Романс

романс. Унча катта бўлмаган ва куйлаш учун ёзилган лирик шеър. Бундай шеър дастлаб роман тилларида (яъни франсуз, испан, провансал, италян, португал, румин тилларида) яратилганлиги ва латин тилидаги китобий шеърлардан фарқланиб туриши учун романс термини билан аталган. Бироқ бу термин турли мамлакатларда, турли вақтларда турлича маъноларда қўлланилган. Масалан, дастлаб Испанияда мавргарла қарши миллий курашни акс эттирувчи эпик шеърлар, инглиз шеъриятида рицарлик поемалари, Франсияда эса соф ишқий характердаги лирик қўшиқлар романс деб юритилган. Сўнгги маънода романс термини ХИХ асрнинг бошларида рус шеъриятида қўлланила бошланди. Рус поезияси ва музикасининг улуғ даҳолари романсга ижтимоий-сиёсий мотивларни киритдилар. Бу ҳол айниқса рус совет поезиясида кучайди. Романснинг шеърий тексти учун оҳангдорлик, изчил ва содда синтактик тузилиш, гапнинг банд доирасида нисбий тугаллиги каби хусусиятлар хосдир. А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, Ф. И. Тютчев, Н. А. Некрасов, А. А. Фет, С. А. Есенин, М. В. Исаковский каби рус шоирларининг энг яхши асарлари куйга кириб, романсга айлантирилди. Романс жанри ўзбек адабиётига хос эмас. Бироқ айрим шоирларнинг ғазаллари бастакорлар томонидан куйга солиниб, кейинчалик романсга айлантирилмоқда. Масалан, Алишер На-