қопламоқ

фл. 1. Устини ёки ҳамма ёғини қамрамоқ, буркамоқ, босмоқ.

Кўк юзини булут қоплади. Хонани тутун қоплади. Бутун борлиқни қоронғилик қоплади.

2. Сатҳини, юзасини, бетини эгалламоқ; банд қилмоқ.

Сув бетини муз қоплади. Қирларни ям-яшил майсалар қоплади. Далаларни қор қоплади.

Устини қовжироқ ўтлар, сарғиш қамишлар қоплаган кўҳна қабрлар аро кезди. — С. Сиёев, Аваз

3. кўчма Қамраб, эгаллаб олмоқ (мавҳум нарсалар ҳақида).

Унинг бошини турли фикрлар, режалар қоплади. — Ойбек, Навоий

Муроднинг қалбини хижолат аралаш севинч қоплади. — Т. Ашуров, Оқ от

Эъзозхоннинг кўнглини аллақандай шубҳалар, совуқ ваҳималар қоплаб, ўзини беҳол сезди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Қиз бутун вужудини тўсатдан қоплаган оғриқ билан онасини хотирлайди. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Бирор нарса сиртини, бетини, устини бошқа нарса билан ўрамоқ, сиртига, бетига, устига бошқа нарса сирмоқ, ёпиштирмоқ, тўшамоқ, ётқизмоқ.

Деворга мармар плиталар қопладик. Диванга духоба қопламоқ. Ёʻлни асфалт билан қопламоқ.

5. Тўсмоқ, беркитмоқ; эгалламоқ.

Қўли билан оғзи-бурнини қопламоқ.

Сафаров супадаги кигизни тортиб, аланганинг устини қоплади-да, югуриб, ташқарига чиқди. — А. Қаҳҳор, Кўр кўзнинг очилиши

Эшик очилиб, барзангидай йигит чиқди, гавдаси билан эшикни қоплади. — Ойбек, Танланган асарлар

Мўйсафид домла бутун деворни қоплаган катта доскага темаларни ёзишга киришди. — О. Ёқубов, Муқаддас

6. Талаб, эҳтиёжга етарли бўлмоқ.

Уларнинг топган пуллари рўзғор эҳтиёжини зўрға қопларди. — С. Абдулла, Мавлоно Муқимий

Яшиннинг даромади эҳтиёжимизни қопламасди. — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман

7. кўчма Ёʻқотилган ёки етишмайдиган нарса ўрнига ўрин бўлмоқ, ўрнини тўлдирмоқ, босмоқ.

Зарарни қопламоқ. Қарзни қопламоқ.

Деҳқоннинг минг машаққат билан экиб олган ҳосили харажатни қоплай олмасди. — Н. Сафаров, Оловли излар

Шунинг учун бутун чиқимини қоплайдиган давлат тўпламаса бўлмайди. — П. Турсун, Ўқитувчи

фл. Қопга солмоқ, қопга жойламоқ.

Буғдой қопламоқ.

Бу кишилар сабзи ковлаб, қопламоқда эдилар. — Ғ. Ғулом, Шум бола