қирқ
qirqқирқ И
ҚИРҚ 'ўттиз билан эллик оралиғидаги ўнлик миқдор'. Қ и р ҳ и г а чидаган ҳ и р ҳ бирига ҳам чида (Мақол). Қадимги туркий тилда қам шундай маънони англатган бу сўз асли қïрïқ тарзида талаффуз қилинган (ДС, 446), кейинроқ қïрқ шакли юзага келган (Девон, И, 333); ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қïрïқ > қïрқ > қирқ. Бу сўз охиридаги — (ï)қ қисми феълдан от ясовчи қўшимча бўлса керак, лекин манбаларда бу ердаги маънони англатувчи қïр— феъли ўз аксини топмаган
1. снқ сон 40 рақами ва шу ракам билан ифодаланадиган сон, миқдор. Қирқ кокил - майда ўрилган соч
Қирқ киши
Қирқ метр газмол
Қирқ сўм пул
Қирқ тонна юк
Қирқдан учни айирмоқ
Бир кун туз ичган жойга қирқ кун салом (бер) — Мақол
Қирққа чидаган, қирқ бирга ҳам чида — Мақол
Ўттизида эр атанган қирқида шер атанар — Мақол
Бир оз сабр қилсанг, қирқ кокил қилиб қўярдимки, орқангда толбаргакдай ҳилпирарди — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
2. этн. Киши вафотидан сўнг ўттиз еттинчи ёки ўттиз тўкқизинчи куни ўтказиладиган маросим
Ёʻлдош мотамсаро. Онасининг жанозаси, йигирмаси, қирқи, хатми қуръон деб анча чиқимдор бўлганга ўхшайди — Суннатилла Анорбоев, Меҳр, 1964
қирқ ИИ
ҚИРҚ 'ўттиз билан эллик оралиғидаги ўнлик миқдор'. Қ и р ҳ и г а чидаган ҳ и р ҳ бирига ҳам чида (Мақол). Қадимги туркий тилда қам шундай маънони англатган бу сўз асли қïрïқ тарзида талаффуз қилинган (ДС, 446), кейинроқ қïрқ шакли юзага келган (Девон, И, 333); ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қïрïқ > қïрқ > қирқ. Бу сўз охиридаги — (ï)қ қисми феълдан от ясовчи қўшимча бўлса керак, лекин манбаларда бу ердаги маънони англатувчи қïр— феъли ўз аксини топмаган
Ўзбек халқининг таркибига кирган йирик қабилалардан бири
қирқ
- виерзиг; қирқ марта виерзиг Мал
қирқ
1. погов.загадка сорок
қирқига чидаган қирқ бирига ҳам чидайди перенёсший сорок перенесёт и сорок первое (т.е. кто много терпел, тот сможет еще потерпеть)
қирқ ҳужрада қизил қизлар в сороках светлицах красные девицы (Гранат)
2. рел. поминки и оплакивание покойника на сороковой день после смерти
- қирқ кокил (қиз) девушка с сорока косичками, златокудрая девица; красавица.
қирқ
нум. forty
ҚИРҚ
qırq
қирқ
арабчаأربعين, arba'iiynрусчасорокинглизчаForty
QÏRQ
қирқ (рақам)русчасорокинглизчаforty
Yašïŋ qïrqta kečsä yoshing qirqdan o‘tsa – когда тебе за сорок [лет] – when you are over forty [years]