сув
suvсув
от 1. Водород билан кислороднинг кимёвий бирикмасидан иборат рангсиз, ҳидсиз шаффоф суюқлик; табиатда муз ва буғ ҳолида ҳам учрайди, барча тирик организмларнинг ва кўпгина моддаларнинг таркибий қисмини ташкил қилади.
Қор суви. Денгиз суви. Оқар сув. Турғун сув.
Зилол сувлар, эрам каби боғ-у бўстонлар, Менинг совғам кошоналар, олтин тупроқлар. — Ғайратий
Атмосферада сув буғ, туман, булут, ёмғир, қор ҳолатида бўлади — Ўзме
2. Шундай суюқлик ичимлик сифатида.
Минерал сувлар.
Садақанинг афзали чанқоқ одамларга сув улашмоқдир. — Фан ва турмуш
Организмга ёд озиқ-овқат ва сув билан киради. — Фан ва турмуш
3. Сой, кўл, дарё ва шу кабиларнинг сувли сатҳи ҳақида.
Сув бўйи. Сувнинг нариги бети. Сувнинг кўтарилиши.
4. Тармева, сабзавот ва шу кабилар таркибидаги шира, шарбат, суюқлик.
Анор суви. Сабзининг суви.
Боғингда очилган қизил гулларинг, Узумнинг сувидай ширин тилларинг. — Қўшиқлар
5. Тирик организм ва аъзолардан ажралиб чиқадиган суюқлик, шира.
Ошқозон суви.
[Ёрмат] Тумов орқасида бурнидан тўхтовсиз оққан сувни ҳам сезмайди. — Ойбек, Танланган асарлар
6. Умуман, турли нарсалар таркибидаги намлик.
Суви қочган нон, олмачой билан нонушта қилишаётганда, Гадойбой пайдо бўлди. — Ҳ. Ғулом, Феруза
7. кўчма с. т. Маза-матраси, шираси ёки жири ёʻқ (мева ёки овқат ҳақида).
Қовун қип-қизил сув чиқди. Бу шўрва эмас, шилдир сув.
8. Каштачиликда: тўғри ёки тўлқинсимон чизиқ шаклидаги гул элементи.
Суви оқ, гули турли қийиқча.
9. эск. Ўн танобга тенг ер ўлчов бирлиги.
Ҳар ўн таноб ер бир сув ҳисобланиб, мана шу майдон ҳисобидан ариқ тозалашга бир ҳашарчи юборилар эди. — И. Жабборов, Кўҳна харобалар сири
10. Турли бирикмали номлар таркибида келади.
Сув каламуши, сув эчкилари, сув ости кемаси.
- Жон (ёки ҳаёт) суви 1. Ҳаёт бағишлов-чи, ҳаёт-мамот масаласини ҳал қилувчи сув. Улар ўзларига, ўз ерларига, ўз уйларига ҳаёт суви келтириш учун курашга борадилар. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаТашқарида бир қўша созандалар дутор, танбур, ғижжак, рубоб, пай билан дунёга жон суви сепиб, шаҳарнинг машҳур ҳофизлари ашула айтадилар. — А. Қодирий, Ўтган кунларМашқ бошланиши билан бутун вужудимга ҳаёт суви югурди. — А. Қодирий, Кичик асарлар
- Сув ичмоқ 1. Сув истеъмол қилмоқ. От бошига иш тушса, сувлиғи билан сув ичар. Эр бошига иш тушса, этиги билан сув кечар. — МақолШолининг орқасидан курмак сув ичибди. — МақолКўз тикиб турган ерларимиз эски ариқдан сув ичолмайди, янги ариқдан тақир ичолмайди, яна азалгидай қақраб ётаверади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Сув ёʻли Кемалар қатнайдиган ёʻл.
- Сув қўймоқ Суғориш учун сувнинг ёʻлини очмоқ, суғормоқ. Экинга сув қўймоқ.
- Оғзининг суви келди Ҳаваси келди; егиси, ичгиси келди. Ундан нарида каттакон дошқозонда ош дамлаб қўйилибди. Зарчува солинган, сап-сариқ. Оғзининг суви келиб кетди. — Ёшлик
- Анча (ёки кўп, қанча-қанча) сувлар оқди Кўп замонлар ўтиб кетди, анча вақт бўлди. Ҳа, қизим, ундан буён қанча-қанча қорлар ёғди, қанча-қанча сувлар оқди, у вақтларда ёш эканмиз, фаросат оз экан, кўп-кўп камчиликлар ўтди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
- Сиркаси сув кўтармайдиган одам
- Сиртига сув юқтирмаслик
- Сув бўлмоқ 1. Терлаб жиқ ҳўл бўлмоқ, терга ботмоқ. Бемор иситмалаб, сув бўлиб ётибди;Темирчининг қўлида темир эриб сув бўлар. — Мақол
- Сув ёʻғида таяммум
- Сув текин
- Сув қилиб (ёки сувдек) ичмоқ (ёки ичиб юбормоқ)
- Сув қилмоқ 1. Зимдан ўзлаштирмоқ, ўзлаштириб, гумдон, ёʻқ қилмоқ. Наврўзда дув-дув гап тарқалганди: Саидхон колхознинг фалонча пулини гумдон қилиб, қамалиб ётганмиш, писмадончи молни сув қилиб, қўлга тушиб қолганмиш. — Ш. Тошматов, Тонгдаги кўланкаЎн етти кун деганда [Мўминжоннинг] хати келди яна хати келгунча, билмадим, неча марта ўқиб чиққанмикинман уни. Худди сув қилиб юбордим. — Қ. Мақсумов, Муҳаббат қўшиғи
- Сув қуйгандек (тинч, жимжит) Чурқ этган овоз ёʻқ, жимжит. Навоийнинг уйи сув қуйгандек жимжит, ҳамма оёқ учида юрар, бир-бирлари билан шивирлашиб гапиришар эди. — М. Осим, Сеҳрли сўз
- Сувга оқизмоқ (ёки ташламоқ) Беҳудага кеткизмоқ, совурмоқ, шамолга учирмоқ. У [деҳқон] молини сотмади — сувга оқизди. Ёʻқ, сувга оқизгандан баттар бўлди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Сувга тушган нондек бўшашмоқ Жуда ҳам бўшашиб кетмоқ, ҳовуридан тушмоқ. [Отабек] Сувга тушган нондек бўкиб, бўшашиб, юз хил совуқ, ярамас хаёллар қўлида эзилиб, ўзининг дунёда борми-ёʻқлигига ҳам тушунмай кета берадир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Сувга тушса, қуруқ чиқадиган Жуда қув, айёр, ҳар қандай мушкул вазиятдан сип-силлиқ қутулиб чиқадиган.
- Сувга уриб кетмоқ Зим-зиё бўлиб кетмоқ, бедарак ёʻқ бўлмоқ, ёʻққа чиқмоқ. Дунёдан умиди бўлмаган одамда дид ҳам, орзу-ҳавас ҳам сувга уриб кетар экан. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқлари
- Сувда маза бор, бунда маза ёʻқ
- Сувдай билмоқ (ёки ичмоқ, эзиб ичмоқ) Жуда яхши билмоқ, чуқур, пухта билиб олмоқ, эгалламоқ. [Эртўғон ота] Сув илмин сувдай ичган Дарёларнинг султони. Қирқ колхозга сув сурган Миробларнинг полвони. — Қ. Муҳаммадий
- Сувдай сероб бўлинг Ҳеч нарсадан камчилигингиз бўлмасин.
- Тагига сув кетди Таги, замири бўшашди. Бойликнинг тагига сув кетди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Тушингизни сувга айтинг
- Ўзини ўтга (ҳам), сувга (ҳам) урмоқ
- Ўт билан сувдек Бир-бири билан сира ҳам келиша олмайдиган даражада зид, қарама-қарши, ит-мушук. Илгарилари ўт билан сувдек бўлган кундошлар энди сирдош бўлиб, чекка-чеккада пичирлашадиган бўлдилар. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
- Қўлини совуқ сувга урмайди
- Ғалвирни сувдан кўтармоқ
СУВ
Водород билан кислороднинг кимёвий бирикмасидан иборат туссиз, шаффоф суюқлик.SU
сув
посл. вода, водный, водяной, сок, влага
сувда ётар – сув ичмас, юрганини одам билмас на воде лежит, а воду не пьёт, как оно ходит – никто не поймёт (Солнце)
сув бор ерда ҳаёт бор где есть вода – там есть и жизнь
- сув балоси наводнение (как стихийное бедствие); водная стихия
- сув сепгандек (или қуйгандек) букв. словно залито водой; царит абсолютная тишина; мёртвая тишина.
сув
н water
- сувдан қуруқ чиқмоқ come off clean
- чучук сув fresh (sweet) water
- турғун сув ditch water
- сув париси mermaid, water-nymph
сув
Wasser n
илиқ сув warmes Wasser
ичимлик суви Trinkwasser n
сув
water
- сув усти surface (above water)
- кеманинг сув усти қисми superstructure of a vessel