тегмоқ

фл. 1. Бир-бирига ёки бир нарсага бевосита ёнма-ён, учма-уч келиб тақалмоқ, ёпишмоқ, уринмоқ.

Шафтолилар мевасининг кўплигидан ерга тегиб ётибди. Парда ерга тегиб турибди. Кеккайганга кеккайгин, бошинг кўкка етгунча, Энкайганга энкайгин, бошинг ерга теггунча. — Мақол

Бир маҳал кимнингдир қўли елкасига теггандек бўлди. — С. Аҳмад, Юлдуз

Дилшод мусича инига қўл чўзганда, сўри орасидан ўтказилган электр симига тегиб, ерга қулаган эди. — Газетадан

У иҳраб-сиҳраб ёнбошига ўгирилган эди, ўпкасига шамол тегиб, ёʻтал тутди. — Муштум

2. Зарб билан урилмоқ.

Мевали дарахтга тош тегар. — Мақол

Хотин чарс беданадай патиллаб, қочмоқчи бўлганида, юзини карнайгулнинг поясига уриб олди: юзи бутоққа ёмон тегди, кўнгли озди. — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин

Тўп бориб, Бувинисо холанинг кўчага қараган деразасига тегиб, бир кўзини чил-чил қилди. — Р. Файзий, Сен етим эмассан

Немис муккаси билан йиқилди. Унинг автомати Бектемирнинг қўлига қаттиқ тегди. — Ойбек, Қуёш қораймас

3. Томиб, сачраб, суркалиб из, доғ қолдирмоқ, юқмоқ.

Палтонгизга бўёқ тегибди.

Сенинг соқолингга тегган бир қатра шира менинг фуқароларимга бир кунлик ов-қат бўлади. А. — Қаҳҳор, Башорат

Енгингизга қон тегибди, қаранг! — Мирмуҳсин, Меъмор

4. Қўл, куч билан тегинмоқ, ушламоқ; дахл қилмоқ.

Агар тегса, мен ҳам тушираман, деб лунжини пойлаб турибман. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

Бу ғўзаларнинг шохлаб кетиши асосий шохнинг бирон сабаб орқасида синганлиги ёки мол-ҳол тегганлиги натижаси, бу ҳар кимга маълум. А. — Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Нусратилла кирмади. — Бир тийинингизга тегганим ёʻқ, — деб ичкари ҳовлига ўтиб кетди. А. — Мухтор, Опа-сингиллар

Сувсар кемирувчиларга қирон келтирган бўлса ҳам, уй паррандаларига тегмайди. — Газетадан

5. кўчма Дахл қилмоқ, таъсир этмоқ.

Э, сенга тегиб кетдими, ҳали Бировларни камситишга ким ҳуқуқ берди сенга? — П. Турсун, Ўқитувчи

Унинг бу гапи бошқаларга ҳам тегиб кетди — К. Яшин, Ҳамза

6. Бориб ёки келиб етмоқ (масалан, юборилган нарса ҳақида), топширилмоқ.

Телеграмма тегди. Хат билан совға ҳалиям теггани ёʻқ.

Бир неча кундан сўнг ушбу мазмундаги хат қўлимга тегса ажаб эмас. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

Дид ва ихлос билан безатилган ўн иккита ранго-ранг китобча журналхонларга бориб тегди. — Газетадан

7. Расамадда маълум ҳисса, улушга эга бўлмоқ, улушига тушмоқ, насиб этмоқ.

Сув чиқади-ю, лекин бойга яраша чиқади. Бу сувдан бизга туянинг думи ерга етганда тегади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ягона стул Аҳмадга тегди. — Ф. Мусажонов, Нозик масала

Баъзан жон бошига базўр ярим стакандан тегадиган ичимлик сувини гул тагига қуйи-шар эди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

8. Хотин бўлмоқ, турмушга чиқмоқ.

Хўш, Заргаров амалдор эмас, елкасига арқон ташлаб, бозорда юрган ҳаммол бўлса, тегармидингиз? — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Кошкийди қорача бўлиб туғилган бўлсам, кўргами, калгами тегиб, сизнинг сўзларингизни эшитмас эдим! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

9. Баъзи сўзлар билан қўлланиб, шахс ёки нарсага шу сўз англатган нарса бўлишини, етишини билдиради.

Фойдаси тегмоқ.

Ётоқхона биносини чор атрофдан кўм-кўк дарахтлар қоплаган бўлса ҳам, бизга бунинг нафи тегмайди. — Гулдаста

Уларнинг гуноҳини енгиллаштириш керак, худо ёрлақаб, зора бизга ҳам бир оз савоби тегиб қолса! — У. Исмоилов, Сайланма

Ишқилиб, дўстларига зарари тегмаса бўлди — бошқасидан қўрқмайди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса