoʻq yerdagi gʻovgʻani boshimizga sotib oldik, deb qilgan ishiga pushaymon boʻlib yotdi. — Yodgor
- Kun yoʻq Kun bermaydi, tinch qoʻymaydi. Siz uyda yoʻq vaqtlaringizda Hamdamingiz dastidan menga kun yoʻq. — A. Qahhor, AsarlarYakka xoʻjalik boʻlsang, senga kun yoʻq, deb bizni kolxozga kirgani majbur qilishdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Koʻnglida kiri yoʻq
- Koʻrgani (yoki koʻrarga, koʻrishga) koʻzi yoʻq Juda ham yomon koʻradi, koʻrishni ham xohlamaydi. Ularning meni koʻrgani koʻzlari yoʻq. — K. Yashin, HamzaUning [Karimovichning] koʻrarga koʻzi yoʻq: har bir yigʻinda aspirantini choʻqiy boshlardi. — Mirmuhsin, Nuqra
- Mazasi yoʻq 1. Koʻngildagidek emas, durust emas. Imtihon qilib koʻrdim — mazasi yoʻq. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi
- Otliqqa yoʻq Kam topiladigan, noyob, hamma ham yetishavermaydigan narsa haqida. Kishining yuragini qon qilib yuborasan nainki men asal olsam! Asal otliqqa yoʻq, hali biz piyoda-ku! — A. Qahhor, Anor
- Sanogʻi (yoki soni) yoʻq Juda koʻp. Koʻrpa-toʻshagini orqalab, xor-zor yurgan odamlarning sanogʻi yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar[Ellikboshi Hakimboyvachchaga:] Oʻgʻri, muttaham, daydilarning soni yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Suyagi yoʻq Juda yoqtiradi, juda qoyil qiladi. Qabih ishlarga suyagingiz yoʻq, musallas sharʼiy deysiz. — U. Ismoilov, Saylanma
- Taraf yoʻq Tenglashadigani, yetadigani mavjud emas; tenglashib boʻlmaydi. Ammo xotinni uchta qilishga ham oʻyim yoʻq emas. — Sizga taraf yoʻq, togʻa! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Tobi yoʻq 1. Sogʻligʻi durust emas; kasal. Aka, nimaga jim boʻlib ketdingiz? Tobingiz yoʻqmi? Ozibsiz-a — Oybek, Tanlangan asarlarNa oʻqishga, na yumushga tobi yoʻq. — Guldasta— Bilaman, tushunaman, kishanga tobing yoʻq, — dedi-da, Qoratoy koʻzlarini ayyorcha qisib davom etdi — Oybek, Tanlangan asarlar
- Tuturigʻi yoʻq Betayin, oʻz gapiga amal qilmaydigan. Shu odam ham tuturigʻi yoʻq, laychadek sermulozamat boʻlib ketyapti. — A. Muxtor, Opa-singillar
- Oʻzida yoʻq Xursand (shod) holatni kuchaytiradi. Akajoni keltirgan jajji mashinachani qizlarga koʻz-koʻz qilib, oʻzida yoʻq xursand. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar— Jannat, jannat deyishadi-yu, jannat deganlari Qorabulogʻimizdan yaxshimikan?! — dedi u oʻzida yoʻq quvonib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- He yoʻq, be yoʻq Biror narsa demay, hech qanday gap-soʻzsiz. Mahallamda, he yoʻq, be yoʻq, oʻgʻlim Abdusamatni askarlikka moʻljallab qoʻyishibdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Hechqisi yoʻq Besh-olti mingga kuyibsan, hechqisi yoʻq. — N. Safarov, Hayot maktabiYoʻlchi pinagini buzmay, odatda gapirganday, dedi: — Hechqisi yoʻq; moʻysafid, bechora odam ekan, duosini olay dedim. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Hisobi yoʻq 1. Soni (sanogʻi) yoʻq, behisob. Mol-dunyosining hisobi yoʻq;Qaytay desam — quvadi, oʻtib ketishning sira hisobi yoʻq. Turib qoldim. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari