Романс

romans. Uncha katta boʻlmagan va kuylash uchun yozilgan lirik sheʼr. Bunday sheʼr dastlab roman tillarida (yaʼni fransuz, ispan, provansal, italyan, portugal, rumin tillarida) yaratilganligi va latin tilidagi kitobiy sheʼrlardan farqlanib turishi uchun romans termini bilan atalgan. Biroq bu termin turli mamlakatlarda, turli vaqtlarda turlicha maʼnolarda qoʻllanilgan. Masalan, dastlab Ispaniyada mavrgarla qarshi milliy kurashni aks ettiruvchi epik sheʼrlar, ingliz sheʼriyatida ritsarlik poemalari, Fransiyada esa sof ishqiy xarakterdagi lirik qoʻshiqlar romans deb yuritilgan. Soʻnggi maʼnoda romans termini XIX asrning boshlarida rus sheʼriyatida qoʻllanila boshlandi. Rus poeziyasi va muzikasining ulugʻ daholari romansga ijtimoiy-siyosiy motivlarni kiritdilar. Bu hol ayniqsa rus sovet poeziyasida kuchaydi. Romansning sheʼriy teksti uchun ohangdorlik, izchil va sodda sintaktik tuzilish, gapning band doirasida nisbiy tugalligi kabi xususiyatlar xosdir. A. S. Pushkin, M. Yu. Lermontov, F. I. Tyutchev, N. A. Nekrasov, A. A. Fet, S. A. Yesenin, M. V. Isakovskiy kabi rus shoirlarining eng yaxshi asarlari kuyga kirib, romansga aylantirildi. Romans janri oʻzbek adabiyotiga xos emas. Biroq ayrim shoirlarning gʻazallari bastakorlar tomonidan kuyga solinib, keyinchalik romansga aylantirilmoqda. Masalan, Alisher Na-