турмоқ
turmoqтурмоқ
фл. 1. Оёқ узра тик вазиятда бўлмоқ.
Оёқ учида турмоқ. Саф тортиб турмоқ. Кўча бошида турган йигит. Тиз чўкиб яшагандан тик туриб ўлган яхшироқ. — Мақол
[Ёʻлчи] Қўл қовуштирмади, қандайдир хомушлик, бепарволик билан жимгина турди. — Ойбек, Танланган асарлар
Кирсам, Қўқонга кетган Қаюм понсад уч-тўрт йиги-ти билан қушбегининг қаршисида турибди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Бирор жой-макон, вақт, ҳолатда мавжуд бўлмоқ.
Токчада турган соат. Кўча четида турган машина.
Мадраса томи қиррасида туриб, пастдан пақирда арқон билан сув тортиб олаётган йигит ғишт тарашлаб ўтирган кекса одамга ўзга тилда бир нима деди. — Мирмуҳсин, Меъмор
Ўқ отиш нуқталарида қоровул пулемётчилар турибди — Т. Рустамов, Мангу жасорат
Бир ҳафта турган бўлсак, ҳар куни олтмиш хонадондан дастурхон чиқади. — Ўзбекистон қўриқлари
Биз катта ишлар, улуғ ўзгаришлар арафасида турибмиз. — Ш. Рашидов, Янги ер ҳақида сўз
Аскарларимиз дадил туриб, душманга талафот етказар эдилар. — Газетадан
Бизнинг гапимизни икки қилмайсиз, нима хизмат бўлса, белни боғлаб шай турасиз. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
Инсон қалбида улуғ ва савобли ишларни қилиш истаги борми, у тек туролмайди. — Газетадан
3. Бирор жой-маконда истиқомат қилмоқ, ҳаёт кечирмоқ; яшамоқ.
Муллажон амаким бозорга шундай яқин Гулзоробод маҳалласида турадилар. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
саксон учга кирган амакимиз борлар. Шаҳарда турадилар. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
Ваққос отанинг бу йил қишлоқда иши кўп бўлгани учун Омил ҳам Нодирларникида турадиган бўлди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина
4. Умр кўрмоқ, яшамоқ; яшаб кетмоқ.
Дунё тургунча туринг. Шу аёл билан икки йил турди. Тўнғич фарзанди турмади.
[Қумри] Боласи турмай-турмай, якка-ёлғиз арзандаси Турсунбойни, шамолни ҳам раво кўрмай, авайлаб боқиб катта қилди. — С. Аҳмад, Уфқ
5. Ўзи бирикиб келган сўз англатган жой, соҳа, вазифа ва шу кабиларда ишлаш, шундай иш-вазифани бажариш маъносини билдиради.
Мудофаада турмоқ. Қоровул турмоқ.
Тишдан қараганда эски, кўримсиз, лекин катта, сермол дўконда Мирзакаримбой билан Салимбойвачча турар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
6. Кутган ҳолда бўлмоқ, бўлиши, юз бериши, келиши умидида бўлмоқ, шу мақсадда ўзини тутмоқ.
Бир оз турайлик-чи, зора келиб қолса. Шунча турдик, яна сабр қилайлик-чи, ишимиз юришиб қолар.
7. Ишлатилмай, сарфланмай, бузилмай, ўз мавжуд ҳолатида бўлмоқ; сақланмоқ.
Юборган нарсаларинг ҳаммаси турибди. Қирқма қовун кўп туради.
Картошка, сабзи каби маҳсулотлар махсус ўраларда яхши туради.
8. Навбатда, қаторда мавжуд бўлмоқ; бор бўлмоқ.
Чорвадорларимиз олдида жуда муҳим вазифалар турибди. — Газетадан
Бугунги кунда инсоният олдида ниҳоят муҳим муаммо турибди, у ҳам бўлса, Ер юзида тинчликни сақлаб қолиш. — Газетадан
Сизларнинг олдингизда деҳқончиликларингизни ёʻлга қўйиб юбориш вазифаси туради. — З. Саид, Н. Сафаров, Тарих тилга кирди
9. Ўзи бирикиб келган сўз англатган даража, мавқе, қиймат ва шу кабиларга эгаликни билдиради.
[Ёрмат] Ҳаммасини тушунтирди: от, арава беш минг сўм туради. — Ойбек, Танланган асарлар
Бизнинг жамиятимизда инсон нурдек покиза, нондек азиз, у ҳар қандай бойликдан юқори туради. — Газетадан
10. Ётган, ўтирган ва шу кабилар ҳолатдан гавдасини тик ҳолатга олмоқ, қаддини тикламоқ.
У ваннада қанча ётгани билан дили равшан тортмаслигини билиб, ўрнидан турди. — М. Хайруллаев, Тилла маржон
Шийпонда ўтирган Нодир бобосини кўриб, шошиб ўрнидан турди-ю, кўнгли бузилиб, салом беришниям унутди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина
11. Уйғониб, ўрнидан қўзғалмоқ, ўрнини тарк этмоқ.
Меъмор барвақт туриб, уч шогирди билан бирга ташқари ҳовлида нонушта қилди. — Мирмуҳсин, Меъмор
Эр-талаб булбулларнинг хонишидан барвақт туриб, узумзор, пахтазорларни айландик. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи
12. кўчма Ҳаракатга келмоқ, қўзғалмоқ, кўтарилмоқ (шамол, чанг-тўзон ва шу кабилар ҳақида).
Кейин довул турди Мўйтанлар қоча бошлади. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси
Шамол турди, чинор япроқларининг сояси титрай бошлади. — Газетадан
13. ёрд. фл. взф. Равишдошнинг -(и)б, -а, -й қўшимчали шакллари билан қўлланиб, етакчи феъл билдирган ҳаракатнинг давомлилиги, вақтинчалик ҳаракат экани ва бошқалар маъноларни билдиради.
Қатнаб турмоқ. Сўраб турмоқ. Бақрайиб турмоқ. Ишлаб турмоқ.
Эшик очиқ бўлгани учун ичкаридан футбол комментаторининг узуқ-юлуқ овози эшитилиб турарди. — Ф. Мусажонов, Нозик масала
Сартарошлик ёмон касб эмас. Оппоқ халатларни кийиб, атир-упалар ҳиди бурқираб турган озода хонада ўтирасан. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Бир оз туриб Бир оздан сўнг, бирпас ўтиб. — Ўқимасанг, ўқимассан. — Кейин бир оз туриб сўрадилар: — Ҳайдавордими? — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Бориб турган
- Куракда турмайдиган
- Оёққа турмоқ 1. Оёққа таянган ҳолда турмоқ, қўзғалиб тик турмоқ. У нутқини тугатганда, бутун зал оёққа туриб, гулдурос қарсак чалди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариХуррамов шифо жойларида узоқ даволаниб, охири оёққа турди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди
- Турган гап Бирор иш, воқеа-ҳодисанинг сўзсиз юз бериши-бермаслигини, аниқлигини қайд этади. Масъул лавозимдаги ходим етти ўлчаб, бир кесмаса, унинг хатоси қимматга тушиши турган гап. — Газетадан
- Туриб олмоқ Бирор талаб, даъво ва шу кабилардан қайтмаслик, фақат ўшани ҳимоя қилмоқ. Мен [ўқимайман деб] сўзимда туриб олдим. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- У ёқда турсин Фақат угина (унигина) эмас, ҳатто Қўрқоқ одам жангда ўзини ёʻқотиб қўйиши аён, ҳужум у ёқда турсин, ўзини ҳимоя қилишни ҳам унутади. — Т. Рустамов, Мангу жасоратМеъмор ҳозир тунда Арк томон бориш у ёқда турсин, шаҳар кўчаларида юриш ҳам мушкул эканини тушунди. — Мирмуҳсин, Меъмор
- Қараб турмоқ (ёки ўтирмоқ) 1. Синчиклаб қарамоқ, разм солмоқ, тикилмоқ. — Қизиқ! — деди ҳоким чолга қараб туриб. Унинг сўзи оҳангида масхаралаш ҳам бор эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаМен болага қараб турдим, онаси нон ёпди.Саройда бирмунча молларимиз бўлар эди. [Ҳасанали] Саройда молларга қараб турадир. — А. Қодирий, Ўтган кунларСиз уй солсангиз, мен ҳам қараб турмайман.[Ёʻлчи:] Мен қараб турма-дим: пода боқдим, ўроқчилик қилдим, отбоқар бўлдим. — Ойбек, Танланган асарлар[Бой:] Биттаси манми? Биттаси Шоюнус карвонми? Ҳар кимнинг кармони ўзига маълум. Аммо бизлар қараб турмаймиз, қўлдан келганча, ҳукуматга ёрдам берамиз. — Ойбек, Танланган асарлар
- Қил устида турмоқ Жиддий хавф остида бўлмоқ, ҳалокат ёқасида бўлмоқ. Унинг ҳаёти қил устида турарди. — О. Ёқубов, Диёнат
ТУРМОҚ
1. Оёқ узра тик вазиятда бўлмоқ.KALKMAK
2. Истиқомат қилмоқ, ҳаёт кечирмоқ.BULUNMAK
3. Маълум жой ёки кимсада бўлмоқ.
турмоқ И
1. загадка стоять, находиться (где-л.)
сув остида турар пойлаб, ўлжага найзасини шайлаб ждёт, под водой притаился, готовый в добычу вонзиться (Рыболовный крючок)
ўзи турар жимгина, қулоғи бор биргина всегда молча, тихо стоит, одно лишь ухо у него (Чайник)
2. посл. вставать, подниматься
эрта турганнинг иши эрта битар кто рано встает, тот раньше заканчивает свое дело
3. жить, пребывать
- туриб бермоқ мужественно выносить; выстоять, вытерпеть
- туриб олмоқ настаивать, твёрдо стоять на своём
- қил устида турмоқ (букв. стоять на волоске) оказаться перед серьёзной опасностью, над краем пропасти, на волос от гибели
турмоқ ИИ
стоить
бу китоб қиммат туради эта книга стоит дорого
турмоқ
турмоқ
в 1. stand
2. live, reside
ТУРМОҚ
1. turıw
2. jasaw, ómir súriw, tirishilik etiw
3. kútiw
4. saqlanıw, paydalanılmay turıw
5. bar bolıw
6. oyanıw, uyqıdan turıw
7. авıс. kóteriliw, qozg'alıw
турмоқ
1. stehen vi h, (o‘rnidan) aufstehen vi s
2. wohnen vi, wohnhaft sein