қаттиқ
qattiqқаттиқ
сфт. 1. физ. Одатдаги шароитда ўз шакли ва ҳажмини сақлайдиган.
Қаттиқ жисм. Қаттиқ модда. Қаттиқ ва суюқ ёқилғилар.
2. Умуман, шакл ўзгаришларига, ташқи таъсирга яхши қаршилик кўрсатадиган; синдириш, ушатиш, кесиш қийин бўлган.
Қат-тиқ ёғоч.
Бу ёқнинг тоши у ерники сингари қаттиқ, яхлит эмас, жуда бўш, ғўраша эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
Шу тош қурутни талашасизлар. Мана, кўрдингларми, қаттиқ — тишларингни ушатади. — Ойбек, Танланган асарлар
Энг нозик ниҳоллар ҳам тошдай қаттиқ ерни, қоялардаги ёриқларни ёриб, ўсиб чиқади. — Газетадан
3. Баданга, қўлга ботадиган; салга эзилмайдиган, босилмайдиган.
Қаттиқ ўрин. Қаттиқ хамир.
У [Тўлаган ака] тикандай қаттиқ соқолини Сидиқжоннинг юзига ишқаб пичирлади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
4. Маҳкам, мустаҳкам, пишиқ.
Белбоғни қаттиқ боғламоқ.
Холиқов ўрнидан туриб, унга пешвоз чиқди ва қаттиқ қўл қисиб кўришиб, креслога таклиф қилди. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил
Энди гап шу: оёқни қаттиқ тиранг насияни тезроқ ундиринг. — Ойбек, Танланган асарлар
5. Белги даражаси юқори (ортиқ) бўлган; кучли, зўр, жуда.
Қаттиқ товуш. Қаттиқ оғриқ. Қаттиқ изтироб. Қаттиқ шамол. Қаттиқ совуқ. Қаттиқ зарба. Қаттиқ ҳурматламоқ. Қаттиқ азоб чекмоқ. Қаттиқ чарчамоқ.
Гулнор Ёʻлчини қаттиқ севади. — Ойбек, Танланган асарлар
Неъмат Хайдарович, хотиним қаттиқ касал — Н. Қобил, Беморлар
Касалнинг қаттиқ илтимоси ва талабига кўра, кабинетдаги телефонни каравот ёнига ўрнатдилар. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Ўзбек ойим ўғлининг бунчалик қатъий кетишини кутмаган эди ва бу ёʻсин қаттиқ муомалани-да Отабекдан биринчи мартаба кўрар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Бу овозни ким эшитарди, қаттиқроқ чақирсанг-чи! — Б. Раҳмонов, Баҳор арафаси
Кечки пайт ёға бошлаган ёмғир ярим кечага борганда чақмоқ, момақалдироқ аралаш қаттиқ қуйди. — С. Зуннунова, Гулхан
6. Қийинчилик, машаққат билан бўладиган, куч, меҳнат, машаққат талаб этадиган; оғир, қийин, машаққатли.
Қаттиқ меҳнат.
Бу уйдаги хотинлар Унсинни қаттиқ юмушларга сола бошладилар. — Ойбек, Танланган асарлар
Қаттиқ кундан бизларни халос этган отамдир, Мен шу мусофир отамдан хабар оламан. — Зулфизор билан Авазхон
7. с. т. Сарф-харажат, умуман, чиқимга тоби ёʻқ, унга чидамайдиган.
Ундан бирон нарса сўраш керак эмас, ўлгундай қаттиқ одам.
- Бети (ёки юзи) қаттиқ
- Қаттиқ ботмоқ (ёки тегмоқ) Хафа қиларли, ранжитадиган даражада таъсир қилмоқ. Бу гап Тўхта холага қаттиқ ботди. Кампир Бозоровнинг юзига ғазабли кўзларини тикди. — И. Раҳим, Чин муҳаббатДаминжоннинг Ма-шинамнинг ақли бултурдан бери сизникига қараганда кўпроқ кирганга ўхшайди, дегани Шермат акага жуда қаттиқ тегган эди. — А. Ҳайитматов, Шонли авлод
- Қаттиқ гап Менинг шунчалар қаттиқ гапларимга қандай чидадинг? — К. Яшин, Ҳамза
- Қаттиқ олмоқ Қаттиқ ботадиган даражада қабул қилмоқ. — Қанақа хато экан? — кўнглига қаттиқ олгандек секретарга қаради раис. — Н. Сафаров, Оловли излар
- Қаттиқ турмоқ Гап-сўзидан, азм-қароридан қайтмаган ҳолда ўзини тутмоқ. Мен ўнинчи синфни тамомлагунимча эрга тегмайман, деб қаттиқ туриб олдим. — Б. Раҳмонов, Баҳор арафаси
- Қаттиқ тутмоқ 1. Қаттиқ риоя қилмоқ, амал қилмоқ. Урф-одатларни қаттиқ тутмоқ;Шариат хотинни қаттиқ тутиш керак дейди-ю, аммо хотинни қанча қаттиқ туцангиз, шунча ғафлатда қоласиз. — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин
ҚАТТИҚ
1. Одатдаги шароитда ўз ҳажми ва шаклини сақлайдиган.KATI
2. Маҳкам.SERT
қаттиқ
1. погов. твёрдый, крепкий, жёсткий
сув қаттиқ ерда туради (букв. вода держится на твердой земле) богатство держится у прижимистого
2. погов. суровый, сильный, жестокий, строгий, резкий
қаттиқ сўз тош ёрар твёрдое слово камень долбит
4. громкий
қаттиқ қичқирмоқ громко кричать
- қаттиқ одам прижимистый, скупой человек
- бировнинг кўнглига қаттиқ тегмоқ задеть за живое; сильно обижать (кого-л.)
- бети қаттиқ одам наглый человек, наглец
- жони қаттиқ одам выносливый, терпеливый человек
- қаттиқ кунлар тяжелые дни; черные дни
- қаттиқ турмоқ твёрдо стоять на своём; быть строгим
қаттиқ
а hard, solid, (chidamli) firm
ҚАТТИҚ
1. qattı
2. bekkem
3. kúshli, zor
4. qıyınshılıq, mashaqat talap etetuģın
5. sıqmar, sıģınsız
қаттиқ
hart, fest, starr, steif, rau, stark
- қаттиқ ер feste Erde
Қаттиқ
русчатвёрдый, крепкий, жёсткий // твёрдо, крепко, жёстко, трудный, тяжёлый, упорный // упорно, суровый, строгий //инглизчаhard, firm, strong, steadfast, stable, difficult, meanфрансузчаsolide, ferme, durable, dur, difficile, rude, sévère, grossier, déterminé, persévérant