Теджнис

tajnis. Oʻzbek xalq ogʻzaki ijodi va yozma adabiyotida koʻp qoʻllaniladigan badiiy sanʼatlardan biri. Tajnis sanʼati shakldosh, biroq boshqa-boshqa maʼnolarni ifodalovchi soʻzlarni qoʻllash va soʻz oʻyini ishlatishga asoslanadi. Oʻzbek adabiyotida tajnisning yetti turi mavjud. Ular oʻz xarakteriga koʻra ikki katta guruhga boʻlinadi: 1. Tajnisi tom (mutloq tajnis). Tajnisning bu turida soʻzlar toʻla shakldosh boʻladi: Anda har bayt necha maʼni ila, Bayt emaskim gʻaribxonadir. (Navoiy) Keltirilgan misoldagi bayt soʻzi ikki maʼnoda — gʻazal bandi va uy maʼnolarini anglatadi. 2. Tajnisi noqis (nuqsonli tajnis). Tajnisning bu turida shakldosh soʻzlar yozuvda oʻzaro ajralib turadi: Ahli ishq balki kitobim nazmi ishq deb ochadir, Yoʻq, kitobim sevgining devoniga debochadir. (E. Vohidov) Tajnisi noqisning yana tajnisi mulaffaq, zoid, mukarrar, muharrif, xat, lafz kabi turlari ham mavjud.