{"headword": "romans", "key": "romans", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Cholgʻu joʻrligida yakkaxon ashulachi ijrosiga moʻljallangan kichik musiqiy-sheʼriy lirik asar.", "examples": [{"text": "M. Burdonov romanslari.", "source": ""}, {"text": "Men 1936—1938 yillarda Mashrab soʻziga Tokay mani bechoraga bu dard-u alamdur romansimni yozgan edim.", "source": "Gazetadan"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/romans"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "615"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "romans n", "raw_meaning": "mus. love song (of a sentimental nature)"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "145"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Romanze f", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "romans", "raw_meaning": "muz. Romanze f"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "260"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "romans. Uncha katta boʻlmagan va kuylash uchun yozilgan lirik sheʼr. Bunday sheʼr dastlab roman tillarida (yaʼni fransuz, ispan, provansal, italyan, portugal, rumin tillarida) yaratilganligi va latin tilidagi kitobiy sheʼrlardan farqlanib turishi uchun romans termini bilan atalgan. Biroq bu termin turli mamlakatlarda, turli vaqtlarda turlicha maʼnolarda qoʻllanilgan. Masalan, dastlab Ispaniyada mavrgarla qarshi milliy kurashni aks ettiruvchi epik sheʼrlar, ingliz sheʼriyatida ritsarlik poemalari, Fransiyada esa sof ishqiy xarakterdagi lirik qoʻshiqlar romans deb yuritilgan. Soʻnggi maʼnoda romans termini XIX asrning boshlarida rus sheʼriyatida qoʻllanila boshlandi. Rus poeziyasi va muzikasining ulugʻ daholari romansga ijtimoiy-siyosiy motivlarni kiritdilar. Bu hol ayniqsa rus sovet poeziyasida kuchaydi. Romansning sheʼriy teksti uchun ohangdorlik, izchil va sodda sintaktik tuzilish, gapning band doirasida nisbiy tugalligi kabi xususiyatlar xosdir. A. S. Pushkin, M. Yu. Lermontov, F. I. Tyutchev, N. A. Nekrasov, A. A. Fet, S. A. Yesenin, M. V. Isakovskiy kabi rus shoirlarining eng yaxshi asarlari kuyga kirib, romansga aylantirildi. Romans janri oʻzbek adabiyotiga xos emas. Biroq ayrim shoirlarning gʻazallari bastakorlar tomonidan kuyga solinib, keyinchalik romansga aylantirilmoqda. Masalan, Alisher Na-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Романс", "raw_meaning": "— романс. Унча катта бўлмаган ва куйлаш учун ёзилган лирик шеър. Бундай шеър дастлаб роман тилларида (яъни француз, испан, провансаль, итальян, португал, румин тилларида) яратилганлиги ва латин тилидаги китобий шеърлардан фарқланиб туриши учун романс термини билан аталган. Бироқ бу термин турли мамлакатларда, турли вақтларда турлича маъноларда қўлланилган. Масалан, дастлаб Испанияда мавргарла қарши миллий курашни акс эттирувчи эпик шеърлар, инглиз шеъриятида рицарлик поэмалари, Францияда эса соф ишқий характердаги лирик қўшиқлар романс деб юритилган. Сўнгги маънода романс термини XIX асрнинг бошларида рус шеъриятида қўлланила бошланди. Рус поэзияси ва музикасининг улуғ даҳолари романсга ижтимоий-сиёсий мотивларни киритдилар. Бу ҳол айниқса рус совет поэзиясида кучайди. Романснинг шеърий тексти учун оҳангдорлик, изчил ва содда синтактик тузилиш, гапнинг банд доирасида нисбий тугаллиги каби хусусиятлар хосдир. А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, Ф. И. Тютчев, Н. А. Некрасов, А. А. Фет, С. А. Есенин, М. В. Исаковский каби рус шоирларининг энг яхши асарлари куйга кириб, романсга айлантирилди. Романс жанри ўзбек адабиётига хос эмас. Бироқ айрим шоирларнинг ғазаллари бастакорлар томонидан куйга солиниб, кейинчалик романсга айлантирилмоқда. Масалан, Алишер На-"}}]}