тўғри
toʻgʻriтўғри
сфт. 1. Эгри эмас, қинғир ери ёʻқ; тик, адил.
Тўғри чизиқ. Тўғри сим. Тўғри ёғоч.
(Кумушнинг] Тўғри қоматига ердан бичиб олинган мудҳиш хотиннинг қўллари зўрға етди-да, эсонмисиз, омонмисиз, пошша-қиз, деб сўрашди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Эҳтиёт юзасидан [Ёʻлчи\ тўғри ёʻлни қўйиб, айланма ёʻллар билан намозгар вақтида Шоқосимникига [Гулнорни] бошлаб келди. — Ойбек, Танланган асарлар
Мирзакаримбойнинг ери охирида баланд, тўғри ўсган, учлари бир-бирига туташган қатор тераклар жим-гина титрайди. — Ойбек, Танланган асарлар
2. Хатодан холи, янглиши, нотўғри ери ёʻқ; бехато.
Тўғри жавоб. Тўғри фикр. Тўғри маслаҳат. Масалани ечишнинг тўғри ёʻли. Аслига тўғри нусха. Билмагандан билган яхши, Тўғри ишни қилган яхши. — Мақол
— Бир нарсага олдиндан ҳукм этиш тўғри эмас, Абдишукур, — салмоқлаб деди Мирзакаримбой. — Ойбек, Танланган асарлар
Бундай жойларда ҳамма вақт ҳам кўз билан тўғри чамалаб бўлмайди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
3. кўчма Ҳақиқатдан иборат; чин, рост, ҳақ.
Тўғри ҳукм. Тўғри тил тош ёрар, Эгри тил бош ёрар. — Мақол
Тўғри сўзнинг тўқмоғи бор. — Мақол
Бошингга қилич келса ҳам, тўғри сўзла! — Мақол
Тўғри гапим туғганимга ёқмайди, деганлари бежиз эмас экан-да. — Н. Сафаров, Соҳиб чангал
4. Белгили талаб, қоида ва шу кабиларга жавоб берадиган; мос келадиган; қоидали.
Кетмонни тўғри ушла. Эгри кўчада юрсанг ҳам, тўғри юр. — Мақол
Мен тўғри ўқий олмасам, тунов кундагидек куласиз. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
5. Қувлик-шумлик, қинғирлик ва шу кабиларни билмайдиган; одоб, ахлоқ доирасидан чиқмайдиган, унга зид иш тутмайдиган; ҳа-лол, виждонли, инсофли.
Тўғри одам. Тўғри аёл. Тўғри киши тили эгридан ор қилади. — Мақол
Дили тўғрининг — тили тўғри. — Мақол
Эгри озар, тўғри тўзар. — Мақол
Суриштирсанг, ҳамма бой бир текисда инсоф-сиз. Тўғри одам бой бўлмайди шекилли, ман ўзим шу фикрдаман. — Ойбек, Танланган асарлар
Бизнинг кўзимизга совуқ кўринган қипчоқвачча Нормуҳаммаднинг эл учун қилиб турган тўғри хизматини мен ўз умримдаги Тошкент беклари орасида биринчи мартаба кўраман. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Оғайни, бизга тўғри тошингизни қўйсангиз бўлар эди. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби
6. Тўғридан-тўғри амалга ошириладиган, бўладиган; бевосита, воситасиз.
Тўғри сайловлар. Тўғри солиқлар.
7. рвш. (урғу биринчи бўғинда) Тўғридан-тўғри, тўппа-тўғри, бошқасига, бошқа томонга чалғимай.
Меҳмонлар тўғри бизникига тушди. Тўғри раиснинг ўзига учрашдим.
Насияга бўлса ҳам гўштнинг лаҳим жойларидан еган яхши бўлар экан-у, кейин ҳақини тўлашни билмай гаранг бўлиб, кўчадан тўғри ўтолмай юрган ёмон экан. — П. Турсун, Ўқитувчи
— Бу киши ҳидлаб ўтирмайди, тўғри ейди-қўяди, — деди ва қойил қилганига ишониб, ҳаммадан баландроқ қаҳқаҳа урди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
8. крш. с. Дуруст, ҳақиқатан ҳам, дарҳақиқат.
Тўғри, жон ширин, ҳар ким ўз жонини аяйди, лекин одамнинг юрагида бошқаларга меҳр бўлиши керак. — Ойбек, Танланган асарлар
9. (эгалик, ўрин-пайт ва чиқиш келишиклари шаклларида — тўғрида, тўғрисида, тўғрисидан) Оидлик, тегишлилик, сабаб, макон каби маъноларни билдиради; ҳақида, юзасидан, сабабли, жиҳатдан.
Бу тўғрида раҳбарлар билан маслаҳатлашмоқ. Пул тўғрисидан бир оз қийналиб қолибди. Эртага бўладиган мажлисдаги масалалар тўғрисида келишиб олдик.
Фазлиддин бу кеча хурсанд эди. Ҳар тўғрида сўзлар, кулар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Сизни сиртдан танирдим, сиз тўғрингизда кўп эшитганман. — К. Яшин, Ҳамза
Тўлаган бинокорлик тўғрисида бир гапга тушиб кеца, уни тўхтатиш хийла қийин эканини билгани учун Бўтабой ҳам қўйиб берди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Тўғри бўлмоқ 1. Тўғри шаклга, ҳолга келмоқ, тўғриланмоқ. Ёʻл тўғри бўлди;Тўғри бўлса бу гаплар, Турмай қанот қоқайин. Бутун вужудим билан Бир сел каби оқайин! — ҒайратийБу тўғрида раисимизни танқид қилиш бир томондан тўғри бўлса, иккинчи томондан тўғри эмас. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариТўғри бўлсанг, ўсиб бориб, гул бўла-сан, Эгри бўлсанг, ўсиб бориб, кул бўласан. — МақолСен тўғри бўлганингда, бу таъналар нима эди менга! — Н. Сафаров, Ҳаёт мактабиБир маҳал Соли совуқ, икки букилиб, мингбошига тўғри бўлди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Тўғри келмоқ 1. Мувофиқ, мос келмоқ. — Бу гап ҳақиқатга тўғри келмайди. Ақлга тўғри келмайдиган иш. Уйдаги гап бозорга тўғри келмайди. — МақолҚабул бўлмаган дуо учун мени гуноҳкор санайсизларми? Бу дуруст эмас, бу шариатга тўғри келмайди. — С. Айний, ҚулларПалто бир номер катта, менга тўғри келмайди. Этик оёғимга тўғри келди;Ҳамроев кечки овқатдан кейин бирпас чўзилмоқчи бўлган эди, тўғри келмади: нариги уй тўполон — болалар бир-бирини ёстиқ билан уриб ўйнаётибди. — А. Қаҳҳор, Айб кимда— Ўғлим, — деб қичқирди кулиб дадаси, — кимники олди? — Тоҳир гупчакнинг жийрони. От боласи унга тўғри келмас экан. — Ойбек, Танланган асарларТўғри келган киши билан саломлашмоқ.Икки томондан тешишга-ку тешамиз, тўғри келмай қолса нима бўлади? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаИшқилиб, Абдулла поччамнинг зиёфатига тўғри келмасин. — Ойбек, Танланган асарлар[Отабек] Саройдан анча узоқлашган эди, қаршидан келувчи Раҳматни кўрди ва чор-ночор сўрашмоққа тўғри келди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Тўғри қилмоқ 1. Тўғри шаклга, ҳолга келтирмоқ, тўғриламоқ. Дарё ўзанини тўғри қилдик;Ўқишга кириб тўғри қилдинг;Чатоқ ишларни менга тўғри қилаверинг.Ҳали ҳам сиз қуруқ қолмайсиз, умидим борки, сизни Вобкент қозилигига тўғри қилсам. — С. Айний, Қуллар
ТЎҒРИ
1. Эгри эмас, тик.DOĞRU
2. Қинғирликни билмайдиган; ҳалол, виждонли, инсофли.DİREKT
тўғри
1. прямой, правильный, верный, честный, прямо, правильно, верно
2. честный, правдивый
тўғри одам честный человек
тўғри сўз правдивое слово
тўғри гап (или сўз) туққанингга ёқмас (букв. правдивое слово и родному не нравится) соотв. правда глаза колет; говорить правду – терять дружбу
тўғри сўз одам прямой, прямолинейный, говорящий правду человек
тўғри дўстдан айрилма от правдивого друга не отдаляйся
3. входит в состав сложных глаголов
кўп ишлашга тўғри келди пришлось много работать
тўғри келган жойда где придётся, где попало
тўғрисини гапирмоқ говорить правду
менга у ерда бўлиш тўғри келмади мне не довелось там быть
аслига тўғри с подлинным верно
тўғрисини айтганда собственно говоря
тўғри эмас неправда
бу палто сенга тўғри келмайди это пальто тебе не подойдёт
тўғри
а straight, correct, suitable, right, just, fair
- тўғри келмоқ be suitable
ТЎҒРИ
1. tuwrı, dúziw, tik, iyrek emes, dál
2. durıs
тўғри
gerade, aufrecht, geradeaus
тўғри
correct, true, right, straightforward
тўғри ёʻл throgh traffic (direct traffic)
тўғри келиб қолиш confluence
тўғри келмоқ coincide
Тўғри
русчапрямой // прямо; честный, правдивый // честно, правдиво; правильный // правильноинглизчаright // straight; honest; truthful; correct // honestly, truthfully; correctlyфрансузчаdroit // droitement; honnête // honnêtement; correct // correctementарабчаصَحِيحٌ، مَضْبُوطٌ، مُسْتَقِيمٌ