тошмоқ
toshmoqтошмоқ
фл. 1. Қирғоқдан ошмоқ, қирғоқдан ошиб, атрофга ёйилмоқ, атрофни босмоқ.
Ҳовлига сув тошиб кетибди.
Ер ислоҳотидан кейин бир йил дарё тошиб, экинларнинг ярмидан кўпи нобуд бўлди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Ҳовли ўртасидаги водопровод жўмрагидан сув шариллаб оқиб ётар, семент ҳовузча тўлиб чиқиб, ариқча четидаги барқ уриб ётган ўсмаларга тошиб кетганди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
2. Ўз қобиғи, идиш ва шу кабилардан тўлиб, ортиб, сиртга чиқмоқ.
Олияхон ташқари эшикдан ҳовлига кириши билан дарҳол қозон-да тошаётган сутга кўзи тушди. — Н. Сафаров, Олияхон Султонова
Олов четига қўйилган қора қумғон шақиллаб қайнаб тошди. — Ойбек, Танланган асарлар
Вали ака етилган, у ер-бу ерда чаноқлардан тошиб чиқиб тўкилган оппоқ пахталарга шукроналик билан қараб қолди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
тоғорадан тошиб чиққан хамир сингари тиззаларига оқиб тушган каттакон қорни — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
3. кўчма Жўш урмоқ, ошиб кетмоқ.
Ғазаби тошди.
Тўламат полвоннинг кўзлари чақнаб, ғайрати тошиб кетди. — С. Анорбоев, Оқсой
Севинчим тошарди қалбимга тўлиб — Ё. Мирзо
4. кўчма Тутақишмоқ, қизишмоқ.
Эримдан ўқишга розилик беришини илтимос қилдим. Ўша пайтда Эргаш акамнинг тепа сочи тик бўлиб бирпасда кўпириб тошди-кетди. — Б. Файзиев, Ойдин кечада
5. Баданда пайдо бўлмоқ, юзага тепмоқ, чиқмоқ.
Боланинг баданига қизамиқ тошибди.
Лабларига тошган учуқ ҳали ростмана қайтмаган бўлса-да, иситмаси пасайган эди. — Р. Раҳмонов, Чангалзордаги шарпа
Нарига тарафда ўтирган бир семиз кишининг рангида қон қолмади, оппоқ оқариб, юзларига тер тошиб кетди. — Н. Фозилов, Дийдор
- Ошиб тошмоқ Гулнор уйни йиғиштирар экан: Бойнинг феъли яхшиланибди, илгари зиқна эди Бойлиги ошиб тошиб кетди, дерди дадам деб ўйлади. — Ойбек, Танланган асарлар
- Тўлиб тошмоқ 1. Лиммо-лим тўлиб, қирғоғидан ошмоқ, ҳу-дудига, чегарасига сиғмай қолмоқ. Ҳасрат-ла тўлиб тошган Уларнинг синиқ жоми. — ҒайратийЎрмонжон хўп ҳам тўлиб тошиб юрган экан, юрагини роса бўшатди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариҚўлёзмада хатолар тўлиб-тошиб ётибди.
- Юраги (ёки ичи) тошди Жуда зерикди, юраги сиқилди, хит бўлди. Тожибой таажжубда қолиб, бошини ликиллатди: — Бир ўзингиз-а? Ёпирай! Миянгиз ачиб, юрагингиз тошиб кетмайдими? — П. Турсун, ЎқитувчиМенинг имиллаганимни кўриб, болаларнинг ичи тошиб кетди. — Ҳ. Назир, Чўл ҳавоси
- Қайнаб тошмоқ Жапақнинг миясида саволлар қайнаб тошди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси
- Лабига учуқ тошмоқ Ўта даражада қўр-қувга тушмоқ (бундай ҳолларда гўё лабга учуқ тошади). Барги зубтурумдай титрашиб, лабига учуқлар тошиб, миршабнинг каттаси отидан тушиб, қиличини яланғочлаб, момонинг қошига борди. — ГулихиромонПахта териш машинаси деса, лабига учун тошадиган баъзи қайсарлар ҳам ҳайрат бармоғини тишлаб қолди. — Муштум